Mikil umræða er í samfélaginu um stöðu atvinnumála, brotthvarf útgerðarinnar, orkuinnviði, ferðaþjónustu, samgöngumál og þróun mála á Grundartanga. Þetta er mikið hitamál og tilfinningarnar miklar þegar rætt er hvað hefði mátt gera öðruvísi síðastliðin 15 ár. Það er ekkert leyndarmál að atvinna og verðmætasköpun er forsenda velferðarsamfélags, ef ekki er til staðar blómlegt atvinnulíf getum við pakkað saman og flutt í burt. En hvernig er staðan samt þegar við skoðum gögnin ofan í kjölinn og hvaða tækifæri sjáum við í nánustu framtíð?

Þegar samsetning atvinnutekna á Akranesi er skoðuð má sjá að tæpur þriðjungur myndast við Stjórnsýslu, fræðslu og heilbrigðisþjónustu, eins og Byggðastofnun flokkar það. Framleiðsla án fiskvinnslu er aðeins minna hlutfall og svo koma flokkarnir Fiskveiðar & vinnsla, Byggingarstarfsemi og loks Verslun & bílaþjónusta. Flokkurinn Gisting & veitingar eru svo rúmt 1%, meira um það síðar. Þetta eru að mörgu leyti áhugaverðar tölur út af fyrir sig, en þegar þessi hlutföll eru skoðuð í sögulegu samhengi verða þær fyrst nothæfar til greiningar á stöðunni í dag. Þessi hlutföll hafa nefnilega haldist nánast eins síðast liðin 15 ár en á sama tíma er talað um algjört vonleysi og svartnætti í atvinnumálum.

Stærstur eru jú vissulega hið opinbera en hvaða störf eru það? Fyrst og fremst eru þar skólarnir okkar sem við þekkjum öll fyrir þeirra öfluga starf. Þetta er grunnurinn að góðu samfélagi og höfum við svo sannarlega gert vel í þessum málaflokki síðustu ár og njótum góðs af um ókomin ár ef við höldum rétt á spilunum. Svo er það heilbrigðisþjónustan sem kemur á eftir, en við erum svo ótrúlega heppin að hafa hér í bæ gríðarlega gott sjúkrahús með fjölbreytta starfsemi. HVE hefur um árabil verið einn stærsti vinnustaður á Akranesi og miðað við núverandi eftirspurn og þróun hjá þeirri stofnun er ljóst að starfsemin mun einungis eflast. En í þessu samhengi ættum við líka að huga að nýsköpun og nýjungum í velferðarþjónustu sem gætu skapað hér fjölda starfa til viðbótar. Það eru gríðarleg tækifæri sem felast í því að hafa eina stærstu heilbrigðisstofnun landsins innanbæjar, má þar nefna aukna þjónustu með sjálfstætt starfandi sérfræðingum, samstarf við Háskóla Íslands og HA, sem og aðila í byggingariðnaði við uppbyggingu og viðhaldi þessara innviða.

Fiskveiðar & vinnslu langar mig að nefna á meðan ég fer yfir atvinnumál innanbæjar en þar eigum við nokkrar perlur sem fólk virðist hunsa í daglegu tali en ofuráhersla hefur verið lögð á löndun smábáta og lyftaraumferð niður á bryggju. Vissulega er það miður að lífið á bryggjunni hefur breyst mikið frá því sem áður var en þar hafa markaðslögmálin haft hvað mest að segja um hvernig staðan er í dag. Með uppbyggingu hafnarmannvirkja undanfarin ár erum við þó tilbúin að taka á móti umfangsmikilli starfsemi á ný og verður það eflaust eitt stærsta verkefni næstu bæjarstjórnar að ganga á eftir því. En ástæða þess að hlutfall atvinnutekna frá þessum flokki hefur haldist stöðugt síðustu 15 ár eru þessar perlur sem ég nefndi, þetta eru fyrirtækin sem framleiða vörur á neytendamarkað innanlands og erlendis, sjá fjölda manns fyrir vinnu og má segja að flest afleidd störf skapist í kringum. Þau eru misjafnlega fyrirferðarmikil og ekki víst að allir þekki þau og hvað þau eru mikilvæg fyrir okkur. Innan veggja þessara fyrirtækja er hins vegar engan bilbug að finna á eigendum, stjórnendum og starfsfólki. Stefnan er alltaf sett á heimsklassa gæði, stækkun og verðmætasköpun úr hráefni víðsvegar af Íslandi. Ein mesta ógn þessara fyrirtækja sem og annarra eru svokallaðir orkuinnviðir okkar, þ.e. bæði vatn og rafmagn. Við þurfum að leggja ofuráherslu á að fyrirtæki eins og Landsnet eða Veitur verði ekki flöskuháls í uppbyggingu atvinnulífs í bæjarfélaginu okkar. Fyrir því þurfum við að berjast á öllum vígstöðum.

Um ferðaþjónustuna og gistingu innanbæjar er ekki mikið að skrifa sem snýr að samtímasögunni. Eins og áður kom fram telur þessi grein rúmt 1% af atvinnutekjum Skagamanna og hefur verið í sama fari síðustu áratugi. En nú má segja að nýr kafli sé að hefjast á Akranesi með áhugasömum aðilum sem sérhæfa sig í ferðaþjónustu. Mikið hefur verið lagt upp úr að hótelbyggingu sé komið fyrir í skipulagi bæjarins og má segja að loks nú sé einhver hreyfing að komast á málin. Ég ætla ekki að fara í mikla greiningarvinnu og áætlanagerð í þessum pistli en við skulum segja að tækifæri til að auka tekjuhlutfall ferðaþjónustu og gistingar geti ekki verið meiri en einmitt á þessari stundu. Það er bara ein leið og það er upp!

Loks langar mig að fjalla aðeins um flokkinn Framleiðsla án fiskvinnslu sem er mér ansi kær. Ég hef starfað í blikksmiðju í um 18 ár og verið þess heiðurs aðnjótandi að sinna þjónustu við stóriðjuna á Grundartanga. Á Grundartanga starfa mörg hundruð Skagamanna og með afleiddum störfum talið slagar sú tala örugglega hátt í þúsund. Það má því með sanni segja að svæðið hefur spilað stórt hlutverk í þróun Akraneskaupstaðar og mun halda áfram að gera það næstu áratugi. Á dögunum hitti ég hóp atvinnurekenda á Akranesi og var það samdóma álit manna að líta verði á atvinnusvæði Akraness frá ansi víðu sjónarhorni. Það er nefnilega miklu stærra svæði en bara það sem finnst innan bæjarmarka sem þarf að huga að. Tækifærin á svæðinu eru gífurleg en mikið hefur verið fjallað um uppbyggingu orkuvers með glatvarma, landeldisstöð, magnesíum verksmiðju, vígslu boltasteypuskála Norðuráls og svo uppbygging Galtarhafnar ásamt tengdum rekstri.

Þegar við tölum um atvinnumálin á Akranesi þurfum við að átta okkur á stöðunni í dag, við höfum þessar gríðarstóru verksmiðjur á Grundartanga og fjölda fyrirtækja sem sinna þjónustu á svæðinu. Einhverjir tala um að það borgi sig ekki að vera með öll eggin í sömu körfunni en það þarf að hugsa þetta út frá framboði og eftirspurn. Það eru verksmiðjur á svæðinu og það þarf að sinna þessum störfum. Ef það verður breyting á stöðu þeirra í framtíðinni, þá munu fyrirtæki bregðast við og snúa sér að öðru. Það er þó alveg á hreinu að við getum aukið enn frekar við atvinnumöguleika innanbæjar og verður það okkar helsta verkefni að gera allt sem í okkar valdi stendur til þess að auðvelda og einfalda ferlið við að stofna eða flytja fyrirtæki á Akranes.

Mig grunar að sá tónn sem er í fólki um þessar mundir sé í raun afleiðing þjóðhagfræðilegrar sveiflu í kjölfar stóráfalla sem þjóðfélagið okkar er enn að jafna sig á og þarf að líða fyrir enn lengur undir núverandi ríkisstjórnar en smitast inn í bæjarmálin. Ég hef sjálfur verið kallaður Pollyanna í þessu samhengi en eftir þessa yfirferð er ekki annað að sjá en að tækifærin séu allt í kringum okkur. Við erum í raun í þeirri öfundsverðu stöðu að vera tilbúin í sókn á öllum vígstöðum.

 

Emil Kristmann Sævarsson

Höf. skipar 6. sæti D-lista – Sjálfstæðisflokksins á Akranesi