Jovana Pavlović og Katrín Jakobsdóttir skiptust á árituðum bókum

Það var sameiginlegur áhugi á bókmenntum sem varð til þess að leiðir Jovönu, nýs ljóðskálds í Borgarnesi, og Katrínar Jakobsdóttur, fyrrverandi forsætisráðherra og rithöfundar, lágu saman nú á dögunum. Þær hafa þekkst um árabil í gegnum stjórnmálin en að þessu sinni voru það ekki pólitískar umræður sem leiddu þær saman heldur bækur. Báðar hafa þær haslað sér völl á ritvellinum og ákváðu að skiptast á árituðum eintökum af verkum sínum.

Jovana hefur nýverið sent frá sér sína fyrstu bók, ljóðabókina Antithesis þar sem hún beinir gagnrýnum sjónum að nútímasamfélagi og þeim öflum sem móta líf fólks. Katrín hefur hins vegar um nokkurt skeið fengist við glæpasagnaskrif, meðal annars í samstarfi við Ragnar Jónasson. „Við þekkjumst náttúrulega frá því að við vorum báðar í Vinstri grænum og höfum því ekki verið alveg ókunnugar,“ segir Jovana þegar þær eru spurðar um kynni sín.

Hugmyndin að bókaskiptunum kviknaði þegar Katrín hafði áhuga á að eignast áritað eintak af ljóðabók Jovönu. „Þá hugsaði ég með mér að ég ætti enga bók eftir Katrínu og mig langaði auðvitað líka að fá áritaða bók frá henni,“ segir Jovana og brosir. Upphaflega stóð til að senda bækurnar í pósti en þegar í ljós kom að Katrín væri á leið í Borgarfjörð ákváðu þær að hittast í eigin persónu. „Þannig gerðist þetta bara,“ segir Jovana.

Kynni sem ná áratug aftur í tímann

Þær telja að kynni þeirra nái aftur til áranna 2015 eða 2016 þegar þær störfuðu báðar innan Vinstri grænna. Katrín segist hafa fylgst með Jovönu sem upprennandi stjórnmálakonu og fagnar því að sjá hana láta til sín taka, bæði á vettvangi stjórnmála og bókmennta. Jovana segir Katrínu hafa verið sér mikilvæg fyrirmynd, ekki síst þegar hún ákvað sjálf að stíga inn á vettvang stjórnmálanna fyrr á þessu ári.

„Katrín hefur verið brautryðjandi og fyrirmynd fyrir konur, sérstaklega á vinstri vængnum. Hún hefur markað djúp spor í íslenskri stjórnmálasögu og það hafði mikil áhrif á mig þegar ég var að taka mín fyrstu skref í stjórnmálum nú í vor fyrir sveitastjórnarkosningar,“ segir Jovana. Hún segir það jafnframt hafa verið hvetjandi að sjá hvernig Katrín hafi samhliða stjórnmálaferlinum sinnt ritstörfum.

„Ég hugsaði með mér að fyrst Katrín gæti bæði verið í stjórnmálum og skrifað bækur, hvers vegna gæti ég þá ekki gert það líka?“ Katrín tekur undir mikilvægi þess að fólk eigi sér áhugamál og verkefni utan stjórnmálanna. Sjálf hafi hún nú kvatt þann vettvang og einbeiti sér meðal annars að skrifum. „Það er líf eftir stjórnmálin og það er mjög mikilvægt að muna það. Það getur verið erfitt að hætta í stjórnmálum og þá er gott að eiga eitthvað annað sem gefur lífinu innihald,“ segir hún brosandi.

Glæpasögur og samfélagsgagnrýni

Þótt þær Jovana og Katrín eigi sameiginlegan áhuga á ritstörfum eru viðfangsefni þeirra ólík. Jovana notar ljóðin til að vekja spurningar um samfélagið en Katrín hefur einkum lagt fyrir sig glæpasögur. Katrín og Ragnar Jónasson sendu frá sér glæpasöguna Reykjavík árið 2022 og sjálfstætt framhald hennar kom út í fyrra. Fyrri sagan gerist árið 1986, þegar leiðtogafundur Ronalds Reagan og Mikhails Gorbatsjovs í Höfða myndar hluta af sögusviðinu. „Okkur langaði að skrifa glæpasögu sem gerðist ekki í nútímanum. Í dag eru allir með síma og staðsetningartæki, öryggismyndavélar eru út um allt og bílar taka upp það sem gerist. Við vildum losna undan allri þessari tækni og skrifa sögu sem gerðist á öðrum tíma,“ segir Katrín.

Hún hefur lengi haft sérstakan áhuga á glæpasögum og skrifaði lokaritgerð sína í íslenskum bókmenntum um þá bókmenntagrein fyrir rúmum tuttugu árum. Katrín er nú að senda frá sér nýja glæpasögu, Vorblót, sem kemur út 30. október. Að þessu sinni skrifar hún ein og gerist sagan í nútímanum, skammt utan við Hveragerði. Hluti bókarinnar var þó skrifaður í Reykholti þar sem Katrín dvaldi í nokkra daga við ritstörf. „Það er alveg frábært að vera í Reykholti. Þar kemur innblásturinn yfir mann,“ segir hún og hlær.

Gagnrýni fylgir skrifunum

Þær eru sammála um að bókaskrif séu bæði gefandi og krefjandi. Katrín segir sérstaka tilfinningu fylgja því að afhenda frá sér skáldverk sem höfundur hafi lagt mikla vinnu í án þess að vita hvernig lesendur taki því. „Það er svolítið eins og að eignast barn. Maður skrifar bókina og afhendir hana svo frá sér. Þá veit maður ekkert hvort henni verður vel tekið eða ekki.“

Hún segist þó ekki óttast gagnrýni og telur reynsluna úr stjórnmálunum koma sér vel í þeim efnum. „Eftir tuttugu ár í pólitík verður maður ansi harður af sér. Ég hélt einu sinni að ég myndi eiga erfitt með að taka gagnrýni á skáldverk, en svo komst ég að því að pólitíkin hafði búið mig ágætlega undir það,“ segir Katrín létt í bragði. Hún bætir við að höfundar verði einfaldlega að sætta sig við að verk þeirra höfði ekki til allra. Mikilvægast sé að hafa sjálfur ánægju af skrifunum og standa með því sem maður sendir frá sér.

Sterk tengsl við Borgarfjörð

Heimsókn Katrínar í Borgarnes tengdist einnig stjórnarsetu hennar í Snorrastofu í Reykholti, en hún situr þar í stjórn fyrir hönd Borgarbyggðar. Hún segist afar þakklát fyrir það traust og hafa mikinn áhuga á menningu og sögu staðarins. „Ég er mjög stolt af því að hafa verið treyst fyrir þessu verkefni. Reykholt er gríðarlega mikilvægur staður fyrir sögu okkar og menningararf og mér þykir vænt um að fá að leggja mitt af mörkum þar,“ segir Katrín.

Jovana tekur undir þetta og segir mikilvægt að hlúa að menningarstarfi og þeim sögulegu verðmætum sem Borgarfjörður búi yfir. Þótt kynni þeirra eigi rætur í stjórnmálunum voru það því bókmenntirnar sem settu svip sinn á endurfundina í Borgarnesi. Bókaskiptin urðu jafnframt skemmtileg áminning um að sameiginleg áhugamál og vináttutengsl geta lifað áfram þótt leiðir fólks skilji á öðrum vettvangi. Og ef marka má áhuga þeirra beggja á ritstörfum verða bækurnar væntanlega fleiri. Jovana á þegar talsvert af óútgefnu efni og Katrín er í þann mund að senda nýja glæpasögu frá sér. Það er því ekki útilokað að þær eigi eftir að skiptast á fleiri árituðum bókum í framtíðinni.

Bókmenntirnar leiddu þær saman á ný

Jovana Pavlović og Katrín Jakobsdóttir skiptust á árituðum bókum

Jovana Pavlović og Katrín Jakobsdóttir skiptust á árituðum bókum