Úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála vísaði í gær frá kæru nokkurra jarðeigenda í Borgarfirði og Skorradalshrepps vegna skipan raflínunefndar vegna Holtavörðuheiðarlínu 1. Var þess krafist að ákvörðunin um skipan nefndarinnar yrði felld úr gildi.

Forsaga málsins er sú, eins og fram hefur komið í nokkrum fréttum Skessuhorns, að Landsnet hefur um langt skeið haft uppi áform um að ráðast í byggingu Holtavörðuheiðarlínu 1. Línan er verður um 90 kílómetra löng frá tengivirki á Klafastöðum í Hvalfirði norður að nýju tengivirki á Holtavörðuheiði. Markmið framkvæmdarinnar er að bæta afhendingargetu og afhendingaröryggi raforku. Gera þannig meðal annars mögulegt að tengja nýja endurnýjanlega orkuframleiðslu við meginflutningskerfi raforku. Vegna framkvæmdarinnar liggur fyrir mat á umhverfisáhrifum vegna framkvæmdarinnar og álit Skipulagsstofnunar um umhverfismatsskýrslu frá því í maí 2025.

Um síðir óskaði Landsnet eftir því við félags- og húsnæðismálaráðuneytið, sem fer með skipulagsmál, að skipuð yrði raflínunefnd sem hafi með höndum undirbúning, kynningu og afgreiðslu skipulags vegna línuframkvæmdarinnar. Ekki síst vegna þess að línan mun liggja um fjögur sveitarfélög; Hvalfjarðarsveit, Skorradalshrepp, Borgarbyggð og Húnaþing vestra. Áður hafði ráðuneytið hafnað slíkri ósk en í nóvember á síðasta ári komst ráðuneytið að þeirri niðurstöðu að fallast á beiðni Landsnets þar sem fyrir liggi mótmæli Skorradalshrepps og landeigenda sem bendi til þess að málið sé flókið og skipan nefndarinnar því nauðsynleg ekki síst til að brúa ágreining og tryggja að stórframkvæmdir, sem varði mikilvæga þjóðarhagsmuni geti gengið eftir á málefnalegan og skilvirkan hátt.

Kærendur þ.e. landeigendur vísuðu meðal annars til þess að ómálefnaleg sjónarmið hafi búið að baki þeirrar ákvörðunar að skipa raflínunefndina. Einnig var nefnt; „gríðarlegt valdaójafnvægi milli Landsnets og landeigenda“. Brotið hafi verið gegn meðalhófsreglu stjórnsýslulaga, um hafi verið að ræða valdníðslu og ákvörðunin um skipan nefndarinnar grafi undan rétti sveitarstjórnar og fasteignaeigenda til að koma á framfæri sjónarmiðum sínum; „við hina tröllvöxnu framkvæmd sem framundan sé.“ Skorradalshreppur taldi að ákvörðunin samrýmist ekki skipulagslögum og telur rangt að ágreiningur sé uppi í málinu.

Í umsögn Landsnets kom hins vegar fram að félagið teldi að ákvörðun um skipan nefndarinnar væri ekki kæranleg til úrskurðarnefndarinnar þar sem um væri að ráða ákvörðun um innra skipulag stjórnsýslunnar. Því bæri að vísa málinu frá nefndinni. Að auki væru hagsmunir landeigenda ekki nægilegir til þess að þeir teldust eiga lögvarinna hagsmuna að gæta í málinu.

Í úrskurðarorðum úrskurðarnefndarinnar kemur fram að ákvarðanir, sem Skipulagsstofnun og ráðherra beri samkvæmt skipulagslögum að staðfesta, sæti ekki kæru til nefndarinnar. Úrskurðarnefndin kveði upp úrskurði í kærumálum vegna stjórnvaldsákvarðana. Til þeirra teljist ákvarðanir um rétt og skyldu manna samkvæmt stjórnsýslulögum. Ákvörðun ráðuneytisins um skipan raflínunefndarinnar hafi að geyma rökstudda afstöðu stjórnvalda til beiðni; „aðila sem ber ábyrgð á framvæmd í flutningskerfi raforku,“ en þeirri afstöðu sé ekki beint að tilteknum borgurum þótt hún gefi haft óbein áhrif á réttarstöðu þeirra. Því sé ekki um stjórnvaldsákvörðun að ræða heldur ákvörðun um skipulag stjórnsýslunnar og verkefni sveitarfélaga sem tekin er í krafti verkskipulagsvalds sem ráðherra er falið. Af þeim ástæðum ákvað úrskurðarnefndin að vísa kærumáli landeigenda og Skorradalshrepps frá nefndinni.

Úrskurðarnefnd vísar frá kæru vegna skipunar raflínunefndar