Voru meðal ummæla sem féllu á fundi um raflínur í Borgarfirði

Holtavörðulína 1 hefur stækkað mjög frá fyrstu tillögum og er ætlað að fara yfir laxveiðiár og fjölmargar jarðir í Borgarfirði og Húnavatnssýslu. Landeigendur eru ekki sáttir og málin voru rædd á opnum íbúafundi í Hjálmakletti í Borgarnesi í gærkvöldi.

Skýrsla sem innlegg í umræðuna

Á fundinum kynnti Torfi Jóhannesson samantekt sína fyrir Samtök sveitarfélaga á Vesturlandi og Norðurlandi vestra um línustæði, eignarrétt og endurgjald vegna raflína. Fundurinn var ekki síst innlegg í heita umræðu um ofangreinda Holtavörðulínu 1 sem liggja á frá Hrútafirði og að Brennimel í Hvalfirði.

Ragnar B. Sæmundsson, formaður stjórnar SSV, setti fundinn og fól Einari Guðfinnssyni fyrrv. þingmanni fundarstjórn. Að lokinni kynningu Torfa fóru fram pallborðsumræður. Í pallborði sátu auk Torfa eftirtalin: Eiríkur Blöndal bóndi og formaður Hagsmunasamtaka landeigenda vegna Holtavörðuheiðarlínu 1, Haraldur Benediktsson bóndi og fv. alþingismaður og Ragna Árnadóttir forstjóri Landsnets. Það yrði langt mál að fara yfir fundinn í heild, en hér á eftir fara nokkrir efnispunktar.

**Vel var mætt á fundinn, enda um mikið hagsmunamál að ræða og umræðan heldur áfram**

Framkvæmdaraðili hefur rétt til eignarnáms

Í erindi Torfa kom m.a. fram hvernig helstu nágrannalönd Íslands hafa hagað samráðsferli við landeigendur við skipulag og uppbyggingu línustæða, svo og greiðslum til landeigenda fyrir notkun lands. Hann sagði að rafmagn hefði oftast verið skilgreint sem grunnþjónusta. Þess vegna giltu í flestum löndum lög sem takmarka rétt landeigenda til að hafna línustæðum og tryggja rétt framkvæmdaraðila til eignarnáms. Samkvæmt Stjórnarskrá Íslands er eignarrétturinn friðhelgur og enginn má láta eign sína nema almenningsþörf krefji. Landeigendum bjóðast bætur fyrir það tap eða rask sem framkvæmdir og línustæði valda og ef ekki nást samningar fer málið til úrskurðarnefndar eignarnáms sem ákvarðar upphæð bóta.

Oftast samið

Torfi sagði að í megindráttum giltu svipaðar reglur á Norðurlöndunum. Flestum málum lyki með samningum. Hann sagði að orðið hefði sprenging í eftirspurn eftir flutningsgetu og aukin framleiðsla og notkun raforku samhliða eðlilegri endurnýjun kallaði á umfangsmikla uppbyggingu orkunetsins. Margt hafi breyst frá því að fyrri raflínur voru lagðar, landnýting er víða breytt og verð á landi hefur hækkað, svo sem á landi undir frístundabyggðir. Meiri orkuþörf kallaði á umfangsmeiri flutningsmannvirki og breiðari helgunarsvæði, en jarðlagnir væru ekki alltaf raunhæfur kostur. Enn fremur tók hann fram að meira væri lagt upp úr náttúru upplifunum en áður og að Ísland hefði talsverða sérstöðu hvað það varðar.

**Í pallborði voru f.v. Eiríkur Blöndal, Haraldur Benediktsson, Ragna Árnadóttir og Torfi Jóhannesson**

Átta sinnum yfir laxveiðiár

Bændur í Borgarfjarðarhéraði hafa stofnað með sér samtök til að verja hagsmuni sína vegna Holtavörðulínu 1 og Eiríkur Blöndal var fulltrúi þeirra í pallborði. Hann sagði m.a. um fyrirhugaða Holtavörðulínu 1 að eftir að hún kæmi yfir hálendi Skarðsheiðar, færi hún um jarðirnar Innri Skeljabrekku, Efri Hrepp og Neðri Hrepp. Síðan yfir Andakílsá, þá um Vatnshamra, Heggsstaði, Hvítárvelli, yfir Grímsá, Þingnes, Hvítárbakka, Vindheima, Bæ, Langholt og Laugarholt, yfir Hvítá, nánar tiltekið veiðistaðinn Svarthöfða, síðan Kaðalstaði og aftur yfir Hvítá. Þaðan yfir í Klett, þá Deildartungu og Brekkukot og enn einu sinni yfir Hvítá. Síðumúlaveggi, Síðumúla, Guðnabakka, Sleggjulæk, þá yfir Þverá, þá Norðtungu og yfir litlu Þverá, yfir nokkrar jarðir á Grjóthálsi. Að lokum nær línan Norðurá við Fornahvamm. Hann tók fram að nær allar þessar jarðir væru í ábúð.

Línan þjóni stóriðju

Í framsögu Eiríks kom einnig fram að skilgreina þyrfti hvað væru almannahagsmunir. Hagsmunir fjárfesta sem byggðu verksmiðjur væru ekki almannahagsmunir heldur hagsmunir viðkomandi iðnfyrirtækja. Flutningskerfi sem að langmestum hluta þjóni stóriðju geti ekki talist grunninnviðir. Hann sagði öllum í fundarsalnum ljóst að áformin um þessa línu væru nábundin áformum um vindmylluver. Hann gagnrýndi Landsnet fyrir afskiptaleysi gagnvart samtökum landeigenda, fyrirtækið léti eins og þau væru ekki til.

Jarðstrengir ekki vænlegur möguleiki

Spurningum úr sal var flestum beint til Rögnu, sem sagðist vera komin til að hlusta og vita hvað fólki lægi á hjarta. Hún sagði að sér þætti mjög miður að ekki hefði verið talað við samtök landeigenda og bauð upp á fund með þeim hið fyrsta. Varðandi línulögn í jörðu staðfesti hún að slík lögn væri mjög kostnaðarsöm og því mjög erfið í framkvæmd, finna þyrfti alltaf þjóðhagslega hagkvæmustu framkvæmdina. Hún sagði líka að sú lína sem núna væri á teikniborðinu væri hagkvæm hvað varðar afhendingargetu á Snæfellsnesi og Vestfjörðum. Þetta væru geysilega dýrar framkvæmdir sem yrðu að skila sínu. Hún tók dæmi um Blöndulínu 3 þar sem orð voru uppi um að setja jarðstreng að hluta. En raunin var sú að þannig var ekki hægt að reka kerfið, samt voru þetta ekki einu sinni tveir kílómetrar. Holtavörðulínu 1 sagði hún vera hagkvæmustu leiðina, en taka þyrfti samtalið og hlusta á raddir íbúa. Landsnet yrði vissulega að byggja upp kerfi sem nýttist sem best, en ræða þarf hvort hægt sé að breyta hlutunum, þótt stjórnmálamenn hefðu alltaf síðasta orðið. Hlutverk Landsnets sé að byggja upp kerfið svo það nýtist sem best og sé áfallaþolið. Hún þakkaði fundarmönnum fyrir umræðurnar og sagðist hafa hlustað á raddir þeirra.

Ekki hagsmunir Borgfirðinga

Það var ljóst að fundarfólki lá margt á hjarta um þetta erfiða mál. Að baki umræðunni var einnig stóra spurningin um byggingu vindmylluvera, en fram hafa komið hugmyndir um fimm slík í héraðinu. Einn fyrirspyrjenda var Hallgrímur Sveinsson á Vatnshömrum í Andakíl. Hann sagðist hafa nýlega ekið um Möðrudalsöræfi þar sem eldri lína og ný liggja samhliða. Hann hefði orðið fyrir áfalli að sjá nýju staurastæðurnar, þetta væru alger skrímsli. Enn fremur nefndi hann að Holtavörðulína 1 yrði hvergi tengd inn í Borgarfjörðinn sjálfan. Því fælust hagsmunir íbúanna ekki í lagningu hennar nema hvað Grundartanga varðaði, en mjög auðvelt væri að tengja hann inn með öðrum hætti.

Ofangreint er aðeins brotabrot af því efni sem farið var yfir á fundinum að lokinni skýrslu Torfa, en afla má frekari upplýsinga hjá SSV eða frummælendum í pallborði.

**Eiríkur Blöndal og Ragna Árnadóttir að loknum fundi**

„Þetta eru skrímsli“

Voru meðal ummæla sem féllu á fundi um raflínur í Borgarfirði

Voru meðal ummæla sem féllu á fundi um raflínur í Borgarfirði