„Heldur þú að Finnar, sem deila rúmlega 1.300 km landamærum með Rússum, hafi misst fullveldið sitt og getuna til að taka ákvarðanir fyrir eigin þjóð þegar þeir gengu í ESB,“ spurði sendiherra Íslands í Póllandi mig þegar við vorum á leiðinni saman til Úkraínu frá Warsaw fyrir tveimur árum, á glæsilegum pólskum hraðbrautum.

„Þvert á móti“. Upplifunin að keyra yfir landamærin til Úkraínu var eins og keyra af Autobahn í Þýskalandi niður í Kollafjörðinn. Einbreiðir vegir, holótt malbik og illa við haldið vegakerfi. Upplifunin af því að sitja með manni sem hefur starfað í utanríkisþjónustunni í tugi ára fræða mann um kosti og galla ESB var aðeins betri. Þar var mikill samhljómur við það sem og okkar bjartasta og færasta stjórmálakona, Þórdís Kolbrún, hefur verið að tala um undanfarin misseri. Mikið sem við söknum hennar úr íslenskri stjórnmálaumræðu.

Það að ég segi JÁ kemur eflaust fáum á óvart því ég hef verið þeirrar skoðunar allt of lengi núna að okkur sem þjóð sé bara betur borgið innan ESB en utan. Það kemur hins vegar meira á óvart hversu mikið af „venjulegu“ launafólki sem greiðir hér himinháa vexti, formúgur í matarbúðum og bölsóttast yfir því hvað allt sé hér dýrt sé ginkeypt fyrir hræðsluáróðri og lygum og ætli að kjósa NEI við því að skoða hvort við getum gert betur.

Evrópusambandið er ekki gallalaust en Ísland er það svo sannarlega ekki heldur. Svona til upplýsingar þá fer á að giska helmingi hærri upphæð í laun kjörinna sveitarstjórnarfulltrúa á ári en aðilarviðræður munu kosta. Af okkar skattfé. Sömuleiðis þá fer á að giska tíföld sú upphæð til bankanna í gengismun þegar við verslum erlendis.

Við setjum 42 milljarða árlega af skattfénu okkar í þróun og rekstur óskilvirkra og illa samþættra upplýsingatæknikerfa hins opinbera. 42 milljarða. Það er jafn mikið og fjárlög ársins 2024 gerðu ráð fyrir að Vegagerðin fengi. Svo erum við hissa á því að Kollafjörðurinn sé holóttur!

Ég ætla svo ekki að íþyngja ykkur mikið meira með því að tala um hversu mikið það kostar að viðhalda gjaldeyrisvaraforða Seðlabankans.

Ég hef búið í ESB-landi og hef séð það frá fyrstu hendi hvernig stöðugt vaxtaumhverfi og stöðugt verðlag einfaldar líf fólks. Afborganir af húsnæðislánum þar fara raunverulega í það að lækka lánið en ekki í vexti til bankanna. Ég veit. Ótrúlegt.

Í þessu sama landi getur fólk gengið milli banka með kaupsamning og fengið tilboð í vexti húsnæðislána. Aftur: Ótrúlegt!

Þar vita verkalýðsforingjar að launahækkanir skila sér beint út í verðlagið og hafa, í samvinnu við stjórnvöld og aðila vinnumarkaðsins, beinlínis hannað kerfi sem heldur niðri launum og verðlagi til að verja samkeppnisstöðu þjóðarinnar. Magnað!

Þar veit stjórnmálafólk líka að það eru frjáls og fullvalda þjóð sem hefur fullt vald yfir sínum auðlindum. Þau taka áfram ákvarðanir um það hvort og hvar þau virkja og geta sömuleiðis ákveðið það hvort íbúar landsins fái aðgang að hita og rafmagni frá apríl til október. Við erum raunverulega með forystufólk stjórnmálaflokka sem heldur hinu gagnstæða fram. Það, því miður, kemur mér ekkert á óvart.

Og við munum áfram geta kosið okkur svona fólk inn á hið háa Alþingi okkar. Þeim rétti töpum við ekki. Og við munum áfram geta fylgst með flokkum með svipað þingmannavægi og okkur býðst í Brussel halda þinginu okkar í gíslingu með málþófi. Vei!

Það mun ekki breytast en mögulega, bara mögulega, er raunverulega hægt að einfalda og bæta umhverfi hins venjulega Jóns og hinnar venjulegu Gunnu hér heima með því að skoða hvað okkur býðst í samningi við ESB. Ég get hins vegar nokkurn veginn slegið því á fast að á meðan okkur finnst skynsamlegt að viðhalda rándýru opinberu kerfi, sem Nota Bene núverandi ríkisstjórn hannaði ekki, með 160 stofnunum og 60 sveitarfélögum í tæplega 400 þúsund manna landi að þá erum við ekki að fara að „gera það sjálf.“ Ekkert frekar en við höfum getað gert það síðustu tugi ára.

Við skrifum áfram okkar eigin sögu krakkar. Sögu sem hefur alla burði til þess að verða einmitt mun betri en sögur gamla skólans.

Alveg eins og Finnar hafa gert.

Og Svíar.

Og Danir.

Og… og… og.

Verum JÁkvæð og höfum kjark til þess að ganga hnarreist í samningaviðræður með það að markmiði að gera gott betra.

Þess vegna hvet ég sem flesta til þess að segja JÁ á morgun.

 

Hjálmur Dór Hjálmsson