Það er merkilegt með okkur Íslendinga. Við kvörtum yfir veðrinu nánast jafn oft og við drekkum kaffi, en um leið virðist veðrið vera það sem heldur þjóðinni saman. Við eigum nefnilega eitt sameiginlegt áhugamál sem aldrei fer úr tísku; að ræða um veðrið. Það skiptir engu hvort maður hittir nágrannann, afgreiðslumanninn í búðinni eða ókunnugan mann í biðröð. Innan tveggja mínútna er samtalið komið að vindátt, úrkomu og því hvort þetta sé nú ekki versta sumar í manna minnum – aftur.

Satt best að segja held ég að veðurfræðingar búi við eitthvert mesta starfsöryggi landsins. Eitt sinn heyrði ég um dreng sem gat aldrei gert neitt rétt að mati kennara sinna. Kennarinn spurði hvað úr honum yrði ef allt sem hann gerði væri rangt og ónákvæmt. „Ég er að hugsa um að verða veðurfræðingur,“ svaraði drengurinn. Það er eitthvað óþægilega kunnuglegt við þetta. Veðurspáin lofar hægri sunnanátt og björtu, en þegar maður opnar útidyrnar er eins og maður hafi óvart gengið inn í stóra þvottavél á lokasnúningsprógrammi. Kannski er þetta bara enn eitt íslenskt náttúrulögmál. Rétt eins og þegar einhver segir: „Flýtum okkur, það rignir svo mikið.“ Eins og rigningin sjálf taki þá ákvörðun að draga úr sér ef við göngum aðeins hraðar.

Sumarið sjálft er svo sérstakt fyrirbæri hér á landi. Ég heyrði eitt sinn mann segja að í tveggja vikna sumarfríinu hefði rignt aðeins tvisvar. Fyrst í sjö daga og svo í viku. Það er eiginlega fullkomin lýsing á íslensku sumarfríi. Við skipuleggjum grillveislur með sama hætti og aðrir skipuleggja leiðangra á Everest. Fylgjumst með loftvoginni, lesum þrjár mismunandi veðurspár og biðjum í hljóði um tuttugu mínútna þurrk svo pylsurnar nái að eldast. Það besta er samt hvað við erum fljót að aðlagast. Á meðan Spánverjar fara í úlpur þegar hitinn fer niður í fimmtán gráður er hálf þjóðin komin í stuttbuxur, sandala og með sólgleraugu. Tíu gráður, tilvalið að planta blómum. Fimm gráður, frábært veður fyrir bíltúr. Fimm stiga frost, enn hægt að grilla áður en veturinn skellur á. Þegar hitamælirinn nálgast tuttugu stiga frost finnst okkur bara kominn tími til að hætta að þurrka þvottinn úti. Og ef hitinn færi einhvern tímann niður fyrir -273°, þegar öll atóm heimsins hætta að hreyfast, er ég sannfærður um að einhver Íslendingur myndi samt klóra sér í höfðinu og segja: „Það er bara aðeins farið að kólna.“

En svo er hitt. Við erum ótrúlega hraust þjóð þrátt fyrir óblíð náttúruöfl – eða að minnsta kosti segjum við það sjálf. Ég gerði sjálfan mig reyndar nýlega að heiðursfélaga í afar virðulegum félagsskap „Fúll gamall karl – aldrei ánægður, alltaf kvartandi“ klúbbnum. Ég gaf mér þann heiður í afmælisgjöf þegar ég varð sextugur, enda bæði stofnandi félagsins og fyrsti og eini heiðursfélaginn. Inngönguskilyrðin eru afar ströng og ég stóðst þau öll með glæsibrag. Ég sofna með harmkvælum og vakna með óhljóðum. Ekki skánar það þá daga sem konan er að heiman og ég þarf að klæða mig sjálfur. Ýmis óskiljanleg hljóð heyrast líka í hvert sinn sem ég stend upp úr stól. Verst er þó þegar konan er að heiman og ég þarf að klæða mig sjálfur. Það er sérstaklega erfitt að klæða sig í sokkana. Að fara í sokka er orðið verkefni sem líkist fremur fjallgöngu en morgunrútínu. Þá ómar húsið af stunuhljóðum sem gætu hæglega valdið því að nágrannarnir hringdu í Neyðarlínuna. En auðvitað er þetta ekkert aldurinn. Þetta er bara… íslenskt veður í liðamótunum. Ef helvíti sjálft frysi, þá myndi Ísland líklega vinna Eurovision.

Veðrið kennir manni þolinmæði, auðmýkt og þá lífsleikni að geta upplifað allar fjórar árstíðirnar á leiðinni út með ruslið. Það gefur okkur endalaust umræðuefni, sameiginlegan húmor og óteljandi sögur sem verða alltaf skemmtilegri með árunum

Ólafur H. Knútsson