Vatnsskortur var á Akranesi undir lok febrúar vegna mikilla þurrka og með tilliti til væntanlegrar loðnuvertíðar. Sundlaug og íþróttahúsi var lokað tímabundið í Hvalfjarðarveit sem og náttúrulauginni Guðlaugu við Langasand á Akranesi. Borholur og vatnsréttindi í átta borholum í landi Geldingaár í Hvalfjarðarsveit stóðu Vatnsveitufélagi Hvalfjarðarsveitar og Veitum til boða í fyrrahaust gegn greiðslu á útlögðum kostnaði við borun sem var metinn á 31 milljón króna. Nú hefur fengist leyfi fyrir fjórum borholum til viðbótar og standa vonir núverandi rannsóknarleyfishafa og eigenda til þess að hægt verði alls að ná um 40 lítrum upp á sekúndu en það samsvarar meira en helmingi allrar vatnsnotkunar Akraness í dag. Niðurstöðu er að vænta á næstu vikum.

Veitum er skylt að útvega vatn

„Veitur hafa fullvissað okkur um að þau séu í virkri vatnsleit á svæðinu,“ segir Haraldur Benediktsson bæjarstjóri á Akranesi í samtali við Skessuhorn. Hann segir að bæjaryfirvöld hafi haft frumkvæði af því að benda Veitum á vatnið á Geldingaá og ýtt málinu áfram. Enginn hafi sagt honum að það væri búið að slá það út af borðinu. „Veitum ber skylda til að útvega okkur vatn og fulltrúar þeirra fara með málið. Við þekkjum ekki samskipti við landeigendur eða hvað þeim og fulltrúa Veitna fór á milli. En við vitum vissulega af þessu.“

Tilraunaboranir nær Akranesi

Samkvæmt heimildum Skessuhorns eru aðrir kostir líka til skoðunar til öflunar neysluvatns. Þar á meðal tilraunaborun nær Akranesi. Ef sú leit ber árangur væri ódýrara að leiða vatnið þaðan. Gæði vatnsins á Geldingaá þykja mikil en notast er að mestu við geislað yfirborðsvatn á Akranesi í dag. Einkahlutafélagið Barium er með samning um rannsóknarleyfi við landeiganda og vildu þeir halda eftir tryggingu fyrir afnotum af hluta vatnsins en fyrirhugað er að bjóða upp á stórar lóðir fyrir græna atvinnustarfsemi á jörðinni. Slík starfsemi þarf vatn og er það ástæða fyrir samvinnu landeigenda og Barium um þær boranir og rannsóknir sem búið er að ráðast í.

„Vatnið var rannsakað og staðfest af ALS í Svíþjóð. Þetta er hágæðavatn, mjög hreint, mjúkt og steinefnaríkt með ph gildi 8,8,“ segir Björn Þorri Viktorsson lögmaður landeigenda á Geldingaá. Hann furðar sig á fálæti stjórnenda Veitna og Vatnsveitufélags Hvalfjarðarsveitar. „Þetta er mun betra vatn en stendur bæjarbúum til boða núna,“ segir Björn.

Undarlegt með hliðsjón af vatnsskorti

Félagið Barium hefur látið meta kostnað við að leggja leiðslur út á Akranes en hann leggur sig á 950 milljónir samkvæmt þeirra útreikningum. „Þeir hafa verið að leita að vatni í Hvalfirði í um áratug eða meira fyrir iðnaðarstarfsemi á Grundartanga og undarlegt að bregðast ekki betur við. Og með hliðsjón að vatnsskorti á Akranesi er þetta enn skrýtnara,“ segir Björn Þorri.

Fulltrúar Barium og landeiganda lögðu fram tilboðið á fundi með fulltrúum Veitna á Akranesi og Vatnsveitufélags Hvalfjarðar en því var hafnað, með sérstakri vísun í að ekki væri vilji til að greiða fyrir útlagðan kostnað, jafnvel þótt fulltrúar Veitna hefðu staðfest að hann væri eðlilegur. Þá segir Björn Þorri að Veitur hafi verið í sambandi við landeiganda og viljað taka verkið yfir án aðkomu Barium. Hann segir að verið sé að skoða fleiri kosti til að nýta vatnið og áhuginn sé nægur.

Þótti of mikið að greiða kostnað

„Þeir voru bara ekki tilbúnir að greiða fyrir útlagðan kostnað rannsóknarleyfishafa. Þeir höfðu samt engar athugasemdir við kostnaðinn. Fannst hann ekki of hár. Þá var viðræðum sjálfhætt,“ segir Björn Þorri Viktorsson, en formlegt afsvar fulltrúa Veitna og Vatnsveitufélags Hvalfjarðarsveitar barst 7. október en þar segir: „Málið hefur verið tekið til umræðu innan Veitna og Vatnsveitufélagsins, og er niðurstaðan sú að ekki sé unnt að verða við þessari kröfu. Aðilum þykir fjárhæðin há, sérstaklega í ljósi þess að umfang og magn nýtanlegs vatns er enn óþekkt. Að svo stöddu teljum við því ekki ástæðu til að ræða málið frekar. Verði breytingar á afstöðu ykkar erum við þó reiðubúin að taka málið upp að nýju.“

Veitur afþökkuðu tilboð um vatn úr landi Geldingaár