Ragnar Þór Ingólfsson félags- og húsnæðismálaráðherra hefur mælt fyrir frumvarpi sem felur í sér breytingar á atvinnuleysistryggingakerfinu. Markmiðið er að grípa fólk fyrr en áður og stuðla að aukinni virkni hjá þeim hópi sem er útsettur fyrir langtímaatvinnuleysi. Hvergi á Norðurlöndum er bótatímabil atvinnuleysistrygginga jafn langt og á Íslandi, eða 30 mánuðir. Lagt er til að þessu verði breytt og að tímabilið verði þess í stað 18 mánuðir. Styttingin tekur ekki til einstaklinga sem þegar fá greiddar atvinnuleysisbætur. Samhliða þessu verður áhersla lögð á að veita einstaklingsmiðaða þjónustu enn fyrr en áður og að aðstoða einstaklinga sem hafa verið lengi án atvinnu við að komast út á vinnumarkaðinn.

Í frumvarpinu kemur fram að aðgerðir stjórnvalda síðastliðin ár til að draga úr langtímaatvinnuleysi hafi skilað góðum árangri. Reynslan hafi sýnt að afar mikilvægt sé að veita atvinnuleitendum sem fyrst aðstoð í kjölfar atvinnumissis og stuðla að aukinni virkni hjá þeim hópi sem líklegur sé til að verða lengi án atvinnu. Því lengur sem fjarvera einstaklings frá vinnumarkaði vari þeim mun ólíklegra þyki að viðkomandi snúi til baka á vinnumarkað. Því sé talið brýnt að fjarveran sé ekki of löng.

Í kynningu á frumvarpinu segir: „Eitt af meginmarkmiðum stjórnvalda er að flestir geti verið þátttakendur á vinnumarkaði en almenn þátttaka á vinnumarkaði sé talin ein þýðingarmesta leiðin til að koma í veg fyrir félagslega einangrun, vanlíðan og fátækt. Í frumvarpinu kemur fram að samkvæmt gögnum frá Hagstofu Íslands og Vinnumálastofnun hafi 55% af þeim sem fullnýttu rétt sinn innan atvinnuleysistryggingakerfisins á árunum 2023 og 2024 verið í vinnu í janúar 2025.“

Í frumvarpinu er lagt til að breyta lágmarksskilyrðum fyrir greiðslu atvinnuleysisbóta þannig að atvinnuleitandi þurfi að hafa starfað á innlendum vinnumarkaði í a.m.k. 12 mánuði á ávinnslutímabili til að teljast tryggður innan kerfisins en í gildandi kerfi er gerð krafa um þátttöku á vinnumarkaði í þrjá mánuði. „Eðlilegt þyki að gerðar séu auknar kröfur frá því sem nú er hvað varðar atvinnuþátttöku einstaklinga til þess að þeir geti talist tryggðir samkvæmt lögunum. Eru þær auknu kröfur til samræmis við þær kröfur sem gerðar eru hvað varðar atvinnuþátttöku þeirra sem geta talist tryggðir innan atvinnuleysistryggingakerfa annars staðar á Norðurlöndum.“

Frumvarpi ætlað að stytta bótatímabil atvinnuleysistrygginga