„Þetta er mín þerapía og hugleiðsla“

Það eru ekki nema tæp níu ár síðan Sigurður Mikael Jónsson, fyrrverandi blaðamaður og núverandi fjölmiðlafulltrúi UNICEF á Íslandi, tók í fyrsta sinn upp pensil og málaði sitt fyrsta olíumálverk. Það sem hófst sem tilraun til að finna ró frá álagi blaðamennskunnar hefur síðan þróast í ástríðu sem hefur skilað mörg hundruð málverkum. Á dögunum sýndi hann 21 verk á sýningunni Málverkamaður á Akranesi, þar sem íslensk náttúra, litadýrð og ljóðrænir textar mynda heillandi samspil. Skessuhorn ræddi við Mikael um listina, lífið og hvernig bandarískur sjónvarpsmálari breytti lífi hans.

Frá blaðamennsku að penslinum

Sigurður Mikael er fæddur og uppalinn á Akranesi en starfaði um árabil sem blaðamaður, lengst af á DV og síðar Fréttablaðinu. Eftir tólf ár í blaðamennsku ákvað hann að breyta til og hefur undanfarin sjö ár starfað sem fjölmiðlafulltrúi UNICEF á Íslandi. „Þar nýti ég reynslu mína úr blaðamennskunni til að varpa ljósi á stöðu barna um allan heim, þjáningar þeirra og réttindabrot. Við vinnum jafnframt að fjáröflun fyrir verkefni UNICEF í þágu barna,“ segir Mikael.

En samhliða annasömu starfi hefur hann fundið sér allt annan vettvang til að tjá sig. Upphafið má rekja til þess þegar hann var orðinn þreyttur á álaginu í blaðamennskunni og leitaði leiða til að slaka á. „Ég var orðinn ansi úttaugaður blaðamaður, eiginlega á barmi kulnunar. Á kvöldin fór ég að horfa á slökunarmyndbönd á YouTube til að ná mér niður og finna ró. Þá fóru allt í einu að birtast myndbönd af mönnum að mála.“

Einn þeirra vakti sérstaka athygli hans, bandaríski sjónvarpsmálarinn Bob Ross, sem naut mikilla vinsælda á níunda áratug síðustu aldar. „Hann kenndi mjög einfalda og aðgengilega aðferð við olíumálun og var sífellt að segja að hver sem er gæti málað. Ég hugsaði bara með mér að það væri rétt að láta á það reyna. Í janúar 2018 málaði ég mitt fyrsta málverk og hef ekki litið til baka síðan.“

**Tækifæriskort sem Mikael lét prenta í takmörkuðu upplagi voru til sölu á sýningunni. Þau er hægt að ramma inn og hengja upp á vegg sem heimilisprýði**

Lærði listina af netinu

Mikael hefur hvorki sótt myndlistarskóla né farið á námskeið í málaralist. Hann er alfarið sjálfmenntaður og hefur tileinkað sér tæknina með því að fylgjast með öðrum listamönnum. „Ég drakk þetta í mig eins og svampur. Fylgdist með hvernig aðrir fóru að, hvaða tækni þeir notuðu og reyndi svo að yfirfæra þetta á íslenskt landslag. Það var kannski helsta áskorunin, enda málaði Bob Ross mikið landslag frá Alaska og fjöllin þar eru nú ekki alveg eins og okkar,“ segir hann og brosir.

Íslensk náttúra er meginefni verka Mikaels. Þar skipa fjöll, jöklar, birta og litir stóran sess, en hann leggur ekki alltaf áherslu á að endurskapa ákveðna staði af nákvæmni. „Ég mála mikið Snæfellsjökul og stundum Akrafjallið eins og það blasir við okkur hér frá Akranesi. Það geri ég yfirleitt eftir minni. Ef ég er að mála eitthvað í fyrsta sinn, eins og til dæmis Heklu eða Stapafell, styðst ég stundum við ljósmyndir.“ Oft eru landslagsmyndirnar þó ekki af neinum einum stað. „Stundum er þetta bara landslag sem er alls staðar og hvergi á Íslandi. Þetta eru myndbrot sem ég hef safnað í huganum, sett saman og komið á striga. Mér finnst ótrúlega skemmtilegt að leyfa ímyndunaraflinu að ráða ferðinni.“

Allt er skemmtilegra með litum

Það sem vekur ekki síst athygli í verkum Mikaels er sterk litameðferð og samspil birtu og skugga. Litirnir eru gjarnan kraftmiklir og landslagið fær á sig ævintýralegan blæ. „Ég segi alltaf að allt sé skemmtilegra með litum. Þetta eru oft miklar litasprengjur, en ég segi líka að allir þessir litir séu til í náttúrunni. Þeir eru kannski ekki allir á sama stað og á sama tíma, en maður finnur þá alla ef maður horfir með réttum augum.“

Fyrir Mikael snýst málaralistin þó um miklu meira en að skapa fallegar myndir. Hún er honum nauðsynleg leið til að finna jafnvægi í daglegu lífi. „Þetta er bara mín þerapía, algjörlega. Mér líður bæði líkamlega og andlega illa ef ég næ ekki að setjast við trönurnar og mála. Þetta er mín hugleiðsla og allt þar á milli.“ Hann málar að mestu um helgar í bílskúrnum heima og segir tímann stundum hverfa þegar hann sest við strigann. „Ég sest niður og byrja að mála og svo er allt í einu kominn kvöldmatur. Þá dröslast ég fram með eitthvað nýtt á striga fyrir fjölskylduna,“ segir hann hlæjandi.

Þegar ljóðið verður að málverki

Á sýningunni Málverkamaður, sem var á dagskrá Menningarhátíðar Akraness í október sl., fylgdu verkunum einnig stuttir, ljóðrænir textar eftir Mikael sjálfan. Þar mættust tvær ástríður hans, myndlistin og skrifin. „Skrifin voru í raun fyrsta ástin mín í sköpuninni. Ég byrjaði ungur á því að skrifa ljóð og texta og sú reynsla nýttist mér síðar í blaðamennskunni. Nú nýtist hún líka í myndlistinni.“

Heiti sýningarinnar, Málverkamaður, er einmitt orðaleikur þar sem íslenskt mál og málverkið mætast. „Það eru fleiri en ein leið til að mála. Það er hægt að syngja ljóð og það er líka hægt að mála þau. Þetta er minn óður til þess að mála ljóðið,“ segir hann. Textarnir eru þannig ekki aðeins skýringar við myndirnar heldur hluti af þeirri upplifun sem Mikael vill skapa. Mynd og orð eiga að tala saman og gefa áhorfandanum tækifæri til að lesa sína eigin sögu úr verkunum.

Kominn aftur heim á Skagann

Mikael er Akurnesingur í húð og hár. Eftir nokkurra ára búsetu í Laugardalnum í Reykjavík flutti hann aftur á Akranes árið 2022 ásamt fjölskyldu sinni. „Við fluttum aftur upp á Skaga og búum nú á Furugrundinni, á ættaróðali fjölskyldu konunnar minnar. Við höfum komið okkur mjög vel fyrir hérna.“ Eiginkona hans er Eva Eiríksdóttir og eiga þau tvö börn, ellefu og fjórtán ára. Þótt vegalengdin til vinnu sé lengri en áður segir Mikael fjölskylduna ánægða með að vera komin aftur heim á Akranes. Málaralistin fer svo fram í bílskúrnum þegar tími gefst frá vinnu og fjölskyldulífi. Þrátt fyrir að hann líti á þetta sem helgaráhugamál hefur afraksturinn orðið ótrúlega mikill. „Ég hef ekki nákvæma tölu á því hvað ég hef málað mörg verk, en þau eru orðin mörg hundruð. Það er nú ágætt miðað við að þetta er bara helgarhobbí í bílskúrnum.“

Góðar viðtökur og nýjar hugmyndir

Á sýningunni voru 21 málverk og viðtökurnar hafi verið afar góðar. Mikael segir gestaganginn hafa verið mikinn og það hafi gefið honum sérstaklega mikið að finna hversu vel fólk tók verkunum. „Það hafa ótrúlega margir komið og sagt fallega hluti. Það gefur manni alveg gríðarlega mikið og gerir þetta allt þess virði. Að fólk vilji svo taka með sér verk heim er bara kirsuberið á kökunni.“

Hann hefur jafnframt prófað nýjar leiðir til að gera listina aðgengilegri. Í samstarfi við Pixel lét hann útbúa kort með myndum af verkum sínum í takmörkuðu upplagi og hefur einnig hafið sölu á vönduðum eftirprentunum í samstarfi við Innrammarann ehf. á Rauðarárstíg. „Ég mála yfirleitt frekar stórar myndir og það vilja auðvitað ekki allir fá flennistórt málverk upp á vegg. Þess vegna fannst okkur sniðugt að bjóða líka upp á minni vörur. Bæði kortin og eftirprentanirnar hafa fallið mjög vel í kramið.“ Þegar blaðamaður spyr hvort hann eigi sér eitthvert sérstakt uppáhaldsverk stendur ekki á svarinu. „Já, það eru öll verkin sem eru óseld,“ segir hann og hlær.

„Ég er bara rétt að byrja“

Þótt Mikael hafi nú málað í tæp níu ár og sent frá sér mörg hundruð verk segist hann enn líta á sig sem nýliða í myndlistinni. „Mér finnst eins og árið 2018 hafi bara verið í fyrra. Ég er enn að læra og þróast og verkin endurspegla þann stað sem ég er staddur á í dag.“

Hann er þakklátur fyrir þær góðu viðtökur sem sýningin hafi fengið og segir hvatninguna frá gestum skipta sig miklu máli. Salan sé ánægjulegur bónus sem hjálpi til við að gera áhugamálið sjálfbært, en sköpunargleðin sé áfram drifkrafturinn. Eftir tvö ár verða tíu ár liðin frá því að Mikael tók fyrst upp pensilinn. Hann hefur þó engin áform um að leggja hann frá sér. „Nei, nei, ég er bara rétt að byrja. Vonandi verð ég kominn á enn betri stað eftir tvö ár,“ segir Sigurður Mikael Jónsson að lokum.

**Hekla: Mikael notar sterka, kraftmikla liti og leikur sér með samspil ljóss og skugga**

Málverkamaður færir myndir í ljóðrænt letur og liti

„Þetta er mín þerapía og hugleiðsla“

„Þetta er mín þerapía og hugleiðsla“