Fyrir réttum sautján árum ákvað þáverandi forystufólk í ríkisstjórninni að sækja um aðild að Evrópusambandinu fyrir Íslands hönd. Hvorki Pétur né Páll var spurður. Bara henst af stað með umsókn sem tekið var jákvætt í ytra og viðræður hófust, eða öllu heldur voru lögð drög að samningi um innlimun landsins í þetta ágæta ríkjabandalag. Her manns tók þátt í þessari samningsgjörð fyrir Íslands hönd. Svo liðu árin og til valda kom allt önnur ríkisstjórn með allt aðrar áherslur og sem einfaldlega lét þau boð út ganga að viðræðum yrði hætt. Skellt var í lás og hraðsoðið uppsagnarbréf sent til Brussel. Eftir þetta leið og beið, ríkisstjórnir komu og fóru á undrahraða. Núverandi ríkisstjórn ákvað svo með litlum fyrirvara fyrr á þessu ári að kanna grundvöll þess að hefja viðræður að nýju.

Það athyglisverðasta í þessu öllu saman er að nú í fyrsta skipti á að spyrja þjóðina álits. Eftir rúman mánuð fer fram þjóðaratkvæðagreiðsla þar sem spurt verður með einföldum Já og Nei svarmöguleikum um hvort íslensk stjórnvöld eigi að hefja aðildarviðræður við Evrópusambandið að nýju. Þetta er tiltölulega einfalt, allavega finnst mér það. Raunar finnst mér það gott að þetta mál verði annað hvort slegið út af borðinu í eitt skipti fyrir öll – eða þá að í ljós kemur að meirihluti þjóðarinnar er þessu fylgjandi. Ef svo fer verður rykið væntanlega dustað af ellefu ára samningsdrögum. Síðan þegar samningur liggur fyrir verður þjóðinni aftur boðið að kjósa um samning, svo lengi sem öll 27 ríki ESB verði honum fylgjandi.

Eins og svo oft í viðkvæmum málum skiptist þjóðin í tvær svipað stórar en mjög svo ólíkar fylkingar. Á öðrum vængnum eru þeir sem vilja fyrir alla muni verja fullt sjálfstæði þjóðar og að landið verði ekki ofurselt stórveldinu sem í hlut á. Hins vegar er hópur fólks sem hefur þá skoðun að engin áhætta felist í að kanna hvað fengist úr slíkum samningi. Að sjálfsögðu spila svo ýmsir persónlegir hagsmunir inn í þetta, hagsmunir sem bæði snerta kjör fólks, réttindi, auðlindir, atvinnu, gjaldmiðil og áfram mætti telja.

Fyrirfram mátti búast við átökum út af þessu máli, þótt í eðli sínu eigi ekki að þurfa að takast mikið á um það þegar þjóðin fær að segja hug sinn í almennri atkvæðagreiðslu. Hins vegar ef meirihluti þjóðarinnar svarar spurningunni játandi á höfuðdaginn hefst gríðarmikið ferli sem lýkur ekki fyrr en þjóðin fær aftur um málið að segja. Það sem hryggir mig hins vegar mest nú er sú staðreynd að fulltrúar beggja fylkinga hika ekki við að breiða út boðskap sem ekki á alltaf við rök að styðjast. Enginn skortur er á falsfréttum um sitthvað sem snertir hagsmuni meintra andstæðinga. Röngum upplýsingum er svo dreift í fjölmiðlum og á samfélagsmiðlum. Eftir því sem sama bullið er sagt oftar, því líklegra er að fleiri fari að trúi því sem heilögum sannleik. Ég bendi á að sá stjórnmálamaður sem fyrstur nýtti sér samfélagsmiðla í annarlegum tilgangi, og tókst það, var appelsínu-gulhærður maður sem kosinn var forseti lands síns fyrir vikið. Í ljósi þeirrar einföldu staðreyndar er ástæða til að hvetja Íslendinga til að láta ekki ófriðlega. Ég bendi á að þeir sem fara oftar og meira yfir strikið í málflutningi sínum, gætu fengið það lóðrétt í hausinn.

Nú eru rúmar fimm vikur í kjördag. Svo mikinn leiða er ég kominn með á samfélagsmiðlum og jafnvel einnig á falsfréttum sumra fjölmiðla, að ég þakka fyrir að tíu daga í ágúst verð ég fjarri þeim. Ætla þá að taka mér frí og helst ekki opna nokkurn miðil. Kem vonandi ferskari til baka.

Nú gefum við útgáfunni smá frí, fólkið okkar fer í sumarleyfi fram yfir verslunarmannahelgi en undirbýr svo blað sem gefið verður út 12. ágúst næstkomandi. Þangað til óska ég lesendum og öðrum Vestlendingum góðs síðsumars og megi sólin skína miklu meira en við höfum kynnst það sem af er júlí.

Magnús Magnússon