Úthlutunarnefnd Sóknaráætlunar Vesturlands fundaði síðastliðinn föstudag vegna úthlutunar Öndvegisstyrkja. Í byrjun árs 2026 var ákveðið að tillögu fjárlaganefndar Alþingis að landshlutasamtökin myndu taka að sér að úthluta fjármagni til ýmissa verkefna sem áður var úthlutað af nefndinni sjálfri. Í kjölfarið var samþykkt að deila þeim 280 milljónum króna sem runnu til landshlutasamtakanna jafnt á milli allra þannig að hver og einn landshluti fékk 35 m.kr. Til viðbótar við það var bætt við tíu milljónum sem ekki var úthlutað úr Uppbyggingarsjóði Vesturlands í janúar og voru því 45 milljónir til úthlutunar á þessu svæði. Hugmyndin með öndvegisstyrkjum var að úthluta færri en hærri styrkjum og úthlutunarreglur voru nokkuð rýmri en úr Uppbyggingasjóði Vesturlands. Til dæmis var mögulegt að sækja um styrk til stofnfjárfestinga í búnaði og aðstöðu.

56 umsóknir bárust um Öndvegisstyrk og var því mikil samkeppni og mörg mjög áhugaverð verkefni sem úthlutunarnefnd ræddi og þurfti að taka ákvörðun um. Að lokum voru níu verkefni sem stóðu upp úr og fengu styrki. Þau eru:

Matvælakjarni á Hvanneyri fékk hæsta styrk; 9 milljónir króna, sem nýta á til uppbyggingar á aðstöðu og tækjabúnaði. Matvælakjarninn verður vettvangur fyrir bændur, smáframleiðendur, nemendur og frumkvöðla til að þróa nýjar afurðir úr staðbundnu hráefni.

Urður Ullarvinnsla fékk 7 milljóna króna styrk í verkefnið Ullargró sem snýst um að umbreyta aukaafurð íslensks landbúnaðar – vorull, svokölluðu snoði, í lífrænan áburð í formi köggla sem nýtast munu til útiræktunar á grænmeti sem og í heimilisgarða.

Bakhjarlar Græna Lónsins fengu einnig 7 milljóna króna styrk vegna tilraunaræktunar grænþörunga við Lýsulaugar í Snæfellsbæ. Markmiðið er að skapa forsendur fyrir tilraunaræktun grænþörunga í lokuðu glerrörakerfi, afla nýrrar þekkingar um auðlindina og leggja grunn að þróun náttúrulegra húðvara og annarra afurða sem byggja á sérstöðu vatnsins og þörunganna.

Snæfellsjökulsþjóðgarður fékk 5 milljónir til kaupa á búnaði til uppbyggingar á sólar,- norðurljósa- og stjörnuskoðunarstöð ásamt geimvísindalegri fræðslumiðstöð. Verkefnið mun skapa nýja innviði fyrir örugga sólskoðun, myndatökur af sólinni, rannsóknartengda miðlun um sólina og geimveður, norðurljósavöktun, tungl- og plánetuskoðun, STEAM-fræðslu, skólaheimsóknir og almenna þátttöku í vísindum.

Gömlu sporin á Húsafelli fengu úthlutað 4 milljónum. Um er að ræða menningar- og miðlunarverkefni sem byggir á list Páls Guðmundssonar, sögu legsteinasmiða Húsafells og þeirri menningararfleifð sem mótað hefur staðinn um aldir. Markmið verkefnisins er að varðveita og miðla þessari einstöku arfleifð og gera hana aðgengilega almenningi til framtíðar.

Verkefnið Íslensku Jólasveinarnir koma úr Dölunum var úthlutað 4 milljónum til uppbyggingar dreifðrar menningar- og upplifunarleiðar um Dalabyggð. Verkefið felst í því að reisa þrettán þriggja metra háa stálstuðla á sögulega mikilvægum stöðum víðs vegar um héraðið, þar sem hver stuðull er helgaður einum íslenskum jólasveini og tengir sögu hans við ákveðinn þátt í sögu, menningu, atvinnuháttum eða náttúru Dalanna. Á hverjum stað er gestum boðið að kynnast bæði jólasveininum og þeirri sögu sem staðurinn geymir. Stuðlarnir mynda saman heildstæða menningarleið sem tengir saman arfleifð Jóhannesar úr Kötlum, íslenskar þjóðsögur, fræðslu, útivist og ferðaþjónustu.

Mælingar á týpu II kollageni í fiskbeinum fékk úthlutað 4 milljónum. Verkefnið miðar að því að afla traustra upplýsinga um kollagensamsetningu beinadufts, þar á meðal hvaða kollagentegundir eru til staðar og í hvaða hlutföllum. Sérstök áhersla er lögð á að kanna hvort óniðurbrotið kollagen af týpu II sé að finna í beinaduftinu, þar sem slíkt kollagen hefur vakið athygli í rannsóknum í tengslum við lið- og stoðkerfisheilsu.

Svæðisgarði Snæfellsness, UNESCO vistvangs, var síðan úthlutað 3 milljónum til verkefnisins Raddir og rætur Snæfellsness – Stafrænt sögusafn. Verkefnið felst í uppbyggingu stafræns sögusafns UNESCO Vistvangs Snæfellsness með framleiðslu 30 stuttra myndverka sem skrá, varðveita og miðla sögu, reynslu og framtíðarsýn samfélagsins. Verkefnið mun varpa ljósi á þá áratugalöngu samvinnu sveitarfélaga, fyrirtækja, stofnana og íbúa sem liggur að baki viðurkenningunni, auk þess að miðla þeim gildum og framtíðarsýn sem vistvangurinn byggir á. Myndverkin verða aðgengileg almenningi á heimasíðu Svæðisgarðs Snæfellsness, á skjá í Íbúa- og gestastofu að Breiðabliki og samfélagsmiðlum hans og mynda varanlegt stafrænt safn um samfélag, menningu, atvinnulíf og sjálfbæra þróun á Snæfellsnesi.

Síðan en ekki síst var það Heilsumiðstöðin Lind sem fékk úthlutað 2 milljónum til uppbyggingar á aðstöðu fyrir sjálfstætt starfandi sérfræðinga á sviði heilsu og vellíðunar ásamt fjölnota sal fyrir námskeið, fræðslu og heilsutengda viðburði. Markmið verkefnisins er að efla lýðheilsu, bæta aðgengi að þjónustu í Snæfellsbæ og á Snæfellsnesi og skapa lifandi samfélagsrými sem eykur vellíðan, félagslega þátttöku og aðdráttarafl Snæfellsbæjar sem búsetukosts.

„SSV þakkar öllum umsækjendum fyrir innsendar umsóknir. Það er greinilegt að það er mikil gróska og fjölbreytni í nýsköpun og uppbyggingu í landshlutanum og margir sem hafa áhuga á að byggja upp blómlegt atvinnulíf og menningarstarfsemi,“ segir í tilkynningu frá SSV.

Níu verkefni hlutu Öndvegisstyrk frá SSV