Innritun er lokið í Fjölbrautaskóla Vesturlands á Akranesi og var aðsókn góð að vanda.  Alls innritast 175 nýir nemendur í skólann, þar af 131 nýnemi úr grunnskóla í bók- og verknám. Nemendahópar eru fullir í vélvirkjun og húsasmíði og örfá pláss laus í rafvirkjun. Heildarfjöldi nemenda skólans nú er 540 og starfsmenn eru 70 talsins.

Fullt á heimavist

Mikil aðsókn var að heimavistinni og komust færri að en vildu. Það eru 29 herbergi til leigu á heimavistinni og að þessu sinni eru ekki miklir möguleikar á að fá að vera í eins manns herbergi. Tveggja manna herbergi geta þó verið skemmtilegur og góður kostur þar sem nemendur fá félagsskap frá fyrsta skóladegi, kynnast nýju fólki og læra um leið tillitssemi, samvinnu og að virða mörk annarra. Á vistinni er góður heimilisbragur undir lipurri stjórn Arons Steins Davíðssonar vistarstjóra og þar starfar vistarráð sem sér um hagsmunamál nemenda. FVA leigir húsnæðið af ríkinu og enn standa vonir til að Framkvæmdasýsla ríkisins komi sem fyrst að nauðsynlegum endurbótum sem margsinnis hefur verið óskað eftir.

Meistaraskóli

Í haust fer af stað nám í Meistaraskóla FVA sem er fyrir starfandi iðnaðarmenn með sveinspróf til að öðlast meistararéttindi. Alls voru 32 teknir inn í námið sem er dreifnám, kennt í staðbundnum lotum með fjarnámi á milli. Kennslan hefst 22. ágúst, auglýst nánar á heimasíðu skólans. Mikil þörf er á þessu námsframboði fyrir íslenskt atvinnulíf  en við blasir alvarlegur skortur á iðnaðarmönnum næstu árin ef ekkert er að gert.

Fjölbreytt afreksíþróttasvið

Á vorönn 2026 stunduðu 60 nemendur nám á Afreksíþróttasviði FVA í tíu ólíkum íþróttagreinum: fimleikum, golfi, keilu, knattspyrnu, körfuknattleik, ólympískum lyftingum, kraftlyftingum og sundi, og badminton og karate í hálfu afreki. Á önninni störfuðu 14 starfsmenn við þjálfun og kennslu á Afreksíþróttasviðinu. Því miður eru blikur á lofti um að fækka þurfi íþróttagreinum í boði á næsta skólaári vegna niðurskurðarkröfu frá ríkinu sem er til umræðu hér síðar.

Hildur Karen Aðalsteinsdóttir er verkefnastjóri Afreksíþróttasviðs og fundar reglulega með fulltrúum ÍA um samstarf við félögin og þau verkefni sem tengjast afreksíþróttastarfi í bænum. Slíkt samstarf er mikilvægur þáttur í því að styrkja tengsl skólans við íþróttahreyfinguna á Akranesi.

Öflug starfsbraut

Alls hefja 8 nýir nemendur nám á starfsbraut skólans sem er skipuð frábæru starfsfólki undir stjórn Arndísar Höllu Guðmundsdóttur deildarstjóra.  Brautin er ætluð nemendum sem hafa notið verulegrar sérkennslu í grunnskóla, verið í sérdeild og/eða verið kennt skv. einstaklingsnámskrá. Nám á starfsbraut í FVA er bæði bóklegt og verklegt og miðast við stöðu hvers og eins. Þar gerast kraftaverk á hverjum degi. Mikil fjölgun er á nemendum á starfsbraut um land allt en kennslan er mjög kostnaðarsöm fyrir framhaldsskólana því þar mikið álag.

Traust stoðþjónusta

Í skólanum er traust og virk stoðþjónusta sem Guðrún S Guðmundsdóttir stýrir. Í FVA starfa tveir náms- og starfsráðgjafar ásamt sálfræðingi og auglýst verður eftir skólahjúkrunarfræðingi í ágúst nk. í samvinnu við HVE. Það er þó ekki lögbundið að hafa hjúkrunarfræðing við skólann en það hefur sýnt sig að það er nauðsynlegt.  Hlutverk stoðþjónustunnar er fyrst og fremst að vera málsvari og trúnaðarmaður nemenda innan skólans og standa vörð um velferð þeirra. Við lok skólaárs voru 23 nemendur í samþættingu þar sem unnið er að farsæld þeirra í góðri samvinnu við Akraneskaupstað.

Fjörugt félagslíf

Félagslíf í FVA er fjörugt eins og vera ber í fjölmennum skóla og aðsókn oftast góð að viðburðum. Haldin eru böll, klúbbakvöld og árshátíð og samstarf NFFA og Hvíta hússins er blómlegt. Leiklistarklúbburinn Melló setti upp söngleikinn Hvar er draumurinn? eftir Höskuld Þór Jónsson í leikstjórn Einars Viðarssonar í vor. Nemendur og allir sem komu að verkinu eiga mikið lof skilið fyrir skemmtilega, kraftmikla og metnaðarfulla sýningu. Ný stjórn NFFA tekur við keflinu í haust og lofar miklu stuði. Skólinn leggur til starfshlutfall fyrir félagslífs- og forvarnarfulltrúa sem er nemendum innan handar við samkvæmislífið.

Kraftmikill starfsmannahópur

Starfsmannahópur FVA er kröftugur og áhugasamur og gleðin er við völd. Þann 27. maí sl var Fræðsluþing framhaldsskóla Vesturlands haldið í FVA, þar sem um 80 kennarar frá FSN, FVA og MB komu saman til að fræða og fræðast um margvíslegt efni undir hatti framtaks og forvitni, s.s. kennsluaðferðir og nýtingu gervigreindar. Viðburðurinn er liður í formlegri og kjarasamningsbundinni starfsþróun kennara og hlaut styrk frá Rannís. Starfsmannahópurinn endaði svo skólaárið með stórskemmtilegri skólaheimsókn til Rómar í júní (styrkt af endurmenntunarsjóðum) sem verður endurgoldin í október. Þá var aldeilis gleðilegt í annarlok að Angela Árnadóttir, myndlistarkennari skólans, var valin bæjarlistamaður Akraness en hún hefur af fagmennsku og eldmóði lyft grettistaki á lista- og nýsköpunarsviði skólans.

Farsæld og vellíðan

Aðsókn að skólanum er góð eins og áður segir og vinnustaðurinn er eftirsóttur. Á sl. árum hafa miklar jákvæðar breytingar orðið á ímynd skólans og stefnu. Áhersla er lögð á þjónandi forystu og lýðræðislega stjórnunarhætti með farsæld og vellíðan starfsfólks og nemenda fyrir augum. Með stefnumótun sem hófst 2023 hefur margt áunnist; kennsluhættir eru fjölbreyttir, námsmat sömuleiðis, og unnið er markvisst að því að auka áhuga, virkni og þátttöku nemenda. Alþjóðlegt samstarf stendur í blóma og unnið út frá gildum skólans í víðum skilningi; jafnrétti, virðingu og fjölbreytileika.

Fjárframlögin duga ekki til

Framhaldsskólar sinna lykilhlutverki við að undirbúa ungt fólk fyrir frekara nám eða störf og virka þátttöku í samfélaginu. Það ætti engum að koma á óvart að það kostar fullt af peningum að halda úti framhaldsskóla. Það kostar að svara almennt kröfum um þjónustu og fjölbreytt námsframboð sem mæta ólíkum þörfum nemenda, það kostar að kenna list-, iðn- og verknám, halda úti heimavist, bjóða nemendum upp að æfa sína afreksíþróttagrein samhliða náminu, það kostar að vera með starfsbraut með einstaklingsbundnum þörfum, sinna stuðningsþjónustu, styðja við heilbrigt félagslíf nemenda og svo mætti lengi telja.

Aldrei hafa stærri árgangar verið innritaðir í íslenska framhaldsskóla en sl. tvö ár. Aðsókn í iðn- og verknám er að aukast og það er bullandi drifkraftur í íslenskum framhaldsskólum um allt land. En ljóst er að 22 af 27 ríkisreknum framhaldsskólum eru reknir með halla, þar á meðal FVA eins og sjá má á ársreikningi á vef skólans. Það vekur því furðu að í nýrri fjármálaáætlun stjórnvalda fyrir árin 2026–2030 er boðaður verulegur niðurskurður til rekstrar framhaldsskóla þegar svo augljóst er að framlögin duga ekki til. Í því samhengi er vert að benda á að það eru þessi stjórnvöld sem gera kjarasamninga við opinbera starfsmenn og það eru sömu stjórnvöld sem ákveða einhliða húsaleigu framhaldsskólanna en laun og leiga eru stærstu útgjaldaliðirnir í rekstrinum.

Brýning til stjórnvalda

Í framhaldsskóla er lagður grunnur að hæfni sem einstaklingar og samfélag þurfa að hafa til að takast á við og nýta sér tækifæri komandi ára. Það er því furðulegt að fjárveitingar dragist saman á sama tíma og það vantar fjármagn inn í kerfið og stjórnvöld segjast leggja áherslu á þekkingu, nýsköpun og aukna samkeppnishæfni. Það er öllum ljóst að fjárfesting í menntun unga fólksins okkar skilar sér margfalt til baka til samfélagsins til langframa í öflugri einstaklingum, fjölbreyttara atvinnulífi og sterkari byggðum.

Samkvæmt tölum fjármálaáætlunar á föstu verðlagi ársins 2026 lækka rekstrar- og tilfærsluframlög til framhaldsskólanna um rúma 4 milljarða króna eða rúm 7%. Verði þessi áætlun að veruleika er óumflýjanlegt að það komi niður á námi og skólastarfi. Því skóli eru ekki verksmiðja sem framleiðir vinnuafl sem ódýrast heldur lifandi og metnaðarfullt samfélag í þekkingarleit með margvíslegum áskorunum þar sem hver og einn nemandi skiptir máli.

Sem skólameistari FVA vara ég sterklega við því að skera niður fjárframlög til menntunar á Íslandi og brýni stjórnvöld til að endurskoða vandlega þessar fyrirætlanir svo áfram megi blómstra fjölbreyttir og frábærir framhaldsskólar í þessu landi.

 

Steinunn Inga Óttarsdóttir

Höf. er skólameistari FVA