Er þetta áhættunnar virði?

Hilmar Már Arason

Sveitarstjórn Borgarbyggðar samþykkti á fundi sínum þann 14. desember 2017 að auglýsa að nýju lýsingu vegna breytingar á aðalskipulagi Borgarbyggðar 2010-2022 fyrir skotæfingasvæði í landi Hamars.

 

Upprifjun frá því 2014

Sveitarstjórnin kýs að koma aftur fram með málið þrátt fyrir mikla andstöðu við fyrri tilraun hennar við sama mál haustið 2014. Haldinn var opinber fundur þar sem tillagan var kynnt og á þeim fundi lýstu margir sig andsnúna þessari hugmynd. Í framhaldinu bárust Borgarbyggð athugasemdir frá félagasamtökum, stofnunum, fyrirtækjum og einstaklingum. Athugasemdum þessara aðila var aldrei svarað en þær snérust meðal annars um eftirfarandi þætti:

  • Hávaði mun skerða náttúruupplifun
  • Öryggi útivistarfólks og barna
  • Ekki í samræmi við markmið aðalskipulags
  • Kostnaðaráætlun skortir
  • Slysahætta fyrir hestamenn
  • Skerðir möguleika á reiðleiðum
  • Dregur úr áhuga á útreiðum
  • Skaðar uppbyggingu hestamannasvæðis
  • Hæfir ekki með fólkvangi
  • Skipuleggja skotsvæðið með motorcross brautinni
  • Eyðileggur náttúruupplifun fólks
  • Dregur úr öryggistilfinningu
  • Skipulagstillagan mun valda óþægindum, ónæði og óöryggi
  • Ferðaþjónustan mun verða fyrir tjóni
  • Stjórn Skugga lýsti andstöðu strax í upphafi
  • Staðsetning ekki lögmæt miðað við EU og EFTA
  • Nálægð við Lækjarkot

Frá þessum tíma hefur verið skrifaður fjöldi greina með og á móti skotæfingasvæði, umræður hafa farið fram á samfélagsmiðlum og fréttir verið fluttar af fyrirhuguðum framkvæmdum. Það yrði of langt mál að tíunda þessa umræðu í þessari grein en fyrir áhugasama er hægt að benda á síðu þar sem ég hef reynt að halda þessum upplýsingum til haga, slóðin á hana er https://folkvangurinneinkunnir.weebly.com/skrif-og-freacutettir-um-maacutelieth.html

Öll þessi rök eiga enn við og hvet ég fólk til að senda aftur inn athugasemdir sínar og þá sem ekki skiluðu inn í fyrra skiptið til að gera það. Samkvæmt auglýsingu frá Borgarbyggð skulu ábendingar vegna lýsingar vera skriflegar og berast í síðasta lagi fimmtudaginn 19. janúar 2018 í Ráðhús Borgarbyggðar, Borgarbraut 14, 310 Borgarnesi eða á netfangið borgarbyggd@borgarbyggd.is.

 

Hávaðamæling, í maí 2016

Í maí 2016 lét Borgarbyggð hávaðamæla í grennd við fyrirhuguð æfingasvæði fyrir motorcross og skotæfingar. Skýrsluna er hægt að nálgast á heimasíðu Borgarbyggðar. Skýrslan er að mörgu leyti vel unnin en er ómarktæk fyrir skotæfingasvæðið vegna þess að í henni kemur ekki fram gerð skotvopnanna sem notuð voru við prófanirnar, skotvopnin sem notuð voru við hljóðmælingarnar voru ekki hljóðmæld, ekki haft samráð við hagsmunaaðila við val á mælistöðum, fjarlægðir frá mælistöðum að skotstað ekki getið, veðurskilyrði voru óhagstæð þegar mælingar fóru fram og hvorki var starfsmaður Borgarbyggðar né annar óvilhallur aðili fenginn til að vera viðstaddur þegar hleypt var af skotunum. Í skýrslunni kemur fram að: „Áætlað hljóðstig við Lækjarkot liggur þó yfir neðri mörkum.“

Fjarðabyggð fór í sambærilega vinnu og Borgarbyggð, í byrjun árs 2015 og lét kanna hljóðvist við fyrirhugað skotæfingasvæði. Í skýrslu Fjarðabyggðar er bent á sænsk viðmið fyrir viðmiðunarmörk fyrir hávaða frá skotæfingasvæðum, miðað við hámarkshljóðstig. Samkvæmt henni gilda eftirfarandi viðmið:

Í skýrslunni kemur fram að hávaði frá skotvopnum getur verið frá 150- 155 dB frá litlum rifflum og upp í 175 dB frá öflugustu rifflunum. Almenna reglan er sú að hljóð minnkar um 5dB fyrir hverja 100m. Til glöggvunar má geta þess að sársaukamörk eru skilgreind við 140 dB. Út frá þessum forsendum reiknaði ég út hversu hávær skothvellur yrði á nokkrum stöðum en tók ekki með í reikningana að gert er ráð fyrir að hægt verði að skjóta úr 5 rifflum samtímis og geta mæld hljóðstigsgildi þá hækkað um nálega 7 dB.

Hljóðdeyfar

Því hefur verið haldið fram í sveitarstjórn Borgarbyggðar að nota megi hljóðdeyfa við æfingar og í því sambandi verið vitnað í reglugerðarbreytingu um skotvopn, skotfæri o.fl., nr. 787/1998. Í reglugerðinni er veitt undanþága til einstaklinga frá banni við að nota hljóðdeyfa á skotvopn vegna atvinnu sinnar, svo sem við eyðingu vargs eða meindýra í þéttbýli. Reglugerðarbreytingin er stutt og skýr, undanþágan snýr að þeim sem þurfa að nota riffla í atvinnuskyni. Hvergi minnst á undanþágur vegna æfinga eða íþróttaiðkunar. Eftir því sem ég veit best þá eru ekki til hljóðdeyfar á haglabyssur.

Reynsla íbúa í Kollafirði

Reynsla íbúa í Kollafirði og á Kjalarnesi er ekki góð af skotæfingasvæðinu á Álfsnesi. Reykjavíkurborg keypti m.a. upp bæinn Skriðu sem er í 2,2, km fjarlægð frá skotæfingasvæðinu, á tugi milljóna til að losa íbúa úr prísundinni (Hótel Hamar er í sömu fjarlægð frá fyrirhuguðu skotæfingasvæði og Skriða er frá skotæfingasvæðinu í Álfsnesi). Íbúi þar í sveit hefur komið inn í umræðuna um fyrirhugað skotæfingasvæði á samfélagsmiðlum og varar stórlega við þessari framkvæmd. Það eru 5 km frá skotæfingasvæðinu að heimili hans og þangað heyrast skothvellirnir alla daga. Hvort sem það er logn, mótvindur eða meðvindur. Ég setti tvo hringi á kort, annan með 2,2 km radíus (fjarlægð Skriðu frá æfingasvæðinu á Álfsnesi) og hinn með 5 km radíus frá fyrirhuguðu skotæfingasvæði við Einkunnir (þetta er ónákvæmt kort hjá mér). Á kortinu getur fólk séð hvaða svæði lenda innan þessara hringja, s.s. hestahúsahverfið, reiðhöllin, reið- og göngustígar, fólkvangurinn Einkunnir, Langá, Hótel Hamar, kirkjan og grafreiturinn að Borg, ýmis ferðaþjónusta, sumarbústaðabyggðir og golfvöllur. Ramsarsvæði, alþjóðlegt búsvæði fugla á Hvanneyri liggur við 5 km mörkin og spurning hvaða áhrif það mun hafa á það verndunarsvæði? Sveitarstjórn Borgarbyggðar ætlar að taka þessa áhættu og rýra gildi þessara staða með þeim afleiðingum sem það kann að hafa í för með sér.

 

Staðsetning Þjóðgarðsstofnunar

Samkvæmt fréttum er hafið kapphlaup á milli sveitarfélaga um staðsetningu Þjóðgarðsstofnunar, Borgarbyggð sækist eftir því að stofnunin verði á Hvanneyri. Vitnar í því sambandi til þess að jörðin Hvanneyri og nánasta umhverfi hennar er friðlýst og hafi hlotið viðurkenningu sem Ramsarsvæði, alþjóðlegt búsvæði fugla. Þá séu sex önnur friðlönd og fjöldi svæða á náttúruminjaskrá í sveitarfélaginu Borgarbyggð. Eitt þessara svæða sem vitnað er til er fólkvangurinn Einkunnir, eini fólkvangurinn á Vesturlandi, þar sem leyfa á skotæfingasvæði í 160 m fjarlægð frá fólkvangsmörkum og Ramsarsvæðið er í rúmlega 5 km frá skotæfingasvæðinu. Ef hægt er að yfirfæra reynslu íbúa á Kjalarnesi upp í Borgarfjörð þá má reikna með því að skothvellir muni heyrast á Hvanneyri. Það að staðsetja skotæfingasvæði 160 m frá eina fólkvanginum á Vesturlandi mun ekki liðka til fyrir Borgarbyggð að fá Þjóðgarðsstofnun að Hvanneyri.

 

Kippir stoðunum undan starfseminni í Lækjarkoti

Það liggur fyrir að ef skotæfingasvæðið verður staðsett á þeim stað sem boðað er þá mun það kippa stoðunum undan starfseminni í Lækjarkoti og er nóg að vitna til gallaðrar skýrslu Borgarbyggðar í því sambandi. Ábúendur eru búnir að setja sig í samband við fasteignasölu til að meta eignir sínar, jörðin er metin á 250 milljónir og eru þeir komnir í samand við lögfræðistofu til að undirbúa málsókn. Fleiri hagsmunaaðilar eru að skoða sín mál. Þessi staðsetning hefur áhrif á lífsviðurværi og náttúruupplifun margra. Það mun styrkja réttarstöðu þeirra á seinni stigum gagnvart Borgarbyggð að gera athugasemdir á þessu stigi málsins.

 

Staðsetning

Það má geta þess að sveitarfélagið Borgarbyggð er stórt og víðfeðmt sveitarfélag eða 4.926 ferkílómetrar að stærð og til samanburðar má nefna að Færeyjar eru 1.396 ferkílómetrar að stærð! Borgarbyggð er því rúmlega þrisvar sinnum stærri að flatarmáli en Færeyjar. Ég trúi ekki öðru en sveitarstjórn Borgarbyggðar geti í góðu samstarfi við íbúa sveitarfélagsins fundið æfingasvæði fyrir byssueigendur og skotveiðimenn til æfinga sem sátt ríkir um. Það er brýnt að byssueigendur fái slíka aðstöðu hið fyrsta en ekki á þessum stað enda „skulum hafa það alveg á hreinu að skotfélagið sóttist ekki eftir þessari staðsetningu frekar en annarri, við sóttumst eftir landi fyrir okkar starfsemi“ svo vitnað sé í orð eins af stjórnarmönnum Skotvest.

Hringirnir eru með 2,2 km og 5 km radíus fá skotstað

Það mun aldrei ríkja sátt um skotæfingasvæðið á þessum stað og það er einlæg von mín að frá þessari áætlun verði horfið. Hvet ég íbúa og hagsmunaaðila til að skila inn athugasemdum sínum í síðasta lagi fimmtudaginn 19. janúar 2018 í Ráðhús Borgarbyggðar.

 

Hilmar Már Arason, formaður umsjónarnefndar Einkunna

 

Like me

Fleiri aðsendar greinar