Nýlega ritaði Margrét Hlíf Óskarsdóttir, dagforeldri og þriggja barna móðir á Akranesi, grein um stöðu barnafjölskyldna á Akranesi og hvaða flokkur ætli sér að standa með barnafjölskyldum á Akranesi.

Spurningin sem greinarhöfundur varpar fram er bæði mikilvæg og tímabær og eðlilegt að við stöldrum við og förum yfir landslagið hér á Akranesi. Ef við ætlum að vera samfélag sem setur börnin í fyrsta sæti, þá þurfum við alltaf að spyrja okkur; erum við að gera nóg? En á sama tíma megum við ekki gleyma – getum við gert betur?

Svarið við því er einfalt. Já, við getum alltaf gert betur.

Á sama tíma og við spyrjum þessara spurninga skiptir máli að horfa á heildarmyndina hér á Akranesi. Barnvænt samfélag verður ekki til með einni ákvörðun eða einni gjaldskrá. Það mótast af mörgum ákvörðunum sem teknar eru yfir tíma – stundum stórum og sýnilegum, stundum litlum og hljóðlátum, en sem eru samt til þess fallnar að hafa áhrif á daglegt líf barna og fjölskyldna.

Á Akranesi hafa mýmörg skref í þessa átt verið tekin, bæði á síðasta kjörtímabili en jafnframt kjörtímabilunum þar á undan. Ein af þeim ákvörðunum er að á Akranesi er ókeypis í sund fyrir börn og ungmenni – og því hefur verið haldið þannig, þrátt fyrir að aðrar gjaldskrár hafi hækkað. Það hefur verið meðvituð ákvörðun síðustu bæjarstjórna að tryggja að efnahagur útiloki ekki þátttöku barna. Á þessu kjörtímabili var farið í að tryggja öllum börnum í 8.-10. bekk fartölvur til eigin nota, einmitt til að mæta því að aðstæður barna eru mismunandi og við viljum ekki að það ráði möguleikum þeirra. Innanbæjarstrætó er frír öllum íbúum sveitarfélagsins og á þessu kjörtímabili var farið í að bæta við sérstökum frístundastrætó, sem auðveldar börnum að komast á milli skóla og æfinga um allan bæ – breyting sem skiptir meira máli en hún kann að virðast við fyrstu sýn.

Við höfum líka verið óhrædd við að prófa nýjar leiðir. Verkefnið Invest in Play, sem beint er að foreldrum leikskólabarna, er eitt slíkt dæmi. Það hefur mælst mjög vel fyrir og ánægjan verið gríðarleg – sem segir okkur að stundum liggja stærstu skrefin í því að styðja betur við foreldra í uppeldishlutverkinu sjálfu. Sömuleiðis hefur verið unnið markvisst að því að styrkja dagforeldrakerfið. Bæjarstjórn samþykkti tillögu skóla- og frístundaráðs um að veita starfandi dagforeldrum, ásamt þeim sem hyggjast hefja störf, stofn- og aðstöðustyrk að upphæð 250.000 krónur. Markmiðið er tvíþætt – annars vegar að styðja nýja dagforeldra við upphaf starfs og hins vegar að auðvelda þeim sem fyrir eru að endurnýja búnað og aðstöðu. Þetta er einföld aðgerð á blaði, en getur haft veruleg áhrif á framboð og gæði þjónustunnar.

Við sjáum þetta líka í nýsköpun í samstarfi. Knattspyrnufélag ÍA og leikskólar Akraneskaupstaðar hafa til dæmis sameinað krafta sína í tilraunarverkefni þar sem leikskólabörn geta stundað knattspyrnuæfingar á leikskólatíma. Verkefnið er í takt við þá sýn að Akranes sé íþróttabær og miðar að því að efla heilsu barna á sama tíma og það skapar betra jafnvægi milli skóla, íþrótta og fjölskyldulífs.

Við höfum einnig verið í fararbroddi í innleiðingu farsældarlaganna og í dag eru önnur sveitarfélög farin að líta til okkar, bera sig saman við okkur og leita til okkar eftir ráðgjöf. Það segir sitt um þá vegferð sem hefur verið farin.

En það breytir því ekki að það eru verkefni framundan.

Frístundastyrkurinn er eitt þeirra. Fulltrúar Framsóknar og frjálsra hafa ítrekað á þessu kjörtímabili bent á að hann þurfi að hækka og við höfum lagt í töluverða vinnu við að greina stöðuna. Við bárum okkur saman við önnur sveitarfélög, skoðuðum bæði upphæðir styrkja og raunverulegan kostnað við æfingar í mismunandi íþróttagreinum – og niðurstaðan var skýr; við stöndum eftir.

Við hefðum viljað ganga lengra og fara í róttækari hækkun á styrknum, en niðurstaðan varð sú málamiðlun að binda hann við vísitölu, sem hafði ekki verið gert áður. Það er mikilvægt skref sem tryggir að styrkurinn haldi verðgildi sínu til framtíðar. Á sama tíma er staðreyndin sú að ef við ætlum að bera okkur saman við önnur sveitarfélög, þá þurfum við áfram að horfa til frekari hækkana. Varðandi það að fimm ára börn fái hálfan styrk þá liggur þar að baki sú einfölda staðreynd að æfingaálag og kostnaður er yfirleitt lægri hjá þeim hópi en eldri börnum. Á móti kemur að við fórum í það skref að lækka aldurinn niður í fimm ár, sem þýðir að fleiri börn fá stuðning en áður. Og þegar við horfum á nýtinguna þá er hún með því hæsta sem þekkist á landinu – sem segir okkur að styrkurinn skiptir fjölskyldur máli.

Það er líka rétt að hafa í huga að ekki allt er í beinum höndum sveitarfélagsins. Systkinaafslættir í íþróttum eru til dæmis ákveðnir af íþróttafélögunum sjálfum. Það þýðir þó ekki að við eigum ekki að ræða þau mál – en við þurfum að fara rétt með staðreyndir.

Á sama tíma megum við ekki gleyma því sem vel er gert. Á Akranesi er hlutfall menntaðra kennara með því hæsta sem gerist, bæði í leik- og grunnskólum. Við höfum ekki þurft að senda börn heim af leikskólum vegna manneklu. Niðurgreiðslur til foreldra barna hjá dagforeldrum hafa verið hækkaðar og við höfum styrkt það kerfi enn frekar með nýjum aðgerðum.

Þannig að kannski er stóra spurningin ekki hvort við séum barnvænt samfélag eða ekki – heldur hvort við séum tilbúin að halda áfram að þróast í þá átt.

Barnvænt samfélag er nefnilega ekki eitthvað sem við klárum. Það er ekki hakað við það í einni ákvörðun og síðan er verkefnið búið. Það er stöðug vinna, stöðug endurskoðun og vilji til að gera betur en í gær.

Og þar eigum við öll sameiginlegt verkefni.

 

Liv Åse Skarstad

Höf. er bæjarfulltrúi Framsóknar og frjálsra og sex barna móðir