Af ástæðu er ég einungis þátttakandi á einum amerískum samfélagsmiðli, Facebook, eða snjáldurskinnu. Sá það fyrir margt löngu að viðvera á fleiri slíkum miðlum myndi eyða upp afganginum af þeim frítíma sem ég hef. Reyndar er það svo að ég er hættur að nenna að fara þarna inn á hverjum degi. Ástæðan er sú að í stað þess að sjá eitthvað áhugavert sem vinir mínir eða ættingjar hafa fyrir stafni, sé ég einkum auglýsingar um allskyns vöru, þjónustu og viðburði sem ég hef takmarkaðan áhuga á. Þetta nútíma markaðstæki hafa hins vegar verslanir og fjölmörg fyrirtæki tileinkað sér og nú síðast meira að segja sveitarfélög og aðrar opinberar stofnanir. Fyrir bragðið er Facebook orðin að risastórri ruslakistu upplýsinga og jafnvel falsfrétta, einhvern veginn eitt risastórt óskipulagt kaos í boði amerísks stórfyrirtækis. Núna síðustu daga hellast svo inn auglýsingar um kostaboð á vörum á völdum dögum nóvembermánaðar sem kenndir eru við einhleypinga, svartan föstudag og stafrænan mánudag.

Þrátt fyrir að dagur einhleypra, 11.11., eigi að vera stakur dagur í tilefni af flottri skammstöfun, gátu einhverjir verslunarstjórar ekki látið þar við sitja. Tilboðum í tilefni dagsins var þjófstartað þannig að þau giltu í nokkra daga. Vafalítið á það sama svo við þegar kemur að svörtum föstudegi og stafrænum mánudegi. Þessir dagar eiga það sammerkt að hafa verið fundnir upp úti í heimi og siðurinn fluttur hingað til lands í þeim tilgangi að selja meira. Oft hefur það svo komið í ljós að verslanir hafa hækkað verð til að geta gefið afslátt. Ég er samt ekki að segja að það sé regla. Svo er reyndur allskonar innflutningur á ýmsum fleiri erlendum siðum. Líklega hefur hrekkjavakan þar vinninginn, enda er nú svo komið að krökkum finnst hún miklu skemmtilegra heldur en gamli góði öskudagurinn. Enda er miklu fljótlegra að banka uppá hjá fólki og krefjast þess að fá nammi gegn því að hrekkja ekki, heldur en að þurfa að syngja.

Umhverfisverndarsamtökin Landvernd hafa nú boðað athyglisvert átak sem þau nefna; Nægjusamur nóvember. Það gera samtökin til að hvetja fólk til nægjusemi og að láta ekki glepjast af hvimleiðu áreiti markaðsaflanna. Benda á að verið sé að hvetja fólk til kaupa á tilboðsvöru sem það vantar ekki einu sinni, en á bágt með að standast freistinguna. Mér finnst það fyrst og fremst athyglisvert að það skuli vera umhverfisverndarsamtök sem benda á hið augljósa. Af hverju ekki verkalýðsfélög, Neytendasamtökin eða jafnvel bankar? Það er nefnilega engum í hag að fólk freistist til að eyða um efni fram. Ekki einu sinni kaupmönnum.

Ég geri mér fullkomlega grein fyrir því að þessi skrif hljóma eins og forræðishjal síðmiðaldra karls. Auðvitað kemur mér ekkert við hvernig fólk ver þeim krónum sem það er aflögufært með eftir að hafa greitt af lánum, keypt í matinn og borgað annað sem fellur undir rekstur heimilis. Staðreyndin er hins vegar sú að sömu krónunni er ekki eytt nema einu sinni. Framundan er jólahátíðin með öllum þeim útgjöldum sem henni fylgja. Frá liðnum árum hef ég heyrt dæmi þess að fólk hafi á fyrrgreindum útsöludögum nóvembermánaðar keypt svo mikið að svigrúmið til jólahaldsins var minna en ella, jafnvel ekkert. Það er sorgleg staða ekki síst í þeim tilfellum sem krónunum var varið í varning sem falboðinn var á lágu verði og fólk hafði jafnvel enga þörf fyrir.

Ég ætla því, aldrei þessu vant, að vera sammála Landvernd. Ekki á hverjum degi sem það gerist í mínu tilfelli. Hvet þannig fólk til að hugsa áður en það fellur í ótímabæra freistingu.

Magnús Magnússon