Reglulega koma stundir þar sem spyrja má hvort landsbyggðin skipti raunverulega jafnmiklu máli og oft er haldið fram. Síðustu vikur hafa samfélögin við Breiðafjörð fengið að upplifa að þau skipti minna máli.

Við skiljum öll að samgöngur við Vestmannaeyjar eru mikilvægar en einnig að þegar upp koma óvæntar aðstæður þarf stundum að grípa til erfiðra ákvarðana. Þetta snýst því ekki um Vestmannaeyjar sem landshluta en það á ekki að þurfa að velja á milli Vestmannaeyja og samfélaganna við Breiðafjörð. Hvort tveggja eru íslensk byggðarlög sem eiga rétt á öruggum samgöngum og það er verkefni ríkisins að tryggja það, ekki að ákveða hvor landsbyggðin beri kostnaðinn þegar upp koma vandamál.

Samt er það nákvæmlega það sem er að gerast.

Til að leysa samgönguvanda í einum landshluta var tekin ein mikilvægasta samgöngutenging annars landshluta – á háannatíma ferðaþjónustunnar. Og afleiðingarnar eru miklu meiri en mörg átta sig á.

Þær sjást í bókunum sem hafa verið felldar niður, ferðamönnum sem breyttu ferðaplönum sínum, hótelum, gistiheimilum, veitingastöðum, söfnum, afþreyingarfyrirtækjum og verslunum sem missa tekjur á þeim árstíma sem á að bera uppi reksturinn út árið. Og þær sjást í Flatey, þar sem Baldur gegnir hlutverki sem Særún getur ekki sinnt að fullu. Hún getur ekki flutt olíu, vatn eða sorp og því stendur eyjasamfélagið frammi fyrir erfiðri stöðu.

Þær sjást á heimilum áhafnar Baldurs, fólks sem hefur þurft að yfirgefa fjölskyldur sínar vikum saman til að halda uppi auknum siglingum annars staðar á landinu, án fyrirvara og án samráðs.

 

Og þær sjást á Skógarstrandarvegi

Bent hefur verið á að hægt sé að aka í stað þess að fara með ferjunni en þau sem þekkja til vita að það er ekki skynsamlegur valkostur. Skógarstrandarvegur hefur einnig árum saman verið vanræktur af yfirvöldum, ómalbikaður, illa farinn og hefur lengi verið táknmynd um hvernig innviðir á þessum landshluta hafa setið á hakanum.

Erfitt er að sætta sig við þann tón sem sveitarfélögin við Breiðafjörð hafa upplifað í samskiptum sínum við stjórnvöld. Þegar sveitarstjórnarfólk, atvinnulíf og íbúar lýsa yfir raunverulegum áhyggjum og óánægju eiga þau skilið að þeim sé mætt af skilningi og virðingu – ekki því viðmóti að tjón þeirra sé einfaldlega ásættanlegur fórnarkostnaður.

Einnig þarf að hafa í huga langtímaáhrifin, því ferðaþjónusta byggir á trausti. Ferðaskrifstofur skipuleggja ferðir langt fram í tímann og erlendir ferðamenn bóka hringferðir um landið mánuðum áður en þeir koma. Ef skilaboðin verða þau að ekki sé hægt að treysta þessari samgönguleið, þá velja margir einfaldlega aðrar leiðir og traustið tapast hratt – og það tekur langan tíma að byggja það upp aftur.

 

Svo er annað sem ekki má gleymast

Yfir sumarið er rekstur Baldurs ekki borinn uppi af ríkisframlögum heldur tekjum af ferðamönnum og farþegum. Þegar skipið er tekið úr sinni hefðbundnu starfsemi á besta tíma ársins hefur það því áhrif langt út fyrir þessar fáu vikur. Hvernig verður sá skaði metinn? Hver ber ábyrgð á því tjóni sem samfélögin við Breiðafjörð verða fyrir?

Það á ekki að þurfa að velja hvort Vestmannaeyjar eða Breiðafjörður fá öruggar samgöngur yfir sumartímann. Það er ábyrgð ríkisins að finna lausnir sem tryggja hvort tveggja og samfélögin við Breiðafjörð krefjast þess að hlustað sé á þau.

Það er hægt að flytja ferju milli hafna – en það er ekki hægt að flytja sumarið.

 

Rannveig Tenchi Ernudóttir

Höf. er bæjarfulltrúi í Stykkishólmi