Við höfum líklega flest lent í þessu: Við skoðum eitthvað á netinu og skömmu síðar fara að birtast auglýsingar og myndbönd sem tengjast því. Stundum virðist jafnvel nóg að einhver nákominn okkur hafi sýnt ákveðnu efni áhuga.

Skýringin er yfirleitt ekki sú að einhver sitji og fylgist með okkur persónulega. Fyrirtæki safna hins vegar upplýsingum um leit okkar, heimsóknir á vefsíður, smelli, staðsetningu og ýmislegt annað. Reiknirit tengja þessar upplýsingar saman og mynda notendasnið sem eru nýtt til að velja auglýsingar, myndbönd og annað efni sem talið er líklegt að hafi áhrif á okkur.

Mörgum finnst þetta vera innrás í einkalífið. Við getum upplifað okkur berskjölduð gagnvart því sem við lesum, skoðum og deilum með vinum og vandamönnum.

Er þá hægt að koma í veg fyrir að allt sem við lesum og skrifum á netinu sé notað til markaðssetningar eða til að beina hegðun okkar í ákveðinn farveg? Að einhverju leyti er það hægt, en algjör friðhelgi á netinu er vandfundin.

Evrópusambandið hefur á undanförnum árum sett strangar reglur um persónuvernd, neytendavernd og rafræn samskipti. Þær reglur gilda einnig á Íslandi í gegnum EES-samninginn. Sumum finnst þær vera reglugerðarfargan, en markmið þeirra er meðal annars að veita einstaklingum meiri upplýsingar og stjórn á því hvernig persónuupplýsingar þeirra eru notaðar.

Nú hefur hollenska fyrirtækið Office.eu kynnt evrópskan valkost við Microsoft 365 og Google Workspace. Þar á að vera hægt að vinna með skjöl, töflureikna og kynningar, vista myndir og skrár, senda tölvupóst og halda myndfundi. Fyrirtækið notar evrópska innviði og vistar gögn innan Evrópusambandsins.

Office.eu er ekki þjónusta á vegum ESB og hún tryggir ekki að enginn geti nokkurn tíma komist í gögnin okkar. Hún getur hins vegar dregið úr þeirri áhættu sem fylgir því að fela gögn fyrirtækjum sem lúta lögsögu ríkja utan Evrópu. Þarna snýst málið ekki aðeins um persónuvernd heldur einnig um stafrænt sjálfstæði: Hver geymir gögnin okkar, undir hvaða lögum og hver getur krafist aðgangs að þeim?

Þjónustan er enn að komast í fulla notkun. Þegar hún verður orðin nægilega þróuð stefni ég að því að halda myndfundi í gegnum Office.eu fremur en Google Meet eða Messenger. Ekki vegna þess að slík þjónusta veiti algjöra friðhelgi, heldur vegna þess að ég vil frekar fela gögn mín evrópsku fyrirtæki sem starfar á evrópskum innviðum og undir evrópskri lögsögu.

 

Jóhannes Finnur Halldórsson,

Höf. er Íslendingur og Evrópubúi