Fastlega má gera ráð fyrir að fréttir veki mismikinn áhuga eins og gengur. Fréttamat hvers og eins byggir jú á persónulegum áhuga eða hagsmunum gagnvart viðfangsefninu og snerta okkur því misjafnlega. Það er auðvelt að nefna dæmi. Þeim sem fylgjast með fótbolta finnst vafalítið spennandi að lesa frétt á forsíðu Skessuhorns vikunnar um það hvernig Knattspyrnufélag ÍA fjármagnar hluta starfsemi sinnar. Með öflugu barna- og unglingastarfi verður til margt efnilegt knattspyrnufólk sem síðar getur orðið „söluvara“ fyrir íþróttafélagið sem í hlut á. Unga fólkið getur jafnvel látið draum sinn rætast og byrjað atvinnumennsku. Vissulega óspennandi að taka svona til orða, að selja einhvern, en engu að síður er það staðreynd að knattspyrna á alþjóðavísu byggist á að félög geti keypt til sín efnilega leikmenn frá öðrum félögum. Alls ekki mansal í skilningi þess orðs í ljósi þess að „söluvaran“ tekur þátt í viðskiptunum með fúsum og frjálsum vilja.

Svo eru fréttir sem snerta færri, en hafa mikið að segja fyrir þá. Á forsíðu sama blaðs er vísað í frétt um að hætta eigi að greiða útgerðum álag fyrir að beita krókana í landi. Línuívilnun nefnist það og fá menn sérstakt álag á veiðirétt sinn með því að beita krókana í landi og efla þar atvinnu. Ákvörðun ráðherra um að breyta þessu með einu pennastriki hefur þannig áhrif á störf, mótar atvinnugreinina. Línubeitning í landi gæti þannig heyrt sögunni til innan tíðar, nema að Eyjólfur hressist.

Já, fréttir snerta okkur misjafnlega. Lítil frétt hér í blaði vikunnar vakti hjá mér barnslega gleði. Lengi hef ég tautað yfir því að hér á landi ríkir fákeppni á matvörumarkaði. Fákeppni er jú litla systir einokunar. Ef tvö til fjögur fyrirtæki skipta með sér markaði, hvort heldur sem er á dagvörumarkaði, eldsneyti á bíla, tryggingum eða bankastarfsemi, svo ég taki dæmi af handahófi, getur viðskiptavinurinn nánast treyst því að verðlagning er ekki viðskiptavininum í hag. Það ríkir ekki virk og heilbrigð samkeppni í fámennu landi eins og okkar. Því eigum við sem neytendur alltaf að hafa vökult auga fyrir þjónustu og verði sem okkur býðst. Það má vissulega fá betra verð með því að bjóða reglulega út kaup á tryggingum eða bankaþjónustu. Við sem neytendur getum einnig beint viðskiptum okkar til þeirra sem við teljum vera að standa sig betur en aðrir. Vandinn er hins vegar sá að ef verslunin eða þjónustan byggir á fákeppni er úr vöndu að ráða. Þá er ekki virk samkeppni.

Hanna Katrín Friðriksson atvinnuvegaráðherra hefur nú ákveðið að styrkja Samkeppniseftirlitið sérstaklega til að rannsaka hversu virk samkeppni er á dagvörumarkaði. Þetta gladdi mig mjög. Ég hef nefnilega lengi verið þeirrar skoðunar að það sé nánast engin raunveruleg samkeppni í sölu matvara hér á landi. Það sér maður best erlendis, en ég hef það fyrir fastan lið í utanlandsferðum að kanna framboð, verð og framsetningu á mat. Hef á þessum ferðum séð að raunveruleg þróun hefur átt sér stað í framleiðslu matvara úti í honum stóra heimi. Víða getur maður meira að segja keypt úr kæliborðum ferskt kjöt og fisk eftir vigt, eitthvað sem einungis er hægt í Einarsbúð á Akranesi og Melabúðinni í Reykjavík.

Atvinnuvegaráðherra segir í tilkynningu um málið að á síðustu árum hafi orðið ýmsar breytingar á dagvörumarkaði hér á landi. Vafalítið er hún að vísa til þess að þeim fyrirtækjum sem annast sölu, framleiðslu og innflutning á dagvöru hefur fækkað. Matvörukeðjur kaupa til dæmis upp hver aðra, til að tryggja að fákeppnin lifi sínu heilbrigða lífi. Ráðherra bendir auk þess á að dagvöruverð hér sé með því hæsta sem þekkist í Evrópu. Kaup á mat eru einn af stærstu kostnaðarliðum heimila og þar af leiðandi stór þáttur í þróun verðbólgu. „Af þessum sökum er mikilvægt að samkeppnisaðstæður á dagvörumarkaði, og tengdum mörkuðum sem hafa áhrif á dagvöruverð, sæti skoðun,“ segir ráðherra í þessari litlu fréttatilkynningu sem lesa má í Skessuhorni.

Hvort að þessi sértæka rannsókn Samkeppniseftirlitsins leiði til einhvers fyrir okkur neytendur, þori ég ekki að spá fyrir um. Það má í það minnsta leyfa sér að vona, þótt ég óttist að vinningslíkurnar í lottóinu séu töluvert meiri.

Magnús Magnússon

Meiri líkur að vinna í lottóinu