Þessa dagana er á vegum Rarik unnið að lagningu jarðstrengja frá Seleyri og að tengivirkinu á Vatnshömrum í Andakíl. Guðjón Bachmann stöðvarstjóri Rarik í Borgarnesi hefur umsjón með verkinu. „Framkvæmdin hefur tvíþættan tilgang. Annars vegar að færa eldri loftlínu sem liggur meðfram Skeljabrekkufjalli í jörð en hins vegar að auka afhendingargetu raforku í Borgarnesi og Borgarfirði. Ekki síst er það fjölgun hraðhleðslustöðva fyrir rafbíla sem kallar á aukna orku,“ segir Guðjón. Eftir útboð eru verktakar við lagningu jarðstrengjanna VBT ehf. Eigendur þess eru frændurnir Bjarki Þórarinsson og Þorvaldur Einarsson, en VBT stendur fyrir Vélaþjónustu Bjarka og Tolla. Blaðamaður Skessuhorns leit við í gær og fylgdist með þegar strengirnir voru plægðir niður neðan við þjóðveginn á móts við sumarhúsin í landi Ytri Skeljabrekku.

Styrkir dreifikerfið og eykur flutningsgetu

Loftlínan meðfram Skeljabrekkufjalli verður að loknu verki tekin niður en hún er frá árinu 1980. Nýi jarðstrengurinn er 6,2 kílómetrar og er hluti af áframhaldandi jarðstrengjavæðingu dreifikerfis Rarik og þjónar m.a. viðskiptavinum á strengleiðinni. Kostirnir eru ótvíræðir því jarðstrengir eru síður viðkvæmir fyrir veðurálagi, seltu og áflugi fugla og því minnka líkur á rafmagnstruflunum. Þá er það gott fyrir ásýnd svæðisins að loftlínum fækki. Samhliða þessari vinnu leggur Rarik tvær nýjar stofntengingar frá Vatnshömrum að Seleyri og undir Borgarfjarðarbrú, alls um 10,3 kílómetra leið. Með því er raforkudreifing til sunnanverðs Borgarness styrkt og svigrúm skapað til að mæta áframhaldandi aukningu í raforkunotkun. Endurnýjun lagnastiga sem nú stendur yfir undir Borgarfjarðarbrú gefur Rarik tækifæri til að endurnýja eldri strengi sem liggja undir brúnni samhliða öðrum veituframkvæmdum.

Tengingar þessar verða í fyrstu reknar á 19 kV spennu en strengirnir eru valdir þannig að síðar verði hægt að hækka rekstrarspennuna í 33 kV. „Þörfin fyrir styrkingu tengist meðal annars aukinni raforkunotkun vegna orkuskipta. Borgarnes er fjölfarinn áningarstaður við þjóðveginn og þar hefur notkun aukist mikið og hraðhleðslustöðvum að fjölga. Með þessum framkvæmdunum eykst geta kerfisins til að flytja raforku til Borgarness og möguleikar skapast til uppbyggingar fleiri dreifistöðva. Jafnframt stórbætir framkvæmdin afhendingaröryggi,“ segir Guðrún Vaka Helgadóttir, sérfræðingur samskipta og samfélags hjá Rarik í samtali við Skessuhorn.

**Þorvaldur Einarsson (Tolli), Bjarki Þórarinsson og Anton Freyr Friðjónsson frá VBT ehf**

Ný og sérhæfð tækni

Við lagningu jarðstrengjanna frá Seleyri að Vatnshömrum notar verktakinn VBT ehf. sérútbúinn plóg sem getur lagt sex strengi samtímis í jörð. Grafa plægir strenginn niður en önnur grafa heldur strengjunum uppi og beinir alls sex strengjum í eitt plógfar. Þar að auki fékk VBT Búhag, járnsmiðju- og bílamálun á Skarði í Lundarreykjadal, til að smíða þrjá vagna á breiðum dekkjum fyrir keflin sem jarðstrengirnir koma á. Hægt er að tengja vagnana saman. Við verkið eru fyrst lagðir þrír og þrír strengir sitt hvorum megin við væntanlegt plógfar og loks eru allir sex strengirnir plægðir niður samtímis. Þessi tækni við plægingu svo margra jarðstrengja er ný hér á landi. Þeir Bjarki og Tolli eru báðir verkfræðingar að mennt og koma að hönnun þess búnaðar sem þeir nota við verkið. Þeir stofnuðu fyrirtækið 2021 en síðustu þrjú árin hefur megin hluti verkefna þeirra verið fyrir Rarik við plægingu jarðstrengja. Eftir að búið er að leggja strengina í jörðu er gengið frá yfirborðinu þannig að vart sést að farið hafi verið yfir.

**Hér má sjá þegar strengirnir eru dregnir niður 1,2 metra niður í jörðina**

**Vagnarnir þrír sem Búhagur á Skarði smíðaði fyrir VBT ehf. Hægt er að draga þrjá jarðstrengi út samtímis með vögnunum**

Ný tækni notuð við plægingu sex jarðstrengja í einu