Hagyrðingamót voru árviss viðburður um nokkurt árabil eða alls 24 haust en framkvæmd þeirra mæddi að mestu á tveimur mönnum. Þeim Jóhanni Gumundssyni (Jóa í Stapa) og Inga Heiðmari Jónssyni frá Ártúnum ásamt einhverjum heimamönnum en samkomurnar gengu milli landshluta. Fyrsta samkoman af þessu tagi mun hafa verið á Skagaströnd 1989 en þar hittust nokkrir valinkunnir sómamenn, snæddu steik og drukku ýmist vatn eða vín með og var raðað til borða eftir drykkjusiðum. Jói hóf yrkingar með þessari:

Létt svo verði ljóðagrín

á ljúfri kvæðavöku,

flytjum þangað vatn og vín

og virðulega stöku.

Þegar svo steikin var á borð borin sagði Kristján Hjartarson:

Þá er úti þessi bið,

þökk skal send til hæða,

við sem gistum vatnsborðið

viljum fara að snæða.

Eins og gengur urðu mörg og fjölbreytileg umræðuefnin þegar góðir vinir koma saman eftir langan aðskilnað. Meðal annars barst í tal árleg messa að Árbæ í Austurdal sem gjarnan er vel sótt af skagfirskum hestamönnum og Jói gaf þessa umsögn:

Guðsþjónustu gegndu af list,

gleypt var hinsta dreggin.

Þar menn bergðu blóðið Krist

bak við réttarvegginn.

Kristján frá Gilhaga gerði svo grein fyrir tilveru sinni á svæðinu:

Ég vil tengja tilvist mína

tveimur meginþáttum hér.

Þeim að láta ljós mitt skína

og láta taka eftir mér.

En Reynir Hjartarson kvað um vorn ágæta séra Hjálmar:

Hef ég fálm í hendingum,

hugur ei tálmi skeytir,

gráum sálmasendingum

séra Hjálmar beitir.

En látum nú lokið umfjöllun um þessa tilteknu samkomu og rifjum upp vísu Óskars í Meðalheimi sem mun hafa fæðst á simplu hagyrðingakvöldi þar sem menn höfðu áhyggjur af framtíð stökunnar:

Enn er von með okkar þjóð,

ekki er vísan dáin

meðan klám og kersknisljóð

kveðin eru á skjáinn.

Ekki er nú hægt að segja að Hjálmar Freysteinsson hafi verið stórvirkur klámvísnaframleiðandi og spurning hvort eitthvað flokkast undir kerskni. Kannske þó hægt að brosa í kampinn stöku sinnum en þetta taldi hann sitt mottó:

Mottó hef ég aðeins eitt

í öllu vísnastriti.

Það er að yrkja aldrei neitt

af alvöru og viti.

Það er nú þetta með vitið og alvöruna. Var það ekki Jón Bjarnason frá Garðsvík sem sagði:

Alvörunni helst ég hef

hafnað öðru fremur

þó hún reynist ágæt ef

til alvörunnar kemur.

Og svo er það vitið. Er það ekki að leita sannleikans? En hvað er sannleikur? Guðrún Halldórsdóttir á Ásbjarnarstöðum hafði þessa skoðun á málinu:

Allir segja einum rómi;

Ég elska sannleikann.

Ekki get ég án hans verið,

æ-i gef mér hann

-en ósköp lítinn

ef þú hefur

ekki hentugan.

Húsfreyjur á sveitaheimilum hafa lengi haft í ýmsu að snúast og flest annað þarfara en að sitja við yrkingar jafnvel þó bæði löngun og andagift séu til staðar enda orðaði Guðrún bæn sína þannig:

Heilagi faðir. Ó himneski Drottinn,

verndaðu fyrir mig vatnsgrautarpottinn!

Ég hef í vasanum blýant og blað

og langar þau ósköp að yrkja á það.

Heyrir þú ekki, ég hrópa og bið!

Bænheyr mig fljótt svo hann brenni ekki við!

Valdís systir hennar bjó í Hveragerði og eldaði oft við hverahita. Þegar hún heyrði þessa bæn bætti hún við:

Öll eru blöðin útkrotuð.

Ég elda og skrifa á meðan

og hirði ekki um að hrópa á Guð.

-Hjálpin kemur að neðan.

Líklega er knattspyrna vinsælasta íþróttagrein heims þó hún njóti þrátt fyrir allt ekki sömu vinsælda í öllum heimshlutum. Ótrúlega vinsæl í Englandi og mörgum þeim löndum sem eru undir sterkum áhrifum af þeirra menningu. Jafnvel uppi á Íslandi geta menn verið að æsa sig yfir því hvaða þorpslið þeira engilsaxanna kemur vindblöðrunni oftar í netið með aðstoð aðkeyptra sparkara úr öðrum heimsálfum. En Rósberg Snædal kvað um örlagaríkan knattspyrnukappleik:

Ég þreytti lengi knattleik við sifjalið Satans

og séð hafði enginn þvílíkan djöflagang.

Ég varðist einn á vallarhelmingi mínum

með vindstöðu beint í fang.

En upphlaupum hinna ég varðist þó vonum lengur

og víst fengu djöflarnir frá mér hættuleg skot.

Að lokum varð ég í nauðvörn að neyta hnefans

– sem náttúrlega var brot.

Og drottinn sjálfur var dómari í þessum leik.

þó dómarar hafi yfirleitt nóg með sig, –

var liði svo ranglega skipt og mín vígstaða veik,

að ég vonaði hann mundi sjá gegnum fingur við mig.

Hendi! kallaði drottinn –

og dæmdi þeim aukaspark.

Og djöfullinn skoraði mark.

Svona fer þetta nú stundum í lífinu að það verða þeir sem síst skyldi (að okkar mati) sem skora. Okkur yfirleitt til sárrar skapraunar. Eitthvað reynum við þó að basla sjálf eftir getu þó okkur finnist að við höfum nú verið mun skárri einu sinni. Hannes Ágústsson orti þegar hann var kominn yfir miðjan aldur og látum við það verða lokaorðin að sinni:

Ég eldist líkt og aðrir menn,

það ætti ég best að finna.

Að vísu blaka ég vængjum enn,

en vænghafið er minna.

Með þökk fyrir lesturinn,

Dagbjartur Dagbjartsson

Hrísum, 320 Reykholt

S 435 1189 og 849 2715

dd@simnet.is

Var liði svo ranglega skipt – og mín vígstaða veik