Á mánudaginn voru kynnt drög að fjárlögum fyrir ríkissjóð Íslands. Nú bregður svo við að stefnt er að fyrstu hallalausu fjárlögunum í áratug. Eðli málsins samkvæmt mættu þessar áætlanir andstöðu, bæði frá stjórnarandstöðunni, sem á þó sinn hlut í því að ríkissjóður hefur safnað skuldum undanfarinn áratug, en ekki síður létu fulltrúar ýmissa atvinnugreina og hagsmunahópa í sér heyra, einkum þeir sem telja á hlut sinn gengið.

Svo að það sé sagt þá er ég almennt fylgjandi því að áætlanir um afkomu ríkissjóðs séu gerðar með þeim hætti að stefnt sé að afgangi. Helst þokkalega miklum þannig að borð sé fyrir báru til að mæta óvæntum áföllum. Flestir reyna að haga heimilisbókhaldinu með þeim hætti, fyrirtækin stefna að meiri tekjum en gjöldum og því ætti þá ekki ríkissjóður að gera slíkt hið sama? Á almenningur að sætta sig við að stór hluti skatttekna fari í vaxtagreiðslur? Auðvitað verða undantekningar á afkomu ríkissjóðs þar sem óvænt útgjöld falla til vegna náttúruhamfara, veðurs, aflabrests, eða af ástæðum sem við Íslendingar getum ekki haft nokkur áhrif á. Að mínu viti væri það við núverandi aðstæður mikill ábyrgðarhluti ef stjórnmálamenn gerðu ráð fyrir að ná ekki endum saman í ríkisrekstri. Fjárlög eru einfaldlega stjórntækið til að skipta sem bróðurlegast kökunni milli landsmanna. Ríkið á ekki að safna skuldum og það er dapurlegt að sjá í hagtölum að skuldir eru hærri en ársveltan. Það er engu að síður stjórnmálamanna að sjá til þess að nóg verði til skiptanna til að reka heilbrigðisþjónustu, almannatryggingar, skóla, löggæslu, bæta samgöngumannvirki og annað sem snertir velferð fólks. Ríkissjóður er ekkert annað en verkfærið sem ráðamenn nota til að jafna leikinn.

En ég fór að velta framtíðinni fyrir mér með tilliti til helstu útflutningsgreina Íslendinga og það er ekki laust við að hægt sé að fyllast bjartsýni. Ferðaþjónusta er orðin stærsti gjaldeyrisskapandi útflutningsgreinin. Rúmt reiknað má segja að greinin skili um þriðjungi tekna landsins, sjávarútvegur öðrum þriðjungi og loks er álframleiðsla þriðja megin stoðin. Auk þess eru ýmsar tækni- og hugverkagreinar ört vaxandi sem fjórða stoð útflutningstekna okkar.

Það gleðilega fyrir okkur Íslendinga er að nú er bjart útlit í öllum helstu útflutningsgreinunum. Fram kemur í frétt hér í blaðinu að verð fyrir ál er hátt í sögulegu samhengi og eftirspurn góð. Það helgast meðal annars af minnkaðri framleiðslu í Evrópu vegna hækkandi orkuverðs í álfunni, verndartolla Trumps og lokun Hormússunds. Þá hefur fiskverð verið hátt undanfarna mánuði og útlit fyrir að svo verði áfram. Það er virkilega gleðileg staðreynd í upphafi nýs kvótaárs. Ástæðan er meðal annars minni fiskveiðar í Barentshafi og því verður áfram eftirspurn eftir gæðafiski frá Íslandi. Í annarri frétt hér í blaðinu er svo sagt frá gríðarlegri aukningu tekna af fiskeldi. Sá iðnaður mun vaxa meðal annars með auknu landeldi þar sem umhverfisáhrif eru minni en eldi í sjókvíum. Loks vil ég bæta því við að ég er sannfærður um að eftirspurn eftir ferðum hingað til lands mun aukast á allra næstu árum og hagur ferðaþjónustu vænkast. Sjálfur fór ég í nokkurra daga ferð um suðurhluta Frakklands í byrjun ágústmánaðar og upplifði bylgju þar sem hitinn sló í fjörutíu gráðurnar. Öfgar í hita munu einar og sér ýta undir ferðalög hingað til lands í svala og heilnæma loftið. Ferðaþjónusta á Íslandi á því bjarta tíma framundan.

Af framansögðu leyfi ég mér að lýsa bjartsýni með batnandi efnahag Íslendinga. Ef allar helstu útflutningsgreinar okkar eru í vexti og afkomubata, er útilokað annað en hagur þjóðarbúsins vænkist um leið. Ef allt fer á besta veg má því búast við auknum tekjum og að jafnvel hið óvænta gerist; að ríkissjóður fari að skila afgangi strax á næsta ári. Þá græða allir; atvinnulífið, launþegar, ríkissjóður og við öll.

Magnús Magnússon