Jæja, þá var komið að því: Að fara á mótorhjólinu um Evrópu í hálfan annan mánuð, en ferðin út með Norrænu, frá Seyðisfirði til Hirtshals á Jótlandi, hafði verið pöntuð í svartasta skammdeginu rétt upp úr áramótum.

Lagt var af stað austur miðvikudaginn 17. júní, í prýðis veðri og léttskýjuðu, en það átti eftir að breytast í rok, regn og skítakulda. Ísland kvaddi með stæl síðasta spölinn að ferjunni með tveggja gráðu hita… eða kulda eftir því hvernig maður horfir á það.

Samkvæmt ferðaáætluninni átti að byrja á því að aka frá Danmörku suður til Þýskalands og eltast þar við menningarlega staði, sem alla tíð höfðu beðið heimsóknar. Jóhannes, vinur (og Skagavinur), ætlaði svo að koma til München í lok mánaðarins. Þaðan var stefnan að hjóla saman í tæpa viku um fjallaskörð Alpafjallanna og leita þess á milli uppi óuppgötvuð kaffihús.

Að ferðalagi okkar félaganna loknu var meiningin að hjóla gegnum Tékkland og Sudetersfjöllin í Slóvakíu. Þaðan myndi leiðin liggja upp Pólland og síðan til Litháens Lettlands og Eistlands, vinaþjóða Jón Baldvins Hannibaldssonar, í von um að verða ekki fyrir rússnesk-úkraínskum drónum. Svo yrði siglt til Finnlands til þess að heimsækja Síbelíus, Alvar Aalto og Nókía. Þá tæki við sænska Eystrasaltseyjan Gotland (ef ferjupláss fengist) og ferðalag niður með austurströnd Svíþjóðar.

Ferðin myndi svo enda á heimsóknum til skyldmenna og vinafólks í Danmörku, áður en lagt yrði í hann heim aftur með Norrænu 28. júli. Áfangastaðir og stopp voru óljós, sem og kílómetrafjöldinn. Svo átti bara eftir að koma í ljós hvernig þessi áætlun kæmi til með að standast.

Danmörk

Eftir komuna til Hirthals laugardaginn 20. júní var stefnan sett á smábæinn Engesvang. Erindið var að heimsækja þar danska vinkonu, Sofie, sem fyrir all mörgum árum var afleysingakennari í dönsku við FVA. Valin var nokkuð tímafrek leið til þess að skoða vestasta hluta Limafjarðarins. Daginn eftir lá leiðin til sonarsins, sem býr í bænum Skibby á Norður-Sjálandi, og þar var leikið við barnabörnin. Stutt þaðan frá býr frændi, sem einnig náðist að heimsækja.

Þýskaland og Alparnir

Á upphafsdegi sjálfs Evrópuferðalagsins, lá leiðin suður Sjáland í ferjuna til Þýskalands með stoppi hjá vini frá námsárunum. Áfangastaðurinn að kvöldi var Lübeck, sem er ekki langt frá uppeldisslóðunum á Suður-Jótlandi. Eins og oft vill verða, þá var Lübeck í þá daga ekki í nógu mikilli fjarlægð að heiman til þess að ástæða væri til að þvælast þangað með rútu, nema á Santana tónleika. Nú lá hins vegar fyrir að þetta væri falleg, gömul Hansaborg og að þaðan kæmi að sjálfsögu Lübecker marcipanið. Eftir morgunmat í Lübeck var rölt nokkur hundruð metra yfir að gamla bænum, sem grunnur var lagður að á 13. – 14. öld. Áður en komið var í gömlu Lübeck lá leiðin yfir Puppenbrükke (Brú búðanna). Þar blasir við stytta af dreng sem snýr berum afturendanum að vegfarendum.

**Styttan Boy (1774-1776) í Lübeck. Ljósmyndir: Flemming Madsen**

Að athuguðu máli kom í ljós að styttan (Boy, 1774-1746) er eftir listamanninn Dietrich Jürgen og á hann meðvitað að hafa látið sparlega klædda styttuna snúa bakhlutanum í átt að Danaveldi. Danir höfðu á sínum tíma ekki verið sérstaklega velkomnir hér en Lübecbúar sigruðu þá við Bornhöved í Holtsetalandi árið 1227. (Um þá sögu var aldrei fjallað í mínum sögutímum). Eftir sigurinn á Dönum var grunnurinn að velgengni Hansabæjarins lagður.

Gamli bærinn stendur á eyju og hana skilur að síki. Hinum megin síkisins stendur „Holstentor“ borgarhliðið, byggt ca. árið 1470. Þetta er ótrúlegt mannvirki sem óvinum reyndist ómögulegt að komast í gegnum. Þeir gátu líka átt von á að fá sjóðandi heitt vatn eða innihald kamartunnu í hausinn ef þeir kæmu of nálægt. Holstentor-hliðið er hluti af varnarvirki gamla bæjarins þar sem menn höfðu byggt afar þétt, svo pláss væri fyrir alla íbúana.

Íbúar Lübeck efnuðust mikið næstu árhundruðin og hin ýmsu stöðutákn risu upp á tveggja ferkílómetra flatarmáli eyjunnar. Má þar nefna ráðhúsið (sem er á mynjaskrá UNESCO) og a.m.k. fimm risastórar kirkjur auk þess sem kaupmenn reistu sér lúxusbyggingar. Frægust þeirra er líklega Buddenbrookhaus, sem var um tíma í eigu fjölskyldu nóbelsskáldsins Thomas Mann. Húsið er sögusvið einnar af þekktustu bókum hans, Búddenbrooks; hnignunarsaga kaupmannsættar, sem ratað hefur bæði á hvíta tjaldið og sjónvarpsskjáinn.

Í Lübeck bjó og starfaði nóbelsverðlaunahafinn Günther Grass, sem þekktastur er fyrir skáldsöguna Blikktrommuna. Hér er einnig að finna minningarsafn um fyrrum kanslara Þýskalands og friðarverðlaunahafa Nóbels, Willy Brandt, en hann fæddist hér í borg.

Það hlýtur að þykja markvert að þrír nóbelsverðlaunahafar skuli tengjast Lübeck og vera til marks um menningar- og samfélagslegt mikilvægi borgarinnar.

**Blikktromman, mynd tekin af listaverkinu í Günther-Grass-Haus í Lübeck**

Lübeckbúar komu víða við sem sæfarendur og verslunarmenn og voru þeir að sækja í íslenska skreið í samkeppni við Breta og Spánverja. Hansakaupmenn byggðu sér upp aðstöðu í Hafnarfirði og hafa líklega komið með salt til landsins og siglt til baka til Evrópu með skreið, sem þaðan var seld áfram. Þeir voru reknir af landi brott, þegar Danakonungur stofnaði einokunarverslun á Íslandi árið 1607.

Það var nóg af myndefni í Lübeck fyrir áhugasaman ferðalang; í kirkjum, söfnum og krúttlegum litlum götum. Hér hefur þess verið gætt að ekki risu upp ferköntuð, álklædd háhýsi og tekist hefur að blanda saman gamla tímanum með þröngum göngugötum og nútímalegri borg. Hér er að finna alþjóðlegar verslunarkeðjur, kebab veitingahús, MacDonalds og svo mætti lengi telja, án þess að eyðileggja heildarmyndina.

Styttan á Puppenbrúnni kom ekki í veg fyrir að undirritaður færi yfir síkið. Þá leitaði á hugann, hvort Dönum hefði verið sýndur afturendinn vegna sigursins við Bornehöved eða kannski vegna þess að þeir ráku Hansakaupmenn frá Hafnarfirði.

Eftir tvo daga í Lübeck var stefnan sett á Hartzen en þangað eru 350 km og meirihluti leiðarinnar var farinn á hraðbraut í 34° hita. Síðasti spölurinn lá um skemmtilega snúna fjallvegi en á þeirri leið virtist því miður skömmu áður hafa orðið slæmt mótorhjólaslys.

Endastöð dagsins var hótel að nafni Silbertanne (Silfurgreni) í litlum bæ að nafni Hohegeiss nálægt Braunlage. Braunlage er fjallabær sem virðist haldið uppi af skíðafólk að vetri til. Séð utanfrá var hótelið (gististaðurinn) ekki sérlega aðlaðandi og anddyri þess svona og svona, en herbergið var nýuppgert, hreint og með frábæru rúmi. Þjónustulundin hjá eigandanum og hótelstjóranum var svo mikil að við lá að hún væri um of. Ók hann undirrituðum t.d. á veitingastað í nágrenninu eins og ekkert væri sjálfsagðara. „Svona er þetta úti í sveitum,“ sagði hann og bauð mér far heim aftur.

Bærinn var frekar dauflegur fyrir utan þó nokkra umferð af mótorhjólum. Minnistæður er derhúfutöffarinn á litlum bíl með bumm-bumm-boxi, sem var að skutla unglingsstelpum, eitthvað heimilislegt við það. Frábrugið Íslandi var hitinn hér á miðnætti ca. 22° og blankalogn.

Á hádegi fimmtudagsins lá leiðin út úr Hartzen-fjöllunum til borgarinnar Mühlhausen. Vegurinn þangað hlykkjaðist skemmtilega og lá um fjöldann allan af litlum, fallegum þorpum sem virtust hafa tæmst af mannfólki. Hér starfaði J. S. Bach sem ungur cantor og samdi fjölmörg af sínum frægustu orgelverkum. Að sjálfsögðu var ekki annað sæmandi en að koma við í Divi Blasii-kirkjunni og líta orgelið hans eigin augum. Annars er Mühlhausen rólegur bær og þar var lítið um að vera.

Frá Mühlhausen var ætlunin að halda til Eisenach næsta dag. Eitthvað hafði þá misfarist við pöntunina á næsta gististað og leiddi GPS-tækið mig þess í stað inn í gamla bæjarhluta borgarinnar Erfurt. Það var því ekki var komið við í fæðingarbæ J.S. Bachs. Vonandi hefur hann ekki orðið of sár í gröf sinni.

Erfurt er höfuðborg Thüringen (Þýringalands). Íbúar borgarinnar eru um 214 þús. og svipar henni til Lübeck, með gömlum miðbæ sem byggðist jafnvel fyrir miðaldir. Þessi gamla borgarmiðja slapp vel við sprengiregn Englendinga í seinni heimsstyrjöldinni og húsin eru þess vegna að mestu leyti upprunaleg. Eins og í Lübeck og Mühlhausen er mikið um kosý stræti og sund með rósum og krúttlegum húsgöflum með blómapottum undir gluggum. Erfurt er þó dálítið frábrugðin þeim fyrri, því hér þeysist fólk um allt á reiðhjólum bæði raf- og súrkálsknúnum og sporvagnar hlykkjast um götur með miklum fjölda veitingahúsa. Mikið var um fólk á götum bæjarins þennan dag en hitinn fór upp í 36°. Í ánni sem rennur í gegnum miðbæinn höfðu þó nokkrir komið sér fyrir með garðhúsgögn. Hér voru fjölskyldur saman að kæla sig eða vinahópar þambandi bjór upp úr kippum sem fengu kælingu í vatnsrennslinu undir borðinu.

**Hvernig kælir maður sig í 36° borgarhita?**

Þegar þetta er samið er gluggi hótelherbergisins opinn og mikil fagnaðarlæti heyrast úr þorpinu fyrir neðan. Það fór ekki á milli mála að á HM í fótbolta var leikur milli Þýskalands og Equadors.

**Í Erfurt var staðið með sínum mönnum á HM í fótbolta**

Þjónustan var ekki sú ánægjulegasta á þessu á annars mjög fína hóteli. Á netinu höfðu verið auglýst bílastæði í boði en ekki var nokkur leið að fá að leggja hjólinu í læstum bílakjallaranum. Einn vísaði á annan og enginn reyndi að finna lausn. „Höfuðsmaðurinn frá Köpenick“ var greinilega fluttur til Erfurt, en í leikritinu sem er eftir þýska rithöfundinn Carl Zuckmayer frá 1931, flækist hinn atvinnulausi skósmiður og fyrrverandi fangi, Wilhelm Voigt, í vítahring þar sem hann fær ekki vinnu án vegabréfs og ekki vegabréf án vinnu.

Mig grunar að heimamönnum hér finnist ferðamenn pirrandi og þjónustan við þá óþörf. Þeir skilja hvort sem er peninginn eftir. Hugurinn hvarflar að því, hvort Íslendingar séu á sömu leið, þegar landeigendur innheimta bílastæðagjöld á stöðum þar sem ríkissjóður hefur splæst í bílastæðin. Erfurtborg var kvödd í 35° hita með blendnum tilfinningum vegna örfárra ekki-lausnarmiðaðra einstaklinga.

Næsti næturstaður var bærinn Hof, nálægt Bayreuth, í Bæjaralandi. Dagurinn fór í að hvílast og drekka mikið af vatni á litlu hótel við stöðuvatn. Ekki einu sinni fallegt umhverfi gat freistað til útivistar.

Næsta morgunn var farin fljótlegasta leiðin til smábæjar (á þýskan mælikvarða) að nafni Deggendorf, sem stendur þar sem þveráin Ísar sameinast hinni miklu Dóná. Hitinn var 39° og lífinu bjargað með því að rennbleyta bolinn undir jakkanum svo uppgufunin virkaði sem kæling. Þetta er ráð frá mótorhjólaferð um Suður-Afríku. Þegar komið var á Hótel Donauhof var ástandið orðið heldur báglegt og næstu klukkustundirnar var bara legið út af. Hótelið bauð hvorki upp á pall né sólhlífar og engar veitingar var þar að fá. Það var því ekki um annað að ræða en að ganga tíu mínútna spöl inn í Deggendorfar citycenter í leit að stað fyrir kvöldmat. Hugurinn bjóst við mannlausum bæ, en, nei, hér á laugardagskvöldi var iðandi líf. Þetta reyndist vera fallegur glansmyndabær með eldgömlum, vel við höldnum húsum og slatta af stórfenglegum kirkjum.

Ekki fór á milli máli að matstaðurinn sem varð fyrir valinu var hluti af rúnti bæjarins. Bíll eftir bíl ók framhjá, þ.á.m. all margir blæjubilar með boom-boxin á fullu og gefið í til þess að sýna hestöflin.

Beint á móti veitingastaðnum stóð Lamborghini sportbíll og það virtist auðvelt að spotta unga smarta parið sem gætu verið eigendur fararskjótans. Það kom því all verulega á óvart að sjá kall á áttræðisaldri koma röltandi og setjast undir stýri. Hann hagaði sér samt eins og unglingspiltur og gaf með tilheyrandi látum vel í niður steinlagða götuna. Það vakti líka athygli hve áberandi mikið var af ekta gömlum vespum í götumyndinni. Við sjónvarpsgláp þetta kvöld kom svo í ljós að dagurinn var formlegur áttugasti afmælisdagur Vespunnar.

Hugleiðing að lokum: Þýskaland virðist að ýmsu leyti hafa breyst frá því sem var, miðað við fyrri reynslu. Erfiðara reynist að ná sambandi við fólk; það er eins og covid og/eða símarnir hafi breytt einhverju. Ef til vill hefur undirritaður sjálfur breyst, nema hvoru tveggja sé.

Framhald verður á ferðasögu Flemmings Madsen síðar.

Gúrkutíðarfréttir Flemmings úr Evrópuferð sumarið 2026 – fyrsti hluti