Í aðdraganda sveitarstjórnarkosninga eru hér nefnd til umhugsunar nokkur atriði um aðkomu hins almenna bæjarbúa að málum á Akranesi. Sú þróun hefur átt sér nokkurn aðdraganda að nefndum Akraneskaupstaðar hefur verið fækkað og fulltrúum í nefndunum einnig. Auk bæjarstjórnar og bæjarráðs eru nú fjórar fastanefndir á Akranesi. Í þeim nefndum sitja þrír fulltrúar sem langflestir eru bæjarfulltrúar. Undantekningin er menningar- og safnanefnd þar sem enginn bæjarfulltrúi situr – en nefndi heitir víst eftir breytingar á bæjarmálasamþykkt: Mennta- og menningarráð og virðast því fastanefndir aðeins verða þrjár eftir breytinguna – sem lítið hefur farið fyrir í kynningu.

Geta má sér þess til, að þessi þróun eigi að gera umfjöllun um mál skilvirkari og ódýrari. Hafi þeim markmiðum verið náð, má hins vegar segja að þessi þróun hafi þann galla, að þröngur hópur sama fólks fjallar um málin í nefndunum og tekur síðan ákvörðun um sömu mál í bæjarstjórn. Samhliða þessari þróun má sjá vaxandi tilhneigingu að skipa launaða starfshópa um ýmis mál – þar sem aðallega sitja bæjarfulltrúar auk embættismanna. Þessi þróun veltir upp spurningum og hæfi og hlutverk kjörinna fulltrúa og reyndar einnig áhrif þessa á þátttöku almennings í umræðu og undirbúningi mála. Ef litið er til dæmis til Borgarbyggðar, Snæfellsbæjar og reyndar mun fleiri sveitarfélaga, má sjá að þar er skipan mála talsvert önnur en á Akranesi. Á þeim stöðum eru nefndir ýmissa málaflokka fleiri og skipaðar fleirum en bæjarfulltrúum.

Því má halda fram að þrátt fyrir verulega fjölgun íbúa á Akranesi síðustu ár, þá hafi áhugi á bæjarmálum heldur dvínað, kjörsókn minnkað, framboðum flokka fækkað og deyfð færst yfir almennt fundarhald þeirra flokka sem enn eru til staðar. Vissulega koma reglulega upp mál þar sem raddir bæjarbúa heyrast á samfélagsmiðlum (oft stimplað sem íbúaröfl), en fjúka með rafrænum vindum út í eilífðina. Að sjálfsögðu hafa kjörnir fulltrúar og hinn almenni bæjarbúi mikinn áhuga á því að vel takist til með þróun og stjórnun bæjarfélagsins. En spurningin er þá sú hvort aukin miðstýring, samþjöppun málaflokka og umfjöllun í þröngum hópi stuðli hvað best að því að vel takist til.

Öllum má vera ljóst að verkefni sveitarstjórna gerast sífellt flóknari, kröfurnar eru margar og glíman við að halda bæjarsjóði á floti tímafrekt og snúið verkefni.  Þess vegna getur verið hollt að kjörnir fulltrúar íhugi hvernig þeir geti sem best sinnt verkstjórnarhlutverki sínu í samvinnu við hinn almenna bæjarbúa. Einhverjir halda því eflaust fram að kjörnir fulltrúar séu kosnir til að taka ákvarðanir og stjórna – og vissulega er það svo. En þeim er gjarnt að nefna til sögunnar hugtök eins og samráð, íbúalýðræði, upplýsingu, samtal og samstarf, sem minna verður úr þegar á hólminn er komið. Á Akranesi – eins og í öðrum sveitarfélögum – er mikilvægt að fá áhugasamt og gott fólk til verka í bæjarstjórn, en það er ekki síður nauðsynlegt að virkja áhuga almennings. Það er því sérstök ástæða til þess að hvetja Skagafólk – á öllum aldri – til virkrar þátttöku um málefni bæjarins – ekki síst í aðdraganda kosninga.  Svo er auðvitað brýnt að allir nýti kosningarétt sinn þegar þar að kemur!

 

Gísli Gíslason

Höf. er íbúi á Akranesi