Nú eru nýjar sveitarstjórnir teknar við víðsvegar um landið. Víða endurnýjuðu meirihlutar umboð sitt en á öðrum stöðum urðu breytingar. Í höfuðborginni kolféll meirihlutinn og nýir flokkar tóku við. Í aðdraganda kosninga hafði Hildur Björnsdóttir oddviti Sjálfstæðisflokks lofað breytingum, kæmist hún og flokkur hennar til valda. Sú varð og raunin. Nýr meirihluti var ekkert að tvínóna við hlutina, heldur réðist í blóðugan niðurskurð þar sem byrjað var í efsta lagi skipuritsins, á sjálfri skrifstofu borgarstjóra. Þessar breytingarnar höfðu áhrif á 27 störf af 42 á skrifstofu borgarstjóra og borgarritara og var 18 manns sagt upp, þar með talið öllum upplýsingafulltrúum borgarinnar. Borgarstjóri segir auk þess von á fleiri hagræðingaraðgerðum síðar í sumar þar sem dregið verður úr yfirbyggingu og millistjórnendum fækkað. Sagði hún í viðtölum við fjölmiðla að þó væri ekki tímabært að kynna allar þær aðgerðir en meðal annars lofaði hún að sett yrði á ráðningarbann, viðvera starfsfólks skoðuð og tíðar utanlandsferðir þeirra sérstaklega.

Oft á það við að nýir vendir sópa best. Sömuleiðis er líklegt að ef ná skal hagræðingu í stofnunum sem þessum er best að framkvæma þær strax í kjölfar valdaskipta, meðan vendirnir eru nýir. Áður en mynduð eru vinatengsl umfram það sem eðlilegt má telja. Sama ætti að eiga við hjá ríkisvaldinu, vilji fólk ná árangri til hagræðingar, til að ávallt sé vel farið með opinbert fé. Mér skilst að nú séu yfir 160 opinberar stofnanir á vegum ríkisins. Margar nauðsynlegar, en í öðrum tilfellum blasir mikilvægið ekki eins við. Nú er ríkisstjórnin búin að vera við völd í hálft annað ár og hefur hún sýnt lítils háttar tilburði til sameiningar stofnana og hagræðingar, en betur má ef duga skal. Best er nefnilega að gera slíkar breytingar strax í kjölfar stjórnarskipta í stað þess að bíða.

Ég er ekki í minnsta vafa um að víða má leita hagræðingar í rekstri hins opinbera. Hvort sem er hjá ríki eða bæ. Líkt og í einkageiranum þarf stöðugt að mæla skilvirni og afköst í hveru starfi. Tímarnir breytast og áherslur sömuleiðis og þá dregur úr mikilvægi starfa sem einhverju sinni þóttu mikilvæg. Mér þykir áhugavert að sjá að nýr borgarstjóri hafði það sitt fyrsta verk að reka alla upplýsingafulltrúa borgarinnar eins og þeir lögðu sig. Sagðist hún í einhverju viðtali að nú væri hún sjálf sveitt við að skrifa fréttatilkynningar. Auðvitað eiga sveitarfélög, stofnanir og ráðuneyti að forgangsraða sínum verkefnum og líta til lögbundinna verkefna sinna. Fyrir ekki mörgum árum þótti ekki sjálfsagt að sveitarfélög væru með fólk á launum við að skrifa fréttir. Ekki síst ef þær fréttir hafa lítið sem ekkert með eiginlegan rekstur viðkomandi sveitarfélags eða stofnana þess að gera. Fjölmiðlar höfðu fram að því haft það hlutverk að skrifa fréttir, en það er jú lenska að draga úr mikilvægi þeirra. Sem er hrein og klár afturför fyrir lýðræðið.

Það vakti ekki síður athygli mína að borgarstjóri sagði mikla lausung hafa ríkt um viðveruskyldu embættismanna og ekki síður að sjálfsagt hefði þótt að fólk væri langdvölum erlendis í óljósum erindum í þágu starfs síns. Mögulega hefur hún átt við svokallaða tveggja jakka fólkið, sem passar ævinlega að skilja alltaf eftir jakka á stólbakinu til að svo liti út fyrir að viðkomandi væri á vinnustað, bara ekki í stólnum sínum!

Við sem stöndum í rekstri einkafyrirtækja vitum vel að stundum þarf að taka erfiðar og jafnvel sársaukafullar ákvarðanir í þágu fyrirtækisins. Hlutverk stjórnenda er einmitt að passa upp á hag kennitölunnar sem fyrirtækið er rekið í. Ef stjórnandinn gerir það ekki, hver á þá að gera það? Þessar breytingar sem Hildur Björnsdóttir vinnur að hjá Reykjavíkurborg er vafalítið góð áminning til annarra stjórnenda, hvort sem þeir eru í opinberum rekstri eða einkageiranum. Allir þurfa að leita hagræðingar; heimili, fyrirtæki, stofnanir og sveitarfélög.

Magnús Magnússon