„Í Skólahljómsveit Akraness leið mér einna best í uppvextinum. Þar eignaðist ég vini og félaga og gat á allan hátt verið ég sjálf.“

„Eitt af því skemmtilegasta sem ég hef gert er að spila í lúðrasveit (og reyndar líka að syngja í kór). Þessi tilfinning þegar ólíkir einstaklingar glíma við sama verkið, æfingu eftir æfingu, og svo allt í einu smellur þetta saman – fullkominn samhljómur sem gefur gæsahúð og sigurtilfinningu sem er ólýsanleg.“

„Seinna tók ég upp þráðinn, fór aftur í tónlistarskóla – á gamals aldri með flautuna mína í töskunni. Þetta veitir svo mikla gleði í lífi miðaldra konu!“

„Fyrir rúmum fjörutíu árum steig ég fyrst á svið með geggjaðri hljómsveit. Það var upphafið að ferðalagi sem ég átti þá alls ekki von á. Tónlist, vinátta og ótal minningar sem hafa fylgt mér æ síðan. Þessi hljómsveit hefur gefið mér tugi góðra vina og vinkvenna og fullt af ógleymanlegum augnablikum.“

„Endurfundir með tugum gamalla vina og félaga í Skólahljómsveit Akraness er eitt það skemmtilegasta sem ég hef gert í vetur.“

Haustið 1985 mætti hópur 10 og 11 ára barna í kjallarann í íþróttahúsinu við Vesturgötu, þar sem nú er pílusalur. Í kjallaranum var búið að safna saman gömlum blásturshljóðfærum, eldhuginn Guðmundur Norðdahl var að undirbúa stofnun skólahljómsveitar á Akranesi. Krakkarnir prófuðu mismunandi hljóðfæri, ef ákveðið hljóðfæri virtist henta var það sett í kassa og kassinn í fangið á barninu með þeim skilaboðum að fara nú heim og æfa sig. Ég var í þessum hópi og man að ég var látin rétta út handlegginn – jú, nógu langur, hér er básúna. Svona var haldið áfram þar til búið var að koma öllum hljóðfærum út, einhver fengu kannski ekki það hljóðfæri sem heillaði mest – allir trompetar búnir – en flest völdum við að vera með og skunduðum heim með lúinn kassa og byrjuðum þetta ferðalag sem Skólahljómsveit Akraness bauð okkur í.

Næstu tíu ár, gegnum brimskafla unglingsáranna og þangað til skólagöngu á Akranesi lauk, mættum við á æfingar, spiluðum á tónleikum og ferðuðumst mikið, bæði innan lands og utan. Sveitin þróaðist á þessum tíma frá því að framleiða sjarmerandi hávaða í það að verða ein af betri skólahljómsveitum landsins. Þetta gerðum við saman sem hópur, við fórum saman í gegnum strögglið, þreytuna, gleðina, ævintýrin.

Fjörutíu árum eftir upphafið í íþróttahúsinu, haustið 2025, ákváðum við að hittast aftur með hljóðfærin og æfa fyrir endurkomutónleika. Þetta var óvissuferð, enda misjafnt hversu virkir hljóðfæraleikararnir hafa verið síðan við hættum að spila í Sveitinni, sum höfðu varla snert hljóðfærið sitt í 30 ár. Strax á fyrstu æfingu kviknaði gamli neistinn, ekki aðeins höfðu hljóðfærin legið í dvala heldur vorum við líka að endurnýja vinatengslin. Hópur félaga taldi ekki eftir sér að keyra af höfuðborgarsvæðinu á æfingar, leit frekar á það sem forréttindi að tilheyra þessum hópi og að fá tækifæri til þess að rifja upp fingrasetningar og gömul kynni.

Tónleikarnir sjálfir fóru svo fram úr okkar björtustu vonum, okkur tókst að koma tónlistinni frá okkur að mestu skammlaust og troðfullur salur áheyrenda lét okkur vita hvað þau skemmtu sér vel, rétt eins og við. Þarna fundum við aftur fyrir þessum gömlu tengslum, tengslum gegnum tónlistina, tengslum við hvort annað í hljómsveitinni og við áheyrendur. Það var í raun ótrúlegt að upplifa gleðina og þakklætið sem skein úr öllum augum þennan dag og fjölmargir reyndu að koma í orð.

Auðvitað vorum við aðeins að baða okkur í nostalgíu með þessum viðburði. En þetta var líka áminning um hvernig árin í hljómsveitinni mótuðu hvert og eitt okkar, hvernig ræturnar eru í tónlistinni og í þessum hópi.

Tilvitnanirnar í upphafi þessa pistils eru einmitt dæmi um það sem félagar í Sveitinni skrifuðu niður fyrir tónleikana, þau voru að reyna að koma því í orð hvað tíminn í hljómsveitinni gaf þeim, bæði þá og fyrir lífið allt.

Í hljómsveit – og líka í kór – er mikilvægasta verkefnið að hlusta. Sá sem er vanur að hafa sig mikið í frammi lærir að taka skrefið til baka og hlusta, sá hlédrægi lærir að á hann er hlustað, framlag allra skiptir máli. Það er enginn á bekknum, það komast allir í liðið – sem þýðir ekki að ekki þurfi að leggja sig fram. Til þess að vel takist til þurfa allir að skila sínu hlutverki, allir að vanda sig. Saman upplifir hópurinn svo árangur erfiðisins.

Að tilheyra og að geta verið maður sjálfur, hafa hlutverk og tilgang – allt þetta stuðlar að vellíðan barna og unglinga og er auk þess ómetanlegt veganesti út í lífið.

Öll börn ættu að fá tækifæri til þess að spila í hljómsveit eða syngja í kór. Ekki af því þau verði betri í stærðfræði, eins og oft er notað sem rök fyrir tónlistarnámi, heldur af því að tónlistin hefur svo mikið gildi í sjálfu sér. Það er gjöf fyrir lífið að taka þátt í að skapa tónlist sem barn og unglingur. Tónlistin, félagsskapurinn, hljóðfærið og söngurinn fylgja manni út ævina.

Setjum skólahljómsveitir og skólakóra á lista mikilvægra mála fyrir Akranes. Að hlúa að börnum okkar með slíku starfi er farsældarstefna. Að ala upp einstaklinga sem hafa meðtekið gildi tónlistar, sterks félagsskapar og samvinnu er stefna sem styrkir mennskuna.

Að lokum langar mig að vitna í tvær merkilegar konur. Halla Tómasdóttir, forseti Íslands, söng sem barn í Skólakór Kársness í Kópavogi, sem um þessar mundir fagnar 50 ára afmæli. Hún sagði fyrir afmælistónleikana þeirra: „Ég er svo lánsöm að fá að rifja upp gamlar nótur og syngja með stórum hópi „kórbarna“ sem getur líklega seint þakkað nægilega vel það uppeldi sem við hlutum hjá Tótu.“ [Þórunni Björnsdóttur, stjórnanda Skólakórs Kársness í áratugi].

Þórunn sjálf sagði við sama tilefni: „Það er svo dýrmætt fyrir börn að fá að vera í samhljómi. Að þeirra raddir passi við aðrar raddir. Og best er náttúrulega þegar þau eru hamingjusöm og þau eru hamingjusöm þegar þau eru að syngja.“

 

Anna Björk Nikulásdóttir

Höf. er framkvæmdastjóri og tónlistarkennari á Akranesi