Sú var tíð að vegavinnumenn voru mestu töffarar þessa lands en það er nú forhlaupin tíð og vegakerfið í heild sinni langfjársvelt þó auðvitað verði alltaf að fara skynsamlega með fjármuni hvort heldur er til vegagerðar eða annarra hluta. Von að gamla bóndanum blöskraði sem kom í vegavinnuskúra í hádegis matartímanum og þótti ekki undarlegt þó ríkissjóður stæði illa. „Þetta lið í vegavinnunni borðar steik á miðvikudögum og sultutau úr búðinni.“ Örugglega var hann ekki vanur slíku bruðli. Um tíma höfðu vegagerðarmenn á Holtavörðuheiði fæði í Fornahvammi og nestaðir þaðan. Stöku sinnum komu einhverjar skeytasendingar í vísnaformi í nestisboxunum og eitt sinn var vikið að því að; „egg í bita okkar sjást / aldrei á laugardögum.“ Ágústa Andrésdóttir svaraði fyrir hönd Fornahvammsmeyja:

Matinn skammta meyjarnar,

mettast við það fjöldinn

en eggin leita útrásar

einkanlega á kvöldin.

Ekki held ég að það hafi breytt miklu hvaða flokkar hafa farið með ráðuneyti samgöngumála. Fjármagnið er einfaldlega stöðugt of lítið. Hygg að það hafi verið í veldistíð Jóns Gunnarssonar í Samgönguráðuneytinu sem Hjálmar Freysteinsson orti:

Í vegina alltaf vantar fé,

veldur það mörgu tjóni

og ekki er nú hægt að segja að sé

samgöngubót að Jóni.

,,Fyrir margt löngu“ eins og þeir segja sem engin ártöl muna sátu vegavinnumenn í vegkanti og höfðust lítt að enda heitt í veðri svo minna hefði sloppið. Gat svosem verið að einfaldlega hafi bara staðið á bíl. Þá bar þar að ríðandi bónda úr nágrenninu sem gjarnan vildi teljast til hinna heldri en var þó talinn hóflega hneigður til erfiðisvinnu. Bóndi leit til þeirra og ávarpaði á þessa leið: „Það er heitt á letingjunum í dag.“ Unglingsstrákur sem var í flokki vegamanna leit upp og svaraði um hæl; „Já, það er nú heitt á okkur líka!“ Einhverra hluta vegna reið bóndi burt og vildi ekki ræða þetta mál frekar.

Stefán Sveinsson var líklega fleiri en eitt sumar í vegavinnu á Vatnsskarði en eitt haustið gerðu þeir vinnufélagar sér ferð í Stafnsrétt til gleðskapar og góðra vina funda. Í þeirri för kvað Stefán:

Það vita flestir vegamenn

að vín á best við sönginn.

Ég á nesti óeytt enn

þó aðra bresti föngin.

En í hversdagsamstrinu varð þessi til:

Verum kátir, eyðum enn

öllum grát og trega

við erum kátir vegamenn

og vinnum mátulega.

Það er nú þetta að vinna mátulega. Hvorki of né van og flýta sér en fara þó rólega. Hætt er við að Árna G. Eylands hafi þótt einhver flýta sér um of þegar hann kvað:

Hart og mikinn flestir fara,

fárra kröfur eru vægar,

yrði margt hér auðveldara

ef menn lærðu að fara hægar.

Þá kemur nú enn að fjármálahliðinni. Þó fjölmörg framkvæmd sé nú nauðsynleg þarf einnig að gæta hófs og stofna ekki til óhóflegra skulda. Það dregur dilk á eftir sér. Um skuldastöðu Argentínu sagði Óskar í Meðalheimi á sínum tíma:

Lítið bólar á lausnum

sem laga fjárhagsins veg.

Við eru sko alveg á hausnum

Argentína og ég.

Og sömuleiðis brýn þörf að velta upp öllu flötum náttúruverndar þó þar reki sig löngum eitt á annars horn eins og eitt sinn var sagt, enda sagði Óskar:

Náttúruverndin er nauðsynjamál

þó nýtingaráróður geysi.

Mér finnst svo eðlilegt mannlegri sál

að mótmæla náttúruleysi.

Það er nefnilega margs að gæta og ekki allt einfalt í framkvæmdinni þegar til á að taka. Vörubílstjóri sem stundum var í peningavandræðum vann smátíma hjá Þorsteini Þorsteinssyni. Gekk honum heldur illa að halda hjólbörðum sínum vindheldum en fékk þá þessa fyrirspurn:

Örlög hrekkvís auka sút,

ónýt dekkin fúna.

Geturðu ekki gefið út

gúmmítékka núna?

Sigurður Haralz, sem skrifaði meðal annars „Emigrantar“ og „Lassarónar“, var á sínum yngri árum stundum í vegavinnu en einhvern tímann varð þessi til við úthaldslok:

Í veginn svo feginn að fara

en fegnastur þegar ég slepp.

Það útheimtir stillingu að stara

á stelpur í Miklaholtshrepp.

Á fyrstu árum vegagerðar hér í héraði unnu tveir bændur eitthvað við vegabætur og tóku ofaníburð þar sem þeim þótti þægilegast. Stuttu seinna átti Guðlaugur Jóhannesson leið um og þótti smágerð mölin:

Ofaníburðinn vanda vildi

í vegi um þetta land,

eitthvað sem að umferð þyldi,

og hann valdi sand.

Ekki er ég nú svo fróður að ég viti með vissu hvar Kristján Samsonarson var við vegagerð þegar þessi varð til en trúlega hefur þar verið heldur stórgrýtt:

Braut í halla hér ég ryð,

hratt þó valla miðar.

Það er galli að glíma við

grjót á allar hliðar.

Vegakerfi landsins hefur orðið fyrir nokkrum skakkaföllum að undanförnu enda töluvert á það lagt. Á sínum tíma lögðu tveir góðbændur fram að eigin frumkvæði nokkurt fé til vegabóta í Hvítársíðu. Einum sveitunga þeirra þótti lítið til koma og taldi annan gera þetta af heimsku en hinn af yfirlæti. Þá kvað Andrés í Síðumúla:

Víst mun þessi vegur hér

verða tryggur fæti,

Haldgott efni í honum er

– heimska og yfirlæti.

Það er nefnilega ljóst að til þess að vinna erfiðismannsins nýtist sem best þurfa „fræðingarnir“ að koma til skjalanna og sjá um efnisval meðal annars. Mér er nær að halda að það hafi verið tæknifræðingur sem Kristján Árnason á Skálá kvað um:

Lítið gengur að læra að skrimta

af lífsins daglega gerningi,

hann er ennþá að hanna fimmta

hornið á sínum ferningi.

En um verkfræðing nokkurn orti Páll Vatnsdal fyrir mörgum árum:

Kærustunnar breiðan bol

búinn var að teikna.

En burðarmagn og þensluþol

þurfti betur reikna.

Með þökk fyrir lesturinn,

Dagbjartur Dagbjartsson

Hrísum, 320 Reykholt

S 435 1189 og 849 2715

dd@simnet.is

Hann er ennþá að hanna fimmta – hornið á sínum ferningi