Nú hefur verið stofnuð ný samtök sem ætla að segja nei við því að Íslendingar hefji samningaviðræður við Evrópusambandið. Einhver lét þau orð falla að það væri óþarfi að taka „U-beygju“ núna. Ég tel þessa myndlíkingu ranga.

Að hefja samningaviðræður við ESB er ekki U-beygja. Það er ekki afturhvarf, ekki uppgjöf og ekki afsal á sjálfstæði. Það er eðlilegt framhald af þeirri þróun sem íslenskt samfélag hefur gengið í gegnum í áratugi.

Ísland hefur lengi verið hluti af evrópsku samstarfi. Við erum í EES (við munum hvað var sagt um það). Við erum í Schengen. Við tökum upp stóran hluta evrópskra reglna án þess að sitja við borðið þar sem þær eru mótaðar. Við njótum margvíslegra réttinda og tækifæra í gegnum þetta samstarf, en höfum takmarkaðri áhrif en fullgild aðildarríki.

Spurningin er því ekki hvort Ísland eigi að tengjast Evrópu. Þar erum við nú þegar.

Raunverulega spurningin er hvort við eigum að kanna af alvöru hvort betra sé fyrir Ísland að sitja við borðið, hafa meiri áhrif og sjá hvaða samningur gæti staðið þjóðinni til boða.

Það er sérstaklega merkilegt þegar þeir sem tala hæst um lýðræði vilja stoppa málið áður en þjóðin fær skýra niðurstöðu með samningaviðræðum til að taka afstöðu til. Að hefja viðræður er ekki það sama og að ganga í ESB. Viðræður eru leið til að fá staðreyndir á borðið. Síðan á þjóðin að ákveða. Hvað er eiginlega svona hættulegt við það?

Það er ekki U-beygja að vilja vita meira. Það er ekki U-beygja að horfa til framtíðar. Það er ekki U-beygja að spyrja hvort staða Íslands í Evrópu gæti verið sterkari, skýrari og áhrifameiri.

Hitt líkist frekar kyrrstöðu; að neita umræðunni, óttast niðurstöðuna og reyna að loka dyrunum áður en þjóðin fær að sjá hvað er hinum megin við þær.

Íslenskt sjálfstæði hefur aldrei falist í því að standa utan við heiminn. Það hefur falist í því að taka upplýstar ákvarðanir, á eigin forsendum, með hagsmuni þjóðarinnar að leiðarljósi.

Þess vegna segi ég já við viðræðum. Ekki vegna þess að niðurstaðan sé fyrirfram ákveðin, heldur vegna þess að þjóðin á rétt á að vita hvað stendur til boða og getur þá sagt JÁ eða NEI eftir upplýstar umræður.

 

Jóhannes Finnur Halldórsson