Guðrún Ágústsdóttir hefur verið í sama saumaklúbbnum í 65 ár – og er eina upphafskonan sem enn situr við prjónana

Bæjarhátíðin Heim í Búðardal var haldin í byrjun mánaðarins og var fjölbreytt dagskrá í boði víða um Dalabyggð. Einn viðburðanna fór fram í Stóra-Vatnshornskirkju þar sem 65 ára saga Saumaklúbbs Haukadalskvenna var kynnt. Á sýningunni mátti sjá hannyrðir frá ýmsum tímabilum í sögu klúbbsins og var hún sett upp til heiðurs þeim fjölmörgu konum sem tekið hafa þátt í starfinu í gegnum tíðina. Það eru fá félög sem geta státað af jafn samfelldri sögu og saumaklúbburinn í Haukadal. Í 65 ár hafa konur hist reglulega með handavinnuna, kaffið og spjallið að leiðarljósi. Ein þeirra sem hefur verið með frá fyrsta fundi er Guðrún Ágústsdóttir, 87 ára, sem er eini núlifandi stofnmeðlimur klúbbsins, en talsverð nýliðun hefur orðið í hópnum á undanförnum árum. Guðrún tekur enn þátt af sama áhuga og áður. „Þetta hefur alltaf verið mér mjög mikils virði. Það sem skiptir mestu máli er að hittast, spjalla og eiga góða stund saman,“ segir Guðrún.

**Hjónin Guðrún Ágústsdóttir og Ólafur Árni Benediktsson una sér vel í Búðardal**

Dalakona í húð og hár

Guðrún er fædd og uppalin í Dölunum og segir rætur sínar liggja djúpt í héraðinu. „Ég er bara Dalakona alveg í grunninn og hef verið það alla mína tíð. Mínir forfeður eru héðan úr Dölunum og ég er fædd og uppalin hér.“ Árið 1957 hófu hún og eiginmaður hennar, Árni, búskap á Stóra-Vatnshorni í Haukadal þar sem þau bjuggu allt til ársins 2003 þegar þau fluttu í Búðardal. Fullt nafn eiginmanns Guðrúnar er Ólafur Árni Benediktsson. Þau ráku hefðbundið blandað bú á Stóra-Vatnshorni, með kýr, kindur og hesta, eins og algengt var til sveita á þeim tíma. Síðar lögðu þau meiri áherslu á sauðfjárbúskap. Sonur þeirra og tengdadóttir hafa nú tekið við búrekstrinum á jörðinni. „Við vorum aðallega með kindur en einnig kýr og nokkra hesta eins og tíðkaðist á flestum bæjum á þessum tíma.“ Í dag njóta þau lífsins við sjávarsíðuna í Búðardal. „Okkur líður mjög vel hér. Þetta er fallegur staður, með fjallahringinn allt í kring.“ Hjónin eiga sex börn og stóran afkomendahóp. „Afkomendurnir eru orðnir um þrjátíu talsins með barnabörnum og langömmu- og langafabörnum. Það er sannarlega mikið ríkidæmi.“

**Prjónastokkurinnn góði með nafni Guðrúnar, sem Guðmundur Kristjánsson á Hörðubóli í Miðdölum smíðaði fyrir hana í kringum 1970**

Byrjuðu níu ungar konur

Guðrún var aðeins 21 árs þegar saumaklúbburinn var stofnaður. „Við tókum bara upp á því að hittast með handavinnuna einu sinni í mánuði. Við vorum átta eða níu konur af bæjunum í dalnum.“ Fundirnir fóru fram á heimilum kvennanna til skiptis. „Við hittumst yfirleitt á sunnudögum eftir hádegi þegar búið var að ganga frá eftir matinn. Þá settumst við niður með prjónana, spjölluðum og áttum góða stund saman.“ Handavinnan skipti vissulega máli, en Guðrún segir félagslega þáttinn hafa vegið þyngst. „Ég held að það hafi verið aðalástæðan. Sveitalífið gat verið einangrað og samgöngurnar voru allt aðrar en í dag. Fólk hafði einfaldlega þörf fyrir að hittast,“ segir Guðrún.

**Guðrúnu er margt til lista lag. Þennan dúk saumaði hún á Húsmæðraskólanum á Staðarfelli á sínum tíma**

Lifði af snjóavetur og samfélagsbreytingar

Á sex og hálfum áratug hefur margt breyst. Harðir vetur, breytt atvinnulíf og fólksflutningar hefðu auðveldlega getað bundið enda á starfsemina. „Það komu tímabil þar sem erfitt var að komast á milli bæja vegna snjóa og síðar fóru margar konur út á vinnumarkaðinn. Þá breyttum við einfaldlega tímasetningunni og fórum að hittast á kvöldin.“ Þrátt fyrir breytingarnar hélt hópurinn áfram. „Þetta gekk svolítið í bylgjum en klúbburinn lifði alltaf. Konur komu og fóru, sumar fluttu burt og aðrar féllu frá, en nýjar tóku við.“

Í dag segir Guðrún starfið blómstra sem aldrei fyrr. „Það hefur eiginlega aldrei verið jafn mikið líf í þessu. Yngri konurnar hafa verið ótrúlega duglegar og jákvæðar.“ Í dag eru konur á öllum aldri í hópnum. Guðrún, sem verður 87 ára á árinu, rifjar brosandi upp síðasta vetur. „Þá var með okkur 18 ára stúlka. Ég verð 87 ára. Það segir svolítið um aldursbilið.“ Að hennar mati er það einmitt styrkleiki hópsins. „Þetta sameinar kynslóðirnar alveg ótrúlega vel.“ Ekki eru allar konurnar jafn vanar handavinnu. „Sumar koma fyrst og fremst til að hitta hinar og eiga notalega stund. Það er alveg jafn mikilvægt.“

Prjónastokkur með nafni Guðrúnar

Meðal þeirra muna sem tengjast langri prjónasögu Guðrúnar er útskorinn prjónastokkur sem Guðmundur Kristjánsson á Hörðubóli í Miðdölum smíðaði fyrir hana í kringum árið 1970. Nafn Guðrúnar er skorið í stokkinn og ber hann handverki og útsjónarsemi fyrri tíma gott vitni. Prjónastokkar voru festir við borðbrún eða sæti og héldu prjóninum stöðugum meðan unnið var. Slíkir gripir voru oft bæði nytjahlutir og persónuleg listaverk, skreyttir útskurði og nöfnum eigenda sinna. Prjónastokkur Guðrúnar hefur því ekki aðeins hagnýtt gildi heldur varðveitir hann einnig minningu um handverk og samfélag liðins tíma.

Handavinnan hefur tekið breytingum

Prjónaskapurinn hefur þróast á þessum áratugum. „Í gamla daga var meira verið að prjóna það sem fólk þurfti; sokka, vettlinga og annað til daglegra nota. Nú eru konur meira að prjóna fallegar peysur og annað sem fylgir tískunni.“ Sjálf prjónar Guðrún enn reglulega og tekur þátt í handverkshópnum Bolla, þar sem konur selja eigin handverk. Á bæjarhátíðinni nýverið stóð saumaklúbburinn fyrir sýningu í kirkjunni á Stóra-Vatnshorni þar sem saga hópsins var gerð sýnileg. „Við sýndum handavinnu frá mismunandi tímabilum, meðal annars muni eftir konur sem eru látnar. Það var líka tónlist og boðið upp á kaffi.“ Viðtökurnar voru góðar. „Það var fallegt veður og mjög góð aðsókn. Við vorum ákaflega ánægðar með hvernig til tókst.“

Í upphafi settu konurnar sér reglur til að halda gestgjafahlutverkinu í hófi. „Við ákváðum að hafa bara tvær eða þrjár kökusortir með kaffinu svo þetta yrði engum of mikil byrði.“ Guðrún hlær þegar hún rifjar upp framhaldið. „Sú regla var nú fljót að fara. Það urðu bara stórar veislur.“ Hún segir yngri kynslóðina sérstaklega hugmyndaríka. „Þær eru alltaf að prófa eitthvað nýtt og leggja mikið í veitingarnar. Það finnst mér skemmtilegt.“

**Árni er hagleikssmiður. Hér er hann með bíl í smíðum**

Smíðar Árna vekja athygli

Þótt prjónarnir og hannyrðirnar séu áberandi á heimilinu hefur Árni einnig fundið sér skapandi viðfangsefni. Eftir að hjónin fluttu í Búðardal árið 2003 tók hann að smíða nákvæmar eftirlíkingar af bílum sem hann þekkti úr sveitinni og frá fyrri tíð. „Ég byrjaði á þessu strax og ég kom hérna inn eftir, þegar ég var búinn með húsið,“ segir Árni. Meðal smíðanna er grænn vörubíll, eftirlíking af fjárflutningabíl Böðvars á Hrútsstöðum, sem enn sinnir fjárflutningum. Árni gætti að smáatriðunum og setti skráningarnúmerið D-10 á líkanið, en það var númerið sem faðir Böðvars hafði haft á sínum bíl. Fyrstu bílarnir sem Árni smíðaði voru Willys jeppi með skráningarnúmerið D112, sem bróðir Árna hafði átt – og Land Rover með númerið D90. „Þetta var einn af fyrstu bílunum sem voru fluttir inn á þeim tíma. Við fengum hann út á póstinn og þetta var sem sagt póstbíllinn,“ segir Árni. Líkönin eru þannig ekki aðeins handverk heldur einnig varðveisla á samgöngu- og atvinnusögu Dalamanna. Hver bíll á sér fyrirmynd og sögu sem tengist fólki, bæjum og daglegu lífi í héraðinu. Árni kann einnig vel að prjóna og því má segja að handverksáhuginn sé sameiginlegur á heimilinu, þótt þau hjónin hafi valið sér ólík viðfangsefni.

Miklu meira en prjónar

Í gegnum árin hafa fundirnir í saumaklúbbnum verið fjölbreyttari en margur heldur. „Við höfum farið saman í ferðalög og gert ýmislegt skemmtilegt. Þetta snýst um samfélagið ekki síður en handavinnuna.“ Þegar börnin voru lítil kom jafnvel fyrir að þau fylgdu mæðrum sínum. „Ef bóndinn var upptekinn við bústörfin voru krakkarnir bara teknir með. Þá gat verið ansi líflegt.“ Guðrún brosir þegar hún lítur yfir farinn veg. Af upphaflegu stofnkonunum er hún nú sú eina sem enn mætir reglulega á fundina. Hún segir þó að andinn sé sá sami og þegar fyrstu prjónarnir voru teknir upp fyrir 65 árum. „Þetta hefur alltaf snúist um að hittast. Það er samfélagið sem skiptir mestu máli.“

**Willys jeppinn blái, D-112, sem bróðir hans átti og póstbíll Dalamanna, Land Rover, grænn, með skráningarnúmerið D-10**