„Við erum ekki að selja málningarvinnu, heldur upplifun“

Málaraiðnin hefur gengið í erfðir hjá sömu fjölskyldunni í meira en heila öld. Nú er fimmta kynslóðin komin til starfa og hefur þegar látið að sér kveða, bæði hér heima og á Norðurlöndum. Skessuhorn heimsótti feðgana CarlGränz og Guðjón Ívar Gränz á vinnustað þeirra við Ægisbraut 11 á Akranesi og ræddi við þá um fjölskylduhefðina, ört vaxandi fyrirtæki og unga málarann sem hefur þegar skotið föður sínum ref fyrir rass, að minnsta kosti að sögn föðurins.

Það er líf og fjör í Málningarvinnu Carls á Akranesi þegar blaðamaður Skessuhorns lítur þar við. Fyrirtækið hefur vaxið jafnt og þétt á undanförnum árum og starfsemin er orðin mun fjölbreyttari en hefðbundin málningarvinna. Þar fer saman áratuga reynsla, nýjungar í faginu og metnaður fyrir vönduðum vinnubrögðum. Ekki síst er þó athyglisvert að hér starfa saman feðgar sem tilheyra fjórðu og fimmtu kynslóð málara í sömu fjölskyldu.

Carl hefur verið viðloðandi málaraiðnina nánast frá því hann man eftir sér. „Það eru til myndir af mér fimm ára gömlum, fullklæddum í málningargallanum hjá afa,“ segir hann og brosir. Hann hóf formlega námssamning árið 1997, en hafði þá þegar unnið við málningarstörf hjá föður sínum og afa. „Ég var reyndar kominn á sjóinn um tíma og það var ekkert endilega ákveðið að ég yrði málari. En ég hafði unnið við þetta á sumrin og þegar ég var að verða átján ára fór ég að vinna hjá afa. Svo endaði ég á samningi og fann fljótlega að þetta var það sem mig langaði að gera.“ Áhuginn hefur síður en svo dvínað með árunum. „Metnaðurinn hefur bara aukist. Í dag snýst hann ekki eingöngu um að standa sig sjálfur heldur líka um að lyfta faginu öllu hærra, að við verðum allir aðeins faglegri og betri í því sem við gerum.“

**Carl Gränz kominn í málaragallann 5 ára gamall. Myndin er tekin 1984. Ljósm. Úr einkasafni**

Fimm kynslóðir í meira en heila öld

Carl segir fjölskylduhefðina einstaka innan málaraiðnarinnar hér á landi, að því er hann best viti. „Við erum búin að vera að mála fyrir þjóðina í meira en hundrað ár, fimm kynslóðir. Það er ansi sérstakt,“ segir hann. Þótt fjölskylduhefðin sé sterk hefur Carl aldrei viljað að sonurinn Guðjón Ívar fyndi fyrir þrýstingi um að feta sömu braut. „Það var eiginlega það eina sem ég lagði áherslu á þegar hann fór að skoða málaranámið. Hann yrði að velja þetta sjálfur en ekki gera það fyrir mig. Þetta mátti aldrei verða einhver pressa.“

Guðjón Ívar, sem er aðeins 19 ára, virðist sannarlega hafa fundið sína fjöl í faginu. Hann byrjaði 14 ára gamall að vinna hjá föður sínum áður en hann hóf nám í Fjölbrautaskóla Vesturlands á Akranesi. Þaðan lá leiðin í Tækniskólann, hvar hann lagði stund á málaraiðn. Þar tók starfsferillinn óvænta stefnu. Hann útskrifaðist úr Tækniskólanum með verðlaun fyrir framúrskarandi árangur og fékk einnig verðlaun fyrir árangur sinn þegar hann lauk sveinsprófi. „Ég ætlaði mér aldrei að fara að keppa í málaraiðn,“ segir Guðjón Ívar og hlær. „En svo hringdi kennarinn minn í mig og hvatti mig til að taka þátt í undankeppni í skólanum. Ég ákvað að slá til, stóð mig vel og komst áfram á Íslandsmótið. Síðan leiddi eitt af öðru.“

Akrafjallið færði honum Íslandsmeistaratitil

Á Íslandsmóti iðngreina, sem haldið var í Laugardalshöll í tengslum við sýninguna Mín framtíð, sýndi Guðjón Ívar hvað í honum býr. Keppendur þurftu að leysa fjölbreytt verkefni sem reyndu bæði á nákvæmni, fagþekkingu og listræna hæfileika. „Við þurftum meðal annars að vinna með lasúr, stensla og fyrirfram ákveðna mynd. Síðan var frjálst verkefni og þar ákvað ég að mála Akrafjallið. Ég teiknaði fjallið upp og málaði það síðan á vegginn.“ Verkið og frammistaðan í öðrum verkefnum skiluðu honum Íslandsmeistaratitlinum í málaraiðn. Þar með opnuðust dyr að Norðurlandamótinu í Svíþjóð. „Málarameistarafélagið var tilbúið að senda mig út og þá hófust stífar æfingar. Ég æfði bæði hérna á verkstæðinu hjá okkur og í Tækniskólanum undir handleiðslu Kristínar, þjálfarans míns. Við fórum vel yfir verkefnin og hvernig best væri að leysa þau.“

Carl fékk einnig tækifæri til að fylgjast með syninum á mótinu, enda situr hann í stjórn Málarameistarafélagsins og sótti Norðurlandaþing málarameistarafélaganna sem haldið var samhliða keppninni. „Það var svolítið sérstök og skemmtileg tilfinning að vera þarna sem stjórnarmaður og geta um leið fylgst með syni sínum keppa fyrir Íslands hönd. Við fengum að skoða keppnisstaðinn og fylgjast með þegar keppendur voru að ljúka verkefnunum. Þetta var virkilega skemmtileg upplifun.“

**Carl og Heiða Björk, eigendur Málningarvinnu Carls eru samhent hjón**

„Hann er orðinn miklu færari en ég“

En hvor er þá betri málari, faðirinn eða sonurinn? Carl er ekki lengi að svara þeirri spurningu. „Hann sigrar þetta orðið í dag, það er bara svoleiðis,“ segir hann ákveðinn. „Ég næ honum kannski enn þá á hraðanum, en hann er orðinn miklu færari. Það er gríðarlegur metnaður í drengnum.“

Guðjón Ívar er þó ekki alveg tilbúinn að taka undir þetta skilyrðislaust. „Það fer nú eftir því hvað við erum að gera. Í listrænu verkefnunum hef ég kannski forskotið, en í almennri málningarvinnu hefur pabbi reynsluna með sér.“ Carl kinkar kolli. „Já, ég græði enn þá aðeins á reynslunni. Það er svo margt sem maður lærir með árunum, öll þessi litlu atriði sem skipta máli. En hann er orðinn miklu færari málari en ég á mörgum sviðum. Hann er föðurbetrungur,“ segir Carl og brosir stoltur. „Og það er eins jákvætt og það getur orðið.“ Þrátt fyrir velgengnina í málaraiðninni hefur Guðjón Ívar ákveðið að bæta við sig menntun á öðru sviði. Hann hóf nám í fjármálaverkfræði við Háskólann í Reykjavík í haust. „Ég sé alveg fyrir mér framtíð í málarageiranum, þótt það verði kannski ekki endilega sem málari sjálfur. Mig langar að nýta það sem ég læri í háskólanum og þann grunn sem ég hef þegar byggt upp til að efla fyrirtækið og mögulega gera eitthvað meira í framtíðinni.“

**Ásdís Elva Gränz, verkefna- og skrifstofustjóri Málningarvinnu Carls, en hún hafði veg og vanda af sýningu Guðjóns Ívars á Vökudögum**

Fleira en penslar og málningarfötur

MálningarvinnaCarls hefur tekið miklum breytingum á undanförnum árum. Hefðbundin málningarvinna er enn mikilvægur þáttur starfseminnar, en við hafa bæst nýjar þjónustugreinar sem skapað hafa fyrirtækinu aukin tækifæri. „Við erum orðnir mjög fjölhæfir. Við tökum að okkur almenna málningarvinnu, bílastæðamerkingar, sprautun á þökum og ýmis sérverkefni. Síðan erum við með sprautuverkstæði þar sem við sprautum innréttingar, hurðir og húsgögn, bæði fyrir einstaklinga og framleiðendur.“ Endurnýjun eldri innréttinga og húsgagna hefur orðið vaxandi þáttur í starfseminni. Þá flytur fyrirtækið inn og selur sprautulökk til annarra málara, innréttingaframleiðenda og framleiðenda glugga og hurða.

Carl segir sérstaka áherslu lagða á gæði og umhverfisvænni efni. „Innréttingalökkin okkar eru meðal annars samþykkt til notkunar í Svansvottuðum húsum. Þau eru líka mun þægilegri í vinnslu, meðal annars vegna minni lyktar, og bæta þannig vinnuumhverfið.“ Við þetta bætist málningarverslun á Ægisbrautinni þar sem fyrirtækið er endursöluaðili fyrir Flügger og Sérefni. „Við erum í raun að byggja upp nokkrar stoðir undir rekstrinum. Hugmyndin er að skapa samlegðaráhrif og vera ekki með öll eggin í sömu körfunni. Það hefur reynst okkur mjög vel.“

Þessi fjölbreytni hefur einnig opnað nýja markaði. Þótt stærstur hluti hefðbundinnar málningarvinnu sé á Akranesi sinnir fyrirtækið verkefnum víða um land og talsvert á höfuðborgarsvæðinu. „Með sprautuverkstæðinu og innflutningnum höfum við náð að sækja verkefni úr Reykjavík hingað upp á Akranes. Þannig höfum við í raun skapað störf hér sem annars hefðu ekki verið til staðar.“

**Básinn hans Guðjóns Ívars á Norðurlandamótinu í Stokkhólmi**

Húsnæðið löngu orðið of lítið

Vöxturinn hefur verið slíkur að húsnæðið við Ægisbraut 11 er þegar orðið of lítið, þótt fyrirtækið hafi aðeins verið þar í fjögur til fimm ár. „Það er löngu sprungið utan af okkur,“ segir Carl og hlær. „Við erum búin að leigja 150 fermetra lager til viðbótar hérna aðeins innar í götunni og ég held að við gætum alveg tvöfaldað plássið.“

Hann rifjar upp þegar hann og eiginkona hans, Heiða Björk Guðjónsdóttir, stóðu fyrst inni í húsnæðinu eftir kaupin. „Við horfðum bara í kringum okkur og hugsuðum: „Hvað eigum við eiginlega að gera við allt þetta pláss?“ Síðan hafi starfsemin vaxið langt umfram upphaflegar áætlanir. Þá var sprautuverkstæðið ekki komið til og innflutningurinn ekki heldur. Svo hefur þetta bara byggst upp, eitt ofan á annað. Þetta hefur verið ótrúlega skemmtileg vegferð.“ Guðjón Ívar skýtur inn að þetta séu töluverð umskipti frá því þegar starfsemin fór fram í litlum skúr við heimili fjölskyldunnar.

Carl tekur undir það og segir uppbygginguna ekki síst hafa verið mögulega vegna samheldni fjölskyldunnar og aðstoðar vina og vandamanna. Eiginkona hans, Heiða Björk, kemur að rekstrinum samhliða starfi sínu sem aðstoðarleikskólastjóri á Teigaseli. Börnin hafa einnig lagt sitt af mörkum, en dóttir þeirra Ásdís Elva Gränzkom inn í fyrirtækið sem verkefna- og skrifstofustjóritil að styrkja starfsemina og kynna þjónustuna betur. „Við höfum öll komið að þessu með einhverjum hætti, hvert með sína styrkleika. Svo höfum við fengið ómetanlega hjálp frá vinum og stórfjölskyldunni. Það er mikil ástæða til að vera þakklátur.“

Vökudagar vöktu óvænt mikla athygli

Á nýafstöðnum Vökudögum á Akranesi vakti Guðjón Ívar sérstaka athygli þegar almenningi gafst kostur á að sjá hann sýna handbragð sitt og þá listrænu hæfileika sem hafa skilað honum svo góðum árangri í málaraiðninni. Upphaflega stóð aðeins til að vera með sýninguna eitt kvöld, í tengslum við lengda opnun verslana á Vökudögum. Viðbrögðin urðu hins vegar mun meiri en feðgarnir höfðu átt von á. „Þetta sprakk eiginlega út,“ segir Carl. „Fólk hafði rosalega gaman af því að sjá eitthvað öðruvísi og svo heyrðum við í mörgum sem voru svekktir yfir að hafa misst af þessu.“ Áhuginn varð til þess að ákveðið var að framlengja sýninguna og gefa fleiri gestum tækifæri til að líta við. Við þurftum aðeins að endurskipuleggja vinnuna á verkstæðinu til að koma þessu fyrir, en fyrst áhuginn var svona mikill fannst okkur sjálfsagt að gera það.“ Carl segir mikilvægt að fyrirtækið taki virkan þátt í samfélaginu á Akranesi. „Við höfum starfað hér lengi og samfélagið hefur tekið okkur mjög vel. Það hefur gefið okkur mikið og okkur langar líka að gefa eitthvað til baka. Það er ótrúlega gefandi að sjá hvað fólk hefur mikinn áhuga á þessu.“

**Íslandsmeistarinn í málaraiðn árið 2025**

„Við erum að selja upplifun“

Þegar talið berst að því hvað það sé við málaraiðnina sem heilli þá feðga kemur í ljós að þeir líta á starfið sem miklu meira en að bera málningu á veggi. „Við erum stundum að grínast með að við séum ekki að selja málningarvinnu heldur upplifun. En það er í raun ekkert grín,“ segir Carl. Hann útskýrir að ánægjan felist ekki síst í að sjá hugmyndir viðskiptavinanna verða að veruleika. „Fólk er kannski búið að sjá eitthvað fyrir sér lengi og svo komum við og tökum húsið eða rýmið í gegn. Allt í einu er hugmyndin orðin að veruleika. Að sjá hvað fólk verður ánægt með það sem við höfum skapað fyrir það, það er það sem yljar manni mest.“

Guðjón Ívar tekur heilshugar undir þetta. „Mér finnst líka frábært að koma að verkefni sem virðist erfitt í byrjun. Maður þarf að hugsa vel hvernig best sé að leysa það, leggja mikla vinnu í það og svo loksins sjá allt klárast. Það er bara besta tilfinning í heimi,“ segir Guðjón Ívar. Carl segir viðbrögð viðskiptavina einnig vera mikilvægasta mælikvarðann á árangurinn. Fyrirtækið hafi meðal annars safnað á fjórða tug umsagna á Google og sé afar ánægt með þær viðtökur sem það fær. Og þótt Guðjón Ívar hafi nú hafið háskólanám á öðrum vettvangi er ljóst að tengsl hans við fjölskyldufyrirtækið og málaraiðnina eru sterk. Fimmta kynslóðin hefur þegar sett mark sitt á sögu fjölskyldunnar og hver veit nema sú sjötta taki einhvern daginn við penslinum. Carlhorfir stoltur á son sinn og segir framtíðina bjarta. „Það sem skiptir mig mestu máli er að hann finni sína eigin leið og geri það sem hann hefur áhuga á. Ef hann verður betri en ég, þá er það bara frábært. Það er einmitt þannig sem þetta á að vera.“

Fimm kynslóðir málara og metnaðurinn enn sá sami

„Við erum ekki að selja málningarvinnu, heldur upplifun“

„Við erum ekki að selja málningarvinnu, heldur upplifun“