Hollenskur ljósmyndari heldur sýningu í Akranesvita og styrkir björgunarsveitir

Orðin í fyrirsögninni lýsa vel lífssýn hollenska ljósmyndarans og rithöfundarins Gerry van Roosmalen, sem opnaði nýverið ljósmyndasýningu í Akranesvita. Þar sýnir hann myndir sem teknar hafa verið víða um Ísland á rúmlega aldarfjórðungi. Sýningin stendur út júlímánuð og verður sérstök að því leyti að öll verkin verða að henni lokinni gefin til fjáröflunar fyrir björgunarsveitir innan Landsbjargar. Ást Gerry á Íslandi hófst löngu áður en hann steig hér fæti á land. Níu ára gamall sá hann fréttamyndir af eldgosinu í Vestmannaeyjum árið 1973 og segist þá hafa ákveðið að hann yrði einhvern tímann að heimsækja landið. Sá draumur rættist árið 1999 og síðan hefur Ísland orðið hans annað heimili. Í dag hefur hann komið hingað um sextíu sinnum, bæði sem ljósmyndari, leiðsögumaður og rithöfundur.

Gerry hefur myndað sterk tengsl við Ísland um árabil og heimsótt landið reglulega frá árinu 1999. Ljósmyndasýningin er hluti af stærra verkefni hans, Í spor ljóssins, sem byggir á ljósmyndun og sjálfsævisögulegri ferðasögu þar sem samspil ljóss og skugga í íslenskri náttúru er í forgrunni. Sýningin er sett upp á tveimur hæðum Akranesvitans og saman stendur af tuttugu ljósmyndum ásamt upplýsingaskiltum. Að sögn Van Roosmalen er það sérstakt ánægjuefni að fá að sýna verkin í vitanum og um leið leggja sitt af mörkum til sjálfboðaliðastarfs björgunarsveitanna.

**Húsbíll Gerry sem hann ferðast á um landið, en á hlið hans er íslenskt rúnaletur og ritað á hollensku: Óður til Íslands**

Ljósmyndin verður til þegar maður finnur augnablikið

Fyrir Gerry snýst góð ljósmynd ekki fyrst og fremst um myndefnið sjálft eða fallegt landslag, heldur tilfinninguna sem býr í augnablikinu. „Leyndarmálið er að maður verður að finna fyrir því. Stundum kemur maður á einhvern fallegan stað og ekkert gerist. Þá verður maður einfaldlega að sætta sig við það. En stundum fellur allt saman og þá hugsar maður: Þetta verður myndin. Upplifunin skiptir meira máli en ljósmyndin sjálf.“ Þannig verður góð ljósmynd til að mati Gerry.

Hann segir þolinmæði vera ómissandi í starfi náttúruljósmyndara. Sama staðinn þurfi oft að heimsækja aftur og aftur þar til birtan verði nákvæmlega eins og hún á að vera. „Smám saman lærir maður hvenær ljósið eða birtan er rétt; á hvaða árstíma og hvaða tíma sólarhrings. Hér á Íslandi getur birtan verið stórkostleg seint á kvöldin eða um miðja nótt, en nokkrum klukkustundum fyrr er landslagið stundum alveg litlaust.“ Daginn áður en blaðamaður hitti hann hafði Gerry verið staddur við Berserkjahraun á Snæfellsnesi. „Sólin braust örlítið fram úr skýjunum og það var akkúrat nóg. Þar var líka algjör kyrrð. Þegar náttúran er svona hljóð tengist maður henni betur og þá veit ég að líkurnar á góðri mynd eru mestar.“

**Bók eftir Gerry van Roosmalen: Íslenskar perlur; meira en 100 úrvalsstaðir ásamt GPS-hnitum þar sem myndirnar eru teknar**

Heimili á fjórum hjólum

Í sumar býr Gerry í bílnum sínum á ferðalagi um Ísland. Hann segir það hafa reynst einfaldara en margir myndu ætla. „Fyrsta vikan er erfiðust. Þá þarf maður að læra hvernig allt virkar í svona litlu rými. Eftir það verður þetta bara heimilið manns. Maður saknar fólksins heima, en ekki endilega hússins.“ Þegar veðrið, íslenska rigningin og rokið, heldur honum inni nýtir hann tímann til að skrifa, því hann hefur einnig helgað sig ritstörfum samhliða ljósmynduninni. Hann hefur gefið út þrjár bækur um Ísland, þar á meðal fyrrgreinda sjálfsævisögulega ferðasögu sína, þar sem leit hans að hinu fullkomna ljósi verður jafnframt leit að innri friði.

Atvik í Þórsmörk breytti miklu

Ákvörðunin um að gefa ljósmyndirnar til styrktar Landsbjörgu á sér persónulega sögu. Árið 2007 starfaði Gerry sem leiðsögumaður í Þórsmörk þegar kona í ferðahópi hans fékk skyndilega heilablóðfall á göngu um Valahnúk. „Í fyrstu hélt ég að hún hefði snúið sig á ökkla, en svo sá ég að annað munnvikið hékk niður og þegar ég reyndi að gefa henni að drekka rann vatnið út úr munninum á henni. Þá áttaði ég mig á því að þetta var alvarlegt.“ Ekkert símasamband var á staðnum. Hann hljóp niður af fjallinu þar til hann náði sambandi við Neyðarlínuna og gat kallað eftir þyrlu. „Áður en þyrlan kom sá ég allt í einu fjölda jeppa aka inn dalinn og fólk streymdi út úr skálunum til að hjálpa. Ég skildi ekki hvernig það vissi af okkur,“ segir Gerry. Síðar komst hann að því að þetta voru sjálfboðaliðar úr björgunarsveitum á Íslandi sem höfðu brugðist við útkallinu.

Nokkrum mánuðum síðar hafði eiginmaður konunnar samband við hann og spurði hvenær reikningurinn fyrir björgunaraðgerðirnar myndi berast svo tryggingafélagið gæti greitt hann. „Þá fékk ég að vita að enginn reikningur kæmi. Þetta væri einfaldlega þjónusta sem sjálfboðaliðar á Íslandi veittu. Ég varð alveg agndofa,“ segir hann. Konan náði sér eftir langa endurhæfingu, en hún hafði fengið annað slag um nóttina á spítalanum í Reykjavík. Eftir þetta hafi Gerry borið mikla virðingu fyrir íslensku björgunarsveitunum. Síðar, þegar hann vann að bók sinni um Ísland, hafi hann fengið mikla aðstoð frá björgunarsveitinni á Sauðárkróki. Þeir hafi miðlað af reynslu sinni, veitt honum mikilvægar upplýsingar um eðli starfseminnar og m.a. farið með hann í viku ferð inn í Landmannalaugar „Þá vissi ég að mig langaði að gefa eitthvað til baka. Þess vegna verða myndirnar af sýningunni seldar og ágóðinn rennur til Landsbjargar. Þetta er mín leið til að þakka fyrir það ómetanlega starf sem sjálfboðaliðarnir vinna,“ segir Gerry að lokum.

Sýnishorn af ljósmyndum sem Gerry hefur tekið hér á landi:

„Það sem fæðist af ástríðu ber eigið gildi, jafnvel þótt enginn sjái það“

Hollenskur ljósmyndari heldur sýningu í Akranesvita og styrkir björgunarsveitir

Hollenskur ljósmyndari heldur sýningu í Akranesvita og styrkir björgunarsveitir