Rætt við Björn Arnaldsson hafnarstjóra um árin í Snæfellsbæ

Björn Arnaldsson hefur verið hafnarstjóri Snæfellsbæjar undanfarin 31 ár, eða frá árinu 1994, en lætur af störfum nú um mánaðamótin. Þórður Stefánsson hefur verið ráðinn í starf hafnarstjóra og tekur við keflinu. Fréttaritari Skessuhorns hitti Björn að máli um helgina á hafnarskrifstofunni í Ólafsvík. Rætt var um þessa þrjá áratugi en Björn flutti til Ólafsvíkur árið 1975, en hann er fæddur árið 1954 og er uppalinn á Akureyri.

**Björn kynnir úrslit síðustu bæjarstjórnarkosninga.**

Kom sem sjómaður

Björn segist fyrst hafa komið til Ólafsvíkur til að fara á sjóinn. Hann var ráðinn sem háseti á bátinn Halldór Jónsson SH – 217, sem var í eigu Stakkholts hf. og var Brynjar Kristmundsson skipsjóri. „Ég kláraði þá vertíð og fór svo heim aftur til Akureyrar. Árið eftir falaðist ég aftur eftir plássi á Halldóri og fékk það. Þarna var ég svo fram til ársins 1990 þegar Stakkholt hf. hætti starfsemi,“ segir Björn. „Á þessum tíma vorum við jöfnum höndum á þorskanetum, línu, humar og rækjutrolli en á reknetum á haustin.“ Eftir tímann á Halldóri fór hann á Sveinbjörn Jakobsson SH – 10, þar sem hann var til vors árið 1992 og hætti þá til sjós.

Gerðist verkalýðsformaður

„Eftir sjómennskuna var ég kosinn formaður og framkvæmdastjóri Verkalýðsfélagsins Jökuls í Ólafsvík og starfaði við félagið í tvö ár. Árið 1994 voru sveitarfélögin á utanverðu Snæfellsnesi sameinuð og Snæfellsbær varð til. Þá var auglýst starf hafnarstjóra, ég sótti um og var ráðinn,“ rifjar Björn upp og heldur áfram: „Ég byrjaði svo sem hafnarstjóri 1. nóvember árið 1994 og hef því gegnt því síðan en nú er komið að leiðarlokum í þessu.“

**Hér situr Björn í stóli formanns Verkalýðsfélagsins Jökuls þar sem hann var formaður árin 1992-1994.**

Miklar breytingar

Aðspurður um helstu breytingar á þessu 31 ári sem Björn hefur starfað sem hafnarstjóri segir hann að miklar breytingar hafi orðið í öllum höfnum sem starfræktar eru í Snæfellsbæ. „Ein stærsta breytingin var í Rifshöfn á árunum í kringum 2009. Þá lengdum við Norðurgarðinn um 500 metra alveg fram að Töskuvita og byggðum nýjan Suðurgarð sem var talsvert austar en gamli Suðurgarðurinn. Þetta var mjög stór framkvæmd en áður en framkvæmdir hófust var farið í það hjá Siglingastofnum að gera líkan af höfninni, en í slíku líkani var hægt að sýna hvernig öldur og flóð hafa áhrif í innsiglingunni og innan hafnar. Ég fór því oft suður til að vinna með þeim að þessum undirbúningi. Þetta var mjög skemmtilegur tími og áhugavert að sjá hvernig þetta var framkvæmt. Við þessar endurbætur lagaðist innsiglingin til Rifshafnar mjög mikið og miklu minni hreyfing varð inni í höfninni.

Einnig var farið í mjög stórar hafnarframkvæmdir á Arnarstapa árið 2000,“ segir Björn. „Þar var oft mikil ókyrrð í höfninni og þurftu bátar stundum að fara úr höfninni vegna veðurs. Þar lengdum við grjótgarðinn í báðar áttir þ.e. út í sjó og til lands, breikkuðum hann og hækkuðum. Þá breikkuðum við þekjuna, því oft voru mikil þrengsli þar við löndun, höfnin var dýpkuð og aðkoman að hafnarsvæðinu frá landi var endurbætt með breytingum á veginum niður að höfn.“

Þá segir Björn að í Ólafsvík hafi Norðurgarðurinn verið lengdur. „Stuttu eftir að ég byrjaði sem hafnarstjóri var Norðurgarðurinn lengdur um 70 metra og svo aftur árið 2022 var garðurinn lengdur um 80 metra. Lengingin árið 2022 var í rauninni fyrsti áfanginn í þeirri framkvæmd sem við erum nú að vinna í, sem er 100 metra lenging stálþils við Norðurbakka með 7 til 8 metra dýpi. Með þessum breytingum verður hægt að bjóða upp á mun betri þjónustu við stærri skip og báta. Auk þess verður nánast engin hreyfing inni í höfninni,“ segir Björn.

Þá nefnir Björn að hafnaryfirvöld hafi stöðugt verið að bæta þjónustu við smábáta m.a. með fjölgun á löndunarkrönum sem skiptir miklu máli þegar mikill fjöldi strandveiðibáta er hér á sumrin. „Nú eru fjórir kranar í Ólafsvík, þrír í Rifi og einn á Arnarstapa.“

Reksturinn gengið vel

Rekstur hafna Snæfellsbæjar hefur að sögn Björns gengið mjög vel. „Hafnarsjóður hefur verið skuldlaus síðan árið 2013 og borguðum við þá síðustu langtímalánin upp og höfum ekki tekið neitt að láni síðan. Við höfum verið að framkvæma fyrir allt að 360 milljónir króna á ári. Þær framkvæmdir sem eru á samgönguáætlun styrkir Hafnabótasjóður með framlagi ýmist 75% eða 60% af framkvæmdakostnaði. En við framkvæmum engu að síður fjölmörg verkefni sem við borgum 100% sjálfir og eru ekki styrkt. Ef við skoðum sl. 10 ár þá hefur verið framkvæmt fyrir um 2,1 milljarð króna og af þeirri upphæð borgaði hafnarsjóður 1,2 milljarð króna. Við þessir minni hafnarsjóðir eins og okkar, værum ekki í öllum þessum framkvæmdum ef Hafnabótasjóður kæmi ekki inn með sitt framlag.“

Björn segir að hafnarsjóður innheimti tekjur sínar eftir ákveðinni gjaldskrá. „Megin stoðin í tekjum hafnarsjóðs er frá sjávarútveginum, síðan eru vöruflutningar aðallega salt og olía, á síðasta ári um 10.000 tonn. Þá er gerður út hvalaskoðunarbátur frá Ólafsvík og þar eru um 10 – 11.000 farþegar sem fara og skoða hvali, oft hér rétt fyrir utan. Þetta telur allt saman fyrir tekjur hafnarsjóðs. Svo erum við svo lánsöm hér í Snæfellsbæ að bæjarsjóður skuldar lítið þannig að þetta er allt í fínu lagi hér,“ segir Björn með bros á vör.

Fyrirtækin öflug

Aðspurður um sterka stöðu hafnarsjóðs svarar Björn því til að í Snæfellsbæ séu mörg sterk og öflug sjávarútvegsfyrirtæki og er það grunnurinn að tekjum hafnarsjóðs. „Þar að auki eru þessi fyrirtæki mjög samfélagslega sinnuð og þau taka virkan þátt í samfélaginu og eiga forsvarsmenn þeirra heiður skilinn fyrir það.“

Umhverfismál

Talið berst að umhverfismálum. „Lögð er mikil áhersla á umhverfismál á hafnarsvæðunum hér í Snæfellsbæ. Á aldamótaárinu 2000 fórum við Kristinn bæjarstjóri að ræða um mikilvægi umhverfis við hafnirnar. Í framhaldi af því var ákveðið að taka umhverfismál fyrir á hverju ári og lagt upp með að hafa hafnirnar snyrtilegar og aðlaðandi, bæði fyrir notendur þeirra, heimafólk og gesti. Ég vil meina að okkur hafi bara tekist vel upp í þessu,“ segir Björn með stolti. „Ég heyri það víða frá ferðmönnum sem hingað koma að hér sé snyrtilegt. Það er bannað að henda rusli á hafnarsvæðunum, því einn ruslapoki kallar á annan. Á hverju ári gerum við eitthvað jákvætt í umhverfismálum. Við getum verið að steypa kantsteina eða gangstéttar, þökuleggja, raða grjóti í fláa, eða setja upp götulýsingu, steypa eða malbika götur og bílaplön. Einnig höfum verið að byggja útsýnispalla, enda af nægum verkefnum af taka.“

Vel hugsað um hafnarmannvirki

„Við höfum alltaf haft það að markmiði að vera með gott viðhald á hafnarmannvirkjum okkar og einnig húseignum. Viðhaldsverkefni hafnarsjóðs eru nánast endalaus og erum við með eitt stöðugildi sem sinnir viðhaldi hafnarmannvirkja að mestu leyti og það er alltaf nóg að gera í því. Við notum sumrin til að mála eins og bryggjupolla, löndunarkrana og ljósamasturshúsin að utan og innan og margt fleira. Þá leggjum við mikið í að hafa öryggismál hafnanna í góðu lagi og einnig vita, innsiglingabaujur og leiðamerki, en allt skiptir þetta mála varðandi öryggi. Í haust gerði Vegagerðin úttekt á öllum leiðamerkjum, vitum og baujum á okkar höfnum og var hún athugasemdalaus.

Varðandi húseignir þá byggðum við nýtt hafnarhús í Rifi árið 2013, erum að klára endurbætur og stækkun á hafnarhúsinu í Ólafsvík og munum klæða hafnarhúsið á Arnarstapa að utan næsta sumar. Í öllum þessum húsum er ágæt salernis- og sturtuaðstaða fyrir sjómenn sem þeir kunna vel að meta.“

**Björn með fyrrum starfsmönnum; Pétri Bogasyni og Hermanni Magnússyni. Myndin var tekin árið 2007.**

Áhugamálin

Aðspurður hvað taki við eftir starfslok, svarar Björn því til að ekkert sé ákveðið í þeim efnum, en að hann eigi fimm barnabörn og muni sinna þeim og fjölskyldunni meira er verið hefur. Mér mun ekki leiðast,“ segir Björn kankvís. „Ég sit í stjórn Hafnasambands Íslands og í Siglingaráði.“ Varðandi áhugamálin segir Björn að þau séu allskonar: „Samfélagsmál, ferðalög, menning og íþróttir, en ég er ekki sáttur við að mitt lið í enska boltanum, Liverpool gengur ekki vel þetta tímabil. Svo hef ég mikinn áhuga á stjórnmálum og les allt um þau. Ég er búinn að vera flokksbundinn Sjálfstæðismaður í mjög mörg ár og sat í bæjarstjórn Ólafsvíkur, varamaður í bæjarstjórn Snæfellsbæjar og var formaður Sambands sveitarfélaga á Vesturlandi á sínum tíma. Ég var eiginlega á fullu í sveitarstjórnarmálum og hef enn mikinn áhuga á þeim. Ég kvíði engu þegar ég hef lokið mínu starfi hér,“ segir Björn Arnaldsson að lokum.

Hættir sem hafnarstjóri eftir 31 ár starf

Rætt við Björn Arnaldsson hafnarstjóra um árin í Snæfellsbæ

Rætt við Björn Arnaldsson hafnarstjóra um árin í Snæfellsbæ