Náttúruverndarstofnun hefur uppfært áætlun sína um refaveiðar, en slík áætlun er að jafnaði gerð á þriggja ára fresti. Stofnunin leggur til að núverandi fyrirkomulag refaveiða verði endurskoðað. Vegna nýliðinna þriggja ára kemur m.a. fram í skýrslunni að árleg veiði á ref var að jafnaði tæplega sjö þúsund dýr. Samningar voru upphaflega gerðir við 57 sveitarfélög og fengu þau endurgreiðslu hluta kostnaðar vegna refaveiða yfir samningstímann.

Fram kemur að; „samvinna milli sveitarfélaga um áætlanir um refaveiðar tókst ekki vel, engin sveitarfélög sameinuðust um áætlun. Upplýsingar um staðsetningu grenja eru almennt góðar, þó vantar upplýsingar um hvort grenin séu í ábúð á hverju ári. Skráning á tjóni af völdum refs var lítil, engin skráning barst stofnuninni beint frá fjárbændum en örfáar tilkynningar bárust vegna tjóns í æðarvarpi. Skil á dýrum vegna rannsókna til Náttúrufræðistofnunar voru nokkuð góð frá flestum svæðum.“ Þá segir að í lok tímabilsins lá hvorki fyrir nýtt stofnstærðarmat né mat á ákjósanlegri verndarstöðu stofnsins eins og stefnt var að. „En þegar þessi áætlun er gefin út í júní 2026 er þeirri vinnu lokið og er það mikið fagnaðarefni.“

Forsendur brostnar

Loks segir í skýrslu Náttúruverndarstofnunar: „Miðað við skort á skráningum á tjóni er það skýrt mat Náttúruverndarstofnunar að forsendur séu í raun brostnar fyrir áframhaldandi veiðum á ref með því fyrirkomulagi sem er við lýði í dag. Stofnunin telur því ljóst að það þurfi að fara í heildstæða endurskoðun á grundvelli veiðanna og öllu fyrirkomulagi þeirra, tilgangi, áherslum, samningum við sveitarfélög um endurgreiðslur og fleiru sem við á. Tillögur um allt það sem hér er nefnt munu koma fram í kjölfar gerðar stjórnunar- og verndaráætlunar fyrir refastofninn. Náttúruverndarstofnun leggur áherslu á að sveitarfélög hvetji veiðimenn til að senda hræ af felldum dýrum til Náttúrufræðistofnunar til krufninga. Mikilvægt er að fá gott þversnið af stofninum og því óskar Náttúrufræðistofnun eftir því að fá send hræ af öllum svæðum og árstímum.“

**Refur í landi Litla Kropps í Borgarfirði, þó ekki sá sami og er á myndinni hér að ofan. Ljósm. Guðbjörg Ólafsdóttir**

Ekki vitað um tilkynningarskyldu

Bændur er brugðið vegna útgáfu skýrslu Náttúruverndarstofnunar. Vilja til dæmis meina að þeir hafi ekki verið hvattir til að senda stofnuninni upplýsingar um tjón af völdum refs. Viðar Guðmundsson sauðfjárbóndi í Miðhúsum á Ströndum skrifar að vissulega sé minna tjón af völdum refs af því að honum er haldið í skefjum. „Ef einhver er með tengsl við þessar stofnanir og nennir að útskýra fyrir starfsmönnum orsakasamhengið þar um þá væri það vel þegið,“ skrifar Viðar. „Ekki hafði ég hugmynd um að ég ætti að tilkynna tjón af völdum refs til Náttúruverndarstofnunar. Hvar og hvenær var bændum tilkynnt það? Hugsa að ansi margir hafi ekki hugmynd um að okkur beri að tilkynna slíkt. Fyrst þarf maður að vita til að gera. Hver sér um að tilkynna tjón á fuglum til þessara stofnana? Refurinn fer um eins og ryksuga á varptíma. Á ég kannski að gera það líka,“ spyr Viðar.

Skýrsluna í heild sinni má sjá hér.

Náttúruverndarstofnun kallar eftir nýju fyrirkomulagi refaveiða