Grein Gísla Gíslasonar sem birtist í Skessuhorni fyrr í vikunni er góð áminning um hversu mikilvægt samtalið er í samfélagi eins og okkar. Hún kallar á að við stöldrum aðeins við og ræðum hvernig við viljum að lýðræðið okkar virki í reynd og hvernig við tryggjum að íbúar finni að þeir eigi raunverulega aðkomu að málefnum bæjarins – ekki bara þegar kosningar nálgast, heldur allt kjörtímabilið.

Samfélag er nefnilega ekki bara skipurit, nefndir og formlegir fundir. Það er fólkið, samtölin sem eiga sér stað á milli okkar og tilfinningin fyrir því að tilheyra og skipta máli. Þegar fólk upplifir að hlustað sé á það, jafnvel þegar ekki er alltaf hægt að verða við öllum óskum, þá styrkist traustið. Og án trausts verður lýðræðið fljótt brothætt. Þess vegna skiptir máli að við séum óhrædd við samtalið sjálft – líka þegar það er óþægilegt. Gagnrýni á að eiga heima í samfélagi sem vill vaxa, og hún minnir okkur stöðugt á að það er alltaf hægt að gera hlutina aðeins betur.

Ég hef sjálf oft upplifað hvað það skiptir miklu máli að fá að sitja við borðið, fá að segja sitt og finna að sjónarmið manns sé tekið alvarlega – jafnvel þótt niðurstaðan verði ekki alltaf sú sem maður vonaði. Sú upplifun breytir því hvernig maður tengist samfélaginu sínu.

Kannski er það einmitt þar sem hugarfarið kemur inn. Ekki sem mótvægi við gagnrýni, heldur sem rammi utan um hana. Hvernig við tölum um bæinn okkar, hvert annað og sameiginleg verkefni hefur meiri áhrif en við gerum okkur oft grein fyrir. Jákvæðni snýst ekki um að gera lítið úr áskorunum eða líta fram hjá vandamálum, heldur um að nálgast þau af trú á að lausnir séu til og að við getum verið hluti af þeim. Slíkt hugarfar mótar bæjarbraginn, eykur þátttöku og kveikir þá tilfinningu að það sé þess virði að leggja sitt af mörkum.

Kannski þurfum við oftar að velta því fyrir okkur hvað hvert og eitt okkar getur gert til að gera bæinn okkar betri. Hvernig við getum sjálf tekið meiri þátt, komið með hugmyndir, lagt hönd á plóg og verið hluti af lausninni. Það útilokar ekki kröfur eða gagnrýni, heldur breytir áherslunni úr því að spyrja eingöngu hvað bærinn eigi að gera yfir í hvernig við getum gert hlutina saman.

Þar geta leiðir eins og virkt íbúalýðræði, samtal við hagsmunahópa; vinnuhópar og opnir samráðsvettvangar skipta miklu máli. Slíkir farvegir verða bestir þegar umræðan er uppbyggileg, gagnsæ og byggð á gagnkvæmu trausti – þegar fólk upplifir að það sé hluti af heildinni, ekki bara áhorfandi.

Ef við tölum bæinn okkar stöðugt niður verður erfiðara að virkja fólk og byggja upp trú á samfélagið. Ef við tölum hann upp, af raunsæi en líka af hlýju og stolti, styrkjum við bæði lýðræðið og samfélagið sjálft. Grein Gísla er mikilvægt innlegg í þessa umræðu og góð áminning um að lýðræði er ekki sjálfgefið ástand, heldur lifandi ferli sem krefst samtals, gagnrýni og jákvæðni í senn.

Með opnum huga, virðingu fyrir ólíkum sjónarmiðum og sameiginlegri ábyrgð trúi ég því að við getum áfram unnið að því að gera Akranes að enn betri stað til að búa á.

Því þegar við mætum hvert öðru af hlýju, trausti og samvinnu, styrkjum við ekki aðeins samfélagið okkar – heldur líka tengslin sem halda því gangandi.

 

Liv Åse Skarstad

Höfundur er bæjarfulltrúi Framsóknar og frjálsra á Akranesi