Að kvöldi 17. október var þriðja héraðssýningin á Vesturlandi haldin í Mýrdal, eins og á síðasta ári, í frábærri aðstöðu í glæsilegum fjárhúsum. Þarna var framundan mikil barátta margra öflugra lambhrúta um Mýrahrútinn, sem er steinskjöldur sem eigandi besta hrútsins fær þann heiður að varðveita til næstu sýningar. Síðasta árið var steinninn geymdur í Dalsmynni.

Mýrahrúturinn á sér alllanga sögu sem hefst snemma á þessari öld með samsýningum úrvals lambhrúta úr lágsveitum Mýrasýslu og ruddu þá braut slíkra sýninga í öllu Borgarfjarðarhéraði. Bændur í hreppunum austan girðingar á Snæfellsnesi höfðu þá í nær hálfa öld keppt um glæsilegri farandgrip eftir Ríkharð Jónsson, en með slökum árangri austangirðingarhrúta allra síðustu ár en góðum áður, og það er svo bágt að standa í stað. Þar sem listaáhugi var takmarkaður á svæðinu var fyrir nokkrum árum ákveðið að hætta baráttu um listaverkið og snúa sér að steinskildinum. Er sú staða nú ríkjandi.

Þátttaka hrúta í sýningunni var í lægri kantinum. Mannfólk fjölmennti og var vel fóðrað af fyrirtækjum og súpu Torfa Bergssonar. Hrútakosturinn glæsilegur eins og fram kemur síðar. Vantaði hrúta frá mörgum góðum ræktunarbúum og bara úr Kolbeinsstaðahreppi frá fjármörgum góðbúum í Hlíð, Jörfa og Krossholti.

Samtals mættu 45 úrvalshrútar og var rúmur helmingur eða 23 úr sæðingum sem stýra ræktuninni í dag meira en nokkur annar þáttur. Til að raða hrútastóðinu eftir hefðbundnum flokkum og endurmeta störf sín og samstarfsfólks voru mætt bændurnir Anja Mager á Dýrastöðum og Sigvaldi Jónsson í Hægindi bæði þrautþjálfuð frá fyrri sýningum og leystu sitt starf að vanda frábærlega. Yfirstjórn herlegheitanna hafði Sigurjón Helgason bóndi á Mel sem gerði það af röggsemi og snilld. Ekki lét hann duga að veita grjót heldur deildi bikurum og peningum sem glóðu sem gull og minntu á haustið 2008 og forsætisráðherrann sem bað Íslendingum guðshjálpar. Sigurjón lét sér ekki nægja að verðlauna lambhrúta heldur besta alhliða kynbótahrút félagsins sem að sýningunni stóð og fæddur var 2021 en í þeim flokki voru þrír keppendur og Árni á Þorgautsstöðum einn í dómnefnd. Boli Þorkels Þórðarsonar bar af öðrum keppendum en mætti ekki til verðlaunaveitingar en hann hefur reynst mikill alhliða kynbótahrútur en orðið að sæta flækingi líkt og Móri Þorkels áður. Boli fæddist í Mýrdal og var sonur Breka þess gráa frá Skálholtsvík og móðurfaðir Hörður frá Gerði í Suðursveit og Boli lánaður að Kálfalæk þar sem hann á hóp öflugra dætra.

Að vanda var rasismi ríkjandi og þeir hrútar sem ekki voru hvítir leiddir fyrstir fyrir dómarana. Þetta var ákaflega litríkur og glæsilegur hópur. Efsta sæti í þessum flokki skipaði lamb 184 í Mýrdal eða á heimavelli eins og boltabullur orða það. Þetta var dökkgrátt mjög föngulegt lamb. Ættin eins og vænta má konungborin. Faðirinn Búi frá Langsstöðum þaðan sem formaður BÍ Trausti flutti frá í Biskupstungur. Haustið 2025 hlaut Búi hrútastyttu félagsins í Hraungerðishreppi til eins árs og er greinilega talsvert góður kynbótahrútur vegna þess að mörg fleiri afkvæma hans hafa vakið athygli dómara í haust. Gaman að vita hvort Eyþór Einarsson lætur slátra honum strax í haust. Móðir grána þessa afkomandi Glitnis frá Efri-Fitjum. Í öðru sæti var 1130 í Ystu-Görðum. Hann var greinilega arfhreinn grár, hyrndur, tröllþungur, vel gerður og bakþykkur á við handhafa Mýrahrútsins, faðir hans Boli frá Kálfalæk sem tengir hann 21 toppinum með sama nafni sem Þorkell átti og bar sama nafn, móðurætt grána rekur sig bæði að Dalsmynni og Kópareykjum. Þriðja sæti mislita flokksins hlotnaðist 41 hjá Ásbirni í Haukatungu. Þetta var sonur Hróks frá Brúnastöðum og þótti Lárusi Birgissyni furðanlegt að ég segði hann svartbotnóttan og hyrndan áður en við sáum gripinn en ég notaði litaerfðafræði Stefáns Aðalsteinssonar og sýningaskrána. Lambið úrvals hrútsefni, Móðir 41 átti ættir til Heiðu í Gaul.

Kollótti flokkurinn var ættarmót hliðstætt og á Akranesi viku fyrr. Nú voru það synir Völusteins frá Villingadal sem hittust. Völusteinn er aðeins að 1/16 úr góðri ræktun í Villingadal hitt sæðingar. Kollóttu hrútarnir héldu uppi merki ARR ræktunarinnar á þessari sýningu eins og víðar. Værukærð Vestlendinga í ARR átakinu er alltof mikil. Lamb 23 hlaut bikarinn hjá dómurunum en hann er frábærlega vel gert og vöðvaþykkt lamb. Hann var frá Mýrdal og ættir hans í móðurætt má rekja að Gilsbakka eins og hjá fjölmörgum fleiri bæði hyrndum og kollóttum lömbum. Þá var hrútur 36 í Dalsmynni í öðru sæti ákaflega vel gerður hrútur og betur hvítur en toppurinn sem var lítillega gulur á haus. Mikið glæsilamb hjá Ásbirni í Haukatungu vermdi þriðja sætið. Móðirin útaf Hnykli frá Sigvalda í Hægindi útaf móður Veggs sem var einhver albesti kollóttur hrútur hérlendis. Valda var áreiðanlega ókunnugt um ættartengslin þegar hann dæmdi hrútinn.

Hvítu hyrndu hrútarnir ráku lestina og voru enn flestir en glæsileiki þeirra mjög áþekkur í öllum flokkum að mínu mati. Líka þótti mér sem að lömbin á þessari sýningu hefðu fengið harðari dóma í heimahúsum en þjáningabræður þeirra frá fyrri tveimur sýningunum. Hér voru synir Faldurs frá Skógum frekir til verðlaunagullsins eins og á öðrum stöðum. Sonur hans 6062 hjá Ásbirni hlaut bikarinn en hann er feikilega vel vaxinn og vöðvastæltur. Ekki dugði tækifæri til drykkju Ásbirni heldur þurfti stein til að rotast en lambið fékk í lok sýningar Mýrahrútinn. Móðir hrútsins heitir því fátíða nafni Vé og rekur ættir til margra góðra stöðvahrúta ættuðum frá Hesti, Þistilfirði og mun víðar frá, skortir aðeins að bera ARR genið þó að hún gæti það vegna aldurs. Lamb 185 í Mýrdal stóð í öðru sæti. Stórglæsilegur sonur Faldurs sem vonandi á eftir að reynast vel til kynbóta líkt og bræður hans og frændur á Suðurlandi í haust og sumir synir Bola frænda hans frá Skammadal höfðu náð sér í hið verðmæta ARR gen. Þriðji var síðan 256 í Dalsmynni gríðarmikill hrútur vel gerður með þykkri bakvöðva en aðrir á sýningunni og með mikla lærvöðva. Baldur faðir hans ættaður frá Haukatungu þó ekki frændi Ásbjarnar og móðirin af sterkum stofnum.

Eins og áður segir fór sýningin ákaflega vel fram, geysifjölmenn, fólk sótti í súpu Torfa og drykkjarvörur frá KB. Hrútarnir gullfallegir og góðir í átaki. Öll aðstaða og framkvæmd sýningaraðilum til mikils sóma eins og nefnt var í byrjun.

Jón Viðar Jónmundsson

Ljósmyndir: Sauðfjárræktarfélagið Mangi/ Torfi Bergsson

Héraðssýningar á Vesturlandi – Mýrahrúturinn