Fagna skyldi Góu svipað og Þorra og dagurinn helgaður húsfreyjunni

Konudagurinn er næstkomandi sunnudag og það er jafnframt fyrsti dagur Góu. Góa er næstseinasti mánuður vetrarins samkvæmt hinu forníslenska tímatali og nafnið sést í elstu handritum eða frá því um 1200. Óvíst er hvað það merkir upphaflega en orðsifjafræðingar hallast helst að því að það eigi eitthvað skylt við snjó. Til er fornaldarsaga þar sem faðir Góu er nefndur Þorri, afi hennar Snær og langafinn Frosti. Einnig átti hún föðursysturnar Mjöll og Drífu. Í sögunni er nafn hennar reyndar ekki Góa heldur Gói og samkvæmt henni strauk Gói brott með strák á Þorrablóti einu. Þorri lét halda blót til að leita um það frétta hvar hún væri niður komin. Það kölluðu þeir Góiblót. Seinna breyttist nafnmyndin úr Gói í Góa.

Konudagurinn er rammíslenskur

Fyrsti dagur Góu er jafnframt konudagurinn, en það heiti fer að breiðast út eftir miðja 19. öld, ef til vill úr Þingeyjarsýslunni. Elsta dæmið er frá Ingibjörgu Schulesen sýslumannsfrú á Húsavík og nokkrum áratugum síðar kemur það fyrir í sögum eftir Guðmund Friðjónsson á Sandi í Aðaldal. Um 1900 er hugtakið orðið þekkt um allt land og árið 1927 hlýtur það þá opinberu viðurkenningu að vera tekið upp í Almanak Þjóðvinafélagsins. Á fjórða áratug síðustu aldar taka kaupmenn að auglýsa sérstakan mat fyrir konudaginn og sumar stúkur Góðtemplarareglunnar auglýsa kvöldskemmtanir á þessum degi um 1940. Um miðjan sjötta áratug síðustu aldar taka blómasalar að auglýsa konudagsblóm. Upphafsmaður þess mun hafa verið Þórður Þorsteinsson á Sæbóli í Kópavogi, en fyrsta blaðaauglýsing sem fundist hefur frá Félagi garðyrkjubænda og blómaverslana er frá 1957.

Skilaboð úr Hítardal – bændur bjóði Góu velkomna

Í heiðnum sið hafa menn haldið einhverja smáveislu í upphafi hinna gömlu vetrarmánaða sem hétu gormánuður, ýlir, mörsugur, þorri, góa og einmánuður. Þetta hverfur við kristnitökuna en virðist hafa haldist við sums staðar í heimahúsum. Frá lokum 17. aldar er til kvæði eftir séra Bjarna Gissurarson í Þingmúla um gömlu Góu sem gengur um bæi og skoðar í búrið hjá húsfreyju. Í bréfi frá séra Jóni Halldórssyni í Hítardal til Árna Magnússonar í Kaupmannahöfn árið 1728, segir að bændur eigi að innbjóða Góu á sama hátt og húsfreyjur bjóði Þorra; ganga út fyrir dyr kvöldið fyrir góukomu og bjóða henni inn sem góðum virðingargesti með fögrum tilmælum um að hún væri sér og sínum létt og ekki skaðsöm. Þetta virðast vera leifar af beiðni til fornra vetrar- eða veðurvætta.

Konudagurinn er á sunnudaginn

Fagna skyldi Góu svipað og Þorra og dagurinn helgaður húsfreyjunni

Fagna skyldi Góu svipað og Þorra og dagurinn helgaður húsfreyjunni