Nam fyrst land á Kirkjubóli og gerði usla í garðinum hjá Kristínu

Þegar HMS Prinse of Wales, flaggskip hins konunglega breska sjóhers, sigldi inn Hvalfjörð miðvikudaginn 8. júlí síðastliðinn, og lagðist að bryggju á Grundartanga, voru ekki einungis 1300 sjóliðar sem komu með skipinu. Um borð var einnig laumufarþegi, fyrsti smáfuglinn af tegundinni viðartittlingur sem hér nemur land. Fugl þessi er svo sjaldséður á þessum slóðum að talið er að hann hafi einungis einu sinni áður komið til Evrópu, en hann sást á Skáni í Svíþjóð fyrir um áratug síðan. Heimkynni viðartittlingsins eru í Norður-Ameríku, þar sem tegundin kallast American Tree Sparrow á ensku, en latneskt heiti hans er Spizelloides arborea. Fuglinn fjölgar sér aðallega í norðanverðu Kanada og í Alaska. Þessi flækingur hefur tekið sér far með skipinu og þegar hann sá fyrst til lands í Hvalfirði ákvað hann að nema land á bænum Kirkjubóli, sem er bærinn vestan við Hvalfjarðargöngin. Þar olli hann usla í trjágarðinum hjá Kristínu Marísdóttur húsfreyju og vakti hana raunar um miðja nótt. „Það var um klukkan fjögur um nóttina sem ég vakna við mikil læti í smáfuglunum mínum sem að jafnaði hafa hægt um sig á nóttunni. En það var komið nýtt hljóð; engu líkara en pikkoloflautari úr Sinfóníuhljómsveitinni væri kominn út í garð og héldi þar tónleika,“ segir Kristín þegar hún lýsir því þegar hún fáklædd og berfætt fer út í garð um nóttina til að gá hverju lætin í smáfuglunum hennar sætti. Blaðamaður Skessuhorns heimsótti Kristínu til að forvitnast um þessa fyrstu landtöku viðartittlings hér á landi.

**Kristín Marísdóttir á Kirkjubóli nýtur þess að fylgjast með smáfuglunum út um eldhúsgluggann**. Texti og myndir: mm

Uppi varð fótur og fit

„Þegar ég kom út í garð þarna um nóttina voru þúfutittlingar, maríuerlur og svartþrestir í miklu uppnámi yfir þessum nýja gesti í heimkynnum þeirra; flugu og létu illum látum. Þeir þekktu greinilega ekki þennan aðkomufugl og hefur fundist hann ógna þeim. Viðartittlingurinn er aðeins stærri en þúfutittilingurinn, en hljóðin frá honum voru bæði öðruvísi og miklu hærri en í hinum fuglunum. Strax næsta morgun fór ég að leita að fuglinum, en hann var þá á bak og burt, hefur þá flogið suður í Kjós, en það er ekki um langan veg að fara,“ segir Kristín og vísar þar til frétta í fjölmiðlum þess efnis að tveimur dögum síðar var búið að staðfesta að viðartittlingurinn hafi sést í Miðdal í Kjós. „Þeir birtu myndir af fuglinum og ég sá strax að þar var kominn sami fugl og nam land hjá mér,“ segir Kristin. Hún segist ekki í vafa um að þetta sé sami fuglinn og að hann hafi tekið sér far með konunglega breska flugmóðurskipinu hingað til lands. „Mér finnst reyndar að vel hefði mátt gefa svona fallegum og raddsterkum fugli betra og virðulegra nafn,“ bætir hún við. Sérfræðingar um fugla staðfestu næstu daga að fuglinn sem hélt sig þá í Miðdal væri viðartittlingur og að þetta væri í fyrsta skipti sem hann næmi land á Íslandi.

**Í gróðurhúsi úti í garði er kirsuberjatré sem gefur ríkulegan ávöxt**

Fylgist með fuglunum

Kristín Marísdóttir hefur búið á Kirkjubóli í 63 ár, fæddist lýðveldisárið 1944, ólst upp í Reykjavík en kom fyrst að Kirkjubóli í kjölfar þess að hún og Sigurjón Guðmundsson eiginmaður hennar tóku saman 1963. Þar eignuðust þau sjö börn og eru afkomendur hennar fjölmargir. Sigurjón lést fyrir átján árum en Kristín bjó áfram í húsinu þeirra og unir sér vel þar með stóran trjágarð sem veitir skjól. Dóttir hennar og tengdasonur búa með kýr á sameinuðum jörðum Innra Hólms og Kirkjubóls og ekki er langt í fleiri afkomendur þeirra Kirkjubólshjóna.

Kristín rifjar það upp með blaðamanni að þegar glókollurinn nam fyrst land á Íslandi hafi hann komið sem laumufarþegi á skipi frá Færeyjum, sem lagðist að bryggju á Fáskrúðsfirði. Hún vill þó engu spá um að viðartittlingur nái að festa hér rætur, enda þurfi tvo til hið minnsta til að þeir fari að fjölga sér. „Ég hef óhemju gaman af að fylgjast með fuglunum hér í garðinum og get horft á þá tímunum saman út um eldhúsgluggann hvar ég sit oft og prjóna. Hér eru til dæmis svartþrestir sem gera sig mjög heimakomna. Þeir fara reyndar sjálfir inn í bílskúrinn hjá mér og ná sér í hænsnafóður. Hér eru svo maríuerlur líka og sömu fuglarnir sem koma ár eftir ár. Hér var til dæmis í nokkur ár maríuerla sem vantaði á klærnar, var eiginlega á staurfæti. Það var því auðvelt að þekkja hana úr hópnum. Svo eru hér þúfutittlingar, hrossagaukar og skógarþrestir. Hér býr ugla í hlöðunni hjá okkur á veturna og veiðir mýs sér til matar. Uglunni er að fjölga svo mikið, bæði lúpína sem veldur því og vaxandi skógur.“

**Fálkinn Kría sat löngum stundum á kirkjukrossinum á Innra Hólmskirkju. Kirkjuna hafa sveitungar og velunnarar hennar gert upp á liðnum árum og er hún með fallegri guðshúsum í dag**

Kría á hænsnaveiðum

Kristín lýsir því fyrir blaðamanni þegar fálki einn gerði sig heimakominn á bænum fyrir nokkrum árum. „Þessi fálki slasaðist og var tekinn til handargagns á Bessastöðum og komið fyrir í Húsdýragarðinum. Hann fékk nafnið Kría og varð hún frekar mannvön. Kría hélt til hér í ein þrjú ár, náði sér meðal annars í varphænur sem þá voru í og við gamla bæinn hér. Kría sat löngum stundum á krossi Innra Hólmskirkju, hér neðan við bæinn, og það var talað um það við okkur um að passa vel að hún fengi nægt æti, að við gæfum honum dauðar hænur. Þrátt fyrir að hafa nægan aðgang að mat var vitað að Kría veiddi sér varphænur til matar allt frá Ólafsvík í norðri og suður til Sandgerðis. Það þótti ekki spennandi að eiga von á slíkum gesti og líklega hefur einhver skotið fuglinn þegar hann gerðist of aðgangsharður í pútnahópnum. Allavega hvarf hún og sást ekki meir.“

Loks rifjar Kristín upp að álftapar hafi kosið að gera sér hreiður á tjörn í nágrenni bæjarins og komið upp ungum sínum, sex stykkjum þegar best lét. „Mér finnst yndislegt að fylgjast með fuglunum, þetta eru vinir mínir. Því er ég ánægð með að fyrsti viðartittlingurinn sem nemur land á Íslandi hafi kosið að fljúga hingað til mín í garðinn að Kirkjubóli, það var skemmtilegt að upplifa það. Hins vegar hefðu fuglarnir sem fyrir voru mátt taka betur á móti honum, en það er reyndar ekki einsdæmi að nýbúum er ekki alltaf tekið fagnandi hvort sem er í ríki manna eða dýra,“ segir Kristín Marísdóttir að endingu.

Viðartittlingur tók sér far til Íslands með bresku herskipi

Nam fyrst land á Kirkjubóli og gerði usla í garðinum hjá Kristínu

Nam fyrst land á Kirkjubóli og gerði usla í garðinum hjá Kristínu