Í frétt hér á vefnum 18. nóvember sl. var sagt frá ríflega 300 metra vegstubbi í Reykholti í Borgarfirði, austari afleggjarann að þorpinu, sem jafnframt er vegur að lögbýlunum Varmalandi og Akri. Enginn vill kannast við að hafa viðhald vegarins á sinni forsjá og því er ekkert viðhald á honum eins og raunar má sjá á meðfylgjandi mynd. Sveitarfélagið Borgarbyggð afneitar veginum sem og Vegagerðin. Fulltrúar þessara stofnana vísa á Þjóðkirkjuna sem eiganda landsins undir veginum, en framkvæmdastjóri Þjóðkirkjunnar vísar þeirri túlkun á bug. Vegurinn er því áfram olnbogabarn í kerfinu, en hafið er samtal til að finna lausn á málinu.

Pálmi Þór Sævarsson, svæðisstjóri Vestursvæðis hjá Vegagerðinni, svarar fyrirspurn Skessuhorns um málið með að skýrt sé í vegalögum hvar og hvaða vegir teljist sem héraðsvegir og því á forsjá Vegagerðarinnar. „Þessi vegur er ekki á vegaskrá og því ekki á forræði Vegagerðarinnar, væntanlega skilgreindur sem einkavegur og þá á forræði Þjóðkirkjunnar,“ segir Pálmi. Hann segir að í aðalskipulagi Borgarbyggðar sé vegurinn sem um ræðir innan þéttbýlis og skilgreindur sem „aðrir vegir.“ Pálmi segir að ekki sé nóg að til staðar séu lögbýli, og vísar þar til garðyrkjustöðvarinnar Varmalands og Akurs. „Þarna er skilgreint athafnasvæði á skipulagi en við erum ekki með vegi innan þéttbýlis í okkar forsjá, nema þá stofnvegi að fyrstu þvergötu. Það á við bæði í Reykholti og til dæmis á Hvanneyri,“ segir Pálmi.

Guðný Elíasdóttir sviðsstjóri skipulags- og umhverfissviðs Borgarbyggðar, segir í svari við fyrirspurn blaðsins að umræddur vegur í Reykholti sé inni á landi Þjóðkirkjunnar. „Sveitarfélagið hefur ekki aðkomu að þessu svæði, hvorki í nafni eignarréttar eða leiguréttar. Veit ekki af hverju Þjóðkirkjan sinnir þessu ekki en við höfum oft fengið ábendingar út af þessum vegi,“ segir Guðný í svari til Skessuhorns.

Undir skilgreiningu sveitarfélagsvega

Í ljósi svara Vegagerðarinnar og Borgarbyggðar hér að ofan var Birgir Gunnarsson, framkvæmdastjóri Þjóðkirkjunnar, beðinn um álit. Hann upplýsir að Reykholt sé jörð í eigu Þjóðkirkjunnar og ber hún því ábyrgð á jörðinni sem slíkri, umhirðu hennar og fleiru. „Á jörðinni er hins vegar þéttbýliskjarni sem er hluti af sveitarfélaginu Borgarbyggð þar sem m.a. má finna íbúðarhús, hótel auk þess sem Snorrastofa er þar rekin. Vegir innan þéttbýliskjarnans, þ.m.t. sá vegur sem vísað er til, falla undir skilgreiningu sveitarfélagsvega skv. 9. gr. vegalaga nr. 80/2007 en vegakerfi landsins er samkvæmt lögunum skipt í þrjá flokka; þjóðvegi, sveitarfélagsvegi og einkavegi. Ríkið ber ábyrgð á umsjón þjóðvega, sveitarfélag á sveitarfélagsvegum og landeigendur á einkavegum. Við mat á því í hvaða flokk tiltekinn vegur fellur skiptir eignarhald landsins litlu máli, enda er t.d. þjóðvegur 1 að stórum hluta innan lands í eigu einstaklinga,“ segir Birgir.

Ekki einkavegur

Hann segir að einkavegur sé þess eðlis að eigandi hans hefur heimild til að loka honum fyrir almennri umferð. „Sá vegur sem hér um ræðir liggur innan þéttbýlis sem tilheyrir Borgarbyggð og hefði Þjóðkirkjan því enga heimild til að loka veginum fyrir almennri umferð. Telst vegurinn því ekki einkavegur heldur er hann sveitarfélagsvegur og er umhirða hans á ábyrgð Borgarbyggðar. En þó Þjóðkirkjan eigi ekki umræddan veg og beri ekki ábyrgð á viðhaldi hans, þá er ljóst að íbúar á svæðinu líða fyrir þessa óvissu og það er ekki gott og þannig viljum við ekki hafa það til frambúðar,“ segir Birgir.

Kirkjan ber ekki ábyrgðina

Loks segir Birgir að Þjóðkirkjan hafi óskað eftir fundi um málefni Reykholts með fulltrúum Borgarbyggðar og hittust fulltrúar þessa tveggja aðila á fundi á fimmtudag í síðustu viku. „Þar greindi Þjóðkirkjan sveitarstjóra og fulltrúum úr sveitarstjórn frá að hún vildi ráðast í aukið samstarf við sveitarfélagið á staðnum. Hluti af þeirri vinnu þarf auðvitað að vera að skýra eignarhald og ábyrgð á umhirðu vega. En ég endurtek; það eru fjölmargir þjóðvegir og sveitarfélagavegir á einkalandi á Íslandi, án þess að það stofni til ábyrgðar landeiganda á viðhaldi. Þjóðkirkjan sjálf á víða lóðir og jarðir, en hvergi hefur því áður verið haldið fram að kirkjan beri ábyrgð á vegagerð innan þéttbýlissvæðis. Svo þetta álit Vegagerðarinnar og sveitarstjórnarinnar kemur okkur óneitanlega á óvart,“ segir Birgir Gunnarsson.

Enginn kannast við að eiga veg