Ötull kórstjórnandi sem laðar fram það besta í hverjum og einum

Snemma í desember auglýsti Skessuhorn eftir tilnefningum frá íbúum um hver skyldi hljóta sæmdarheitið Vestlendingur ársins 2025; hver væri sá íbúi sem hefði á einhvern hátt skarað fram úr á árinu. Þetta er í 28. skipti sem Skessuhorn gengst fyrir þessari útnefningu og í áranna rás hefur fjöldi fólks víðs vegar um landshlutann hlotnast þessi heiður af ýmsum og býsna ólíkum ástæðum. Nú sem fyrr lögðu íbúar lóð á vogarskálina og ber að þakka fjölmargar tilnefningar sem bárust. Efstu fimm í kjörinu voru (í stafrófsröð): Guðrún Ögn Ákadóttir Stykkishólmi, Hólmfríður Friðjónsdóttir söngkona og kórstjóri í Reykholti, Jón Egill Jóhannsson á Skerðingsstöðum í Dölum, Svitlana Pukhova Borgarnesi og Sæmundur Sigmundsson fyrrum sérleyfishafi Borgarnesi.

Efst í kjörinu og þar með Vestlendingur ársins 2025 er Hólmfríður Friðjónsdóttir, 61 árs kórstjóri og söngkona. Hólmfríður hlaut fjölmargar tilnefningar og margar hverjar vel rökstuddar. Þar kemur m.a. fram að hún hafi um árabil sett sterkan svip á tónlistar- og menningarlíf á Vesturlandi og með starfi sínu aukið lífsgæði Vestlendinga. „Hólmfríður kenndi við Tónlistarskóla Stykkishólms í sautján ár meðan hún bjó þar og hefur lagt sitt af mörkum til að efla tónlistarlíf á staðnum. Mest hefur þó vegur hennar vaxið í kórstjórn, en hún hefur stjórnað fjölda kóra á Vesturlandi og gerir það enn með óvenjulegri elju, vinnusemi og starfsgleði. Hún leggur á sig að aka langar leiðir í hverri viku til að geta sinnt kórunum sínum – og undir hennar stjórn hafa kórar víðs vegar á Vesturlandi því getað haldið úti lifandi starfi, reglulegum æfingum og fjölbreyttu tónleikahaldi. Hún styður þannig við öfluga menningarstarfsemi þar sem kórarnir hennar eru ekki aðeins tónlistarhópar, heldur líka félagslegur og menningarlegur vettvangur fyrir söngglatt fólk.“

Þá segir í umsögn að það einkenni Hólmfríði sérstaklega hvernig hún vinnur með fólki; eflir það á allan hátt og hvetur til dáða. „Hún er mjög hvetjandi í sinni kórstjórn, óþreytandi að leiðbeina og lætur fólk finna að hún er stolt af kórfélögum sínum og þeim framförum sem þeir taka. Hún nær að laða fram það besta í hverjum og einum og byggir upp trú fólks á eigin getu. Í kórum Hólmfríðar upplifir söngfólk því að það geti vaxið, þori að prófa eitthvað nýtt og geti því stigið út fyrir þægindarammann og ögrað sjálfu sér á uppbyggilegan hátt. Hún nær að skapa andrúmsloft þar sem þátttakendur upplifa að þau geti alltaf gert örlítið betur í dag en í gær.“

Einnig segir í umsögnum að Hólmfríður leggi sömuleiðis mikla áherslu á að tónlistin berist út í samfélagið, efli það og auki þannig lífsgæði íbúa. „Hún hvetur kórana sína til að standa fyrir tónleikum og taka þátt í viðburðum þegar tækifæri gefst eða skapa vettvanginn sjálf og bjóða upp á tónlistarupplifun alltaf þegar það er hægt. Með því leggur hún sitt að mörkum til að sem flestir geti notið tónlistar og að menningarlífið á Vesturlandi verði auðugt, sýnilegt og lifandi.“ Loks segir: „Hólmfríður Friðjónsdóttir hefur lagt Vesturlandi til ómetanlegt starf. Hún hefur eflt tónlistarlíf með fræðslu, kórstjórn, hvatningu og stöðugri þátttöku í menningu svæðisins, og hefur snert mjög marga í sinni vinnu. Hún hefur skapað rými fyrir fólk til að vaxa, tengjast og upplifa gleði í gegnum söng og tónlist. Fyrir það framlag er hún mjög verðug til að hljóta viðurkenninguna Vestlendingur ársins 2025.“

**Fríða tekur hér lagið í Reykholtskirkju við undirleik af Youtube.**

Langar vegalengdir engin fyrirstaða

Blaðamaður Skessuhorns heimsótti Hólmfríði, eða Fríðu eins og hún er oft kölluð, í Reykholt í byrjun árs. Henni voru færð blóm í tilefni þessarar viðurkenningar og árituð karaffla úr kristal. Hólmfríður hló þegar hún sá verðlaunagripinn og tjáði blaðamanni að nú væru rétt þrjátíu ári síðan hún ákvað að bragða ekki áfengi. „En það má vel nota svona fallegan hlut undir vatn eða aðra góða drykki,“ sagði hún og brosti. Í Reykholti á hún notalega parhússíbúð við Hallveigartröð þaðan sem útsýni er yfir hinn forna sögustað og meðal annars Reykholtskirkju. Hún segist hafa lyklavöld að kirkjunni og það séu hlunnindi að geta kíkt þar inn. Þar æfi hún sig í söng og nýti tæknina, undirleikinn sækir hún á Youtube og tengdur með bluetooth í hátalara. Hún gefur blaðamanni sýnishorn. Enginn vafi að þar fer söngkona í fremstu röð þótt hún hafi að stærstum hluta helgað krafta sína að leiðbeina öðrum í söng, tónlist og með þýskukennslu. Í Reykholtskirkju fara jafnframt fram æfingar á hluta þeirra kóra sem Hólmfríður stýrir um þessar mundir. Þá segist hún einnig eiga annað heimili við Dugguvog í Reykjavík með Oddi Jakobssyni eiginmanni sínum. Þau kynntust þegar þau kenndu bæði við Kvennaskólann á sínum tíma, en tóku upp samband 2019 og létu splæsa sig saman sem hjón 1. ágúst síðastliðinn. Oddur starfar sem hagfræðingur Kennarasambands Íslands. Lögheimili Fríðu er þó áfram í Reykholti og þar skipuleggur hún vinnu sína sem í raun spannar stóran hluta Vesturlands. Hún segist elska að keyra og langar vegalengdir séu því engin fyrirstaða.

**Karlakórinn Heiðbjört og Hólmfríður.**

Náttúran og ástin á landinu með sterk ítök

Við víkjum að upprunanum. Hólmfríður er alin upp í Reykjavík, segist borinn og barnfæddur Reykvíkingur, ólst upp í Vogahverfinu og síðar í Vesturbænum. Hún segir að ættir sínar liggi víða og landbyggðin, náttúran og ástin á landinu, hafi alltaf átt sterk tök í sér. Sterkar minningar úr bernskunni tengjast meðal annars dvöl á slóðum ættfeðranna vestur á Hornströndum og sveitadvöl hjá frændfólkinu á Syðstu-Fossum í Andakíl. Á þeim árum hafi hún farið að sækja sveitaböllin og eigi enn góða vini frá þessum tíma.

„Afi minn var úr Aðalvík á Hornströndum, önnur amma mín úr Mýrdalnum fyrir austan og Fríða amma mín frá bænum Kistu á Vatnsnesi í Húnaþingi. Skarphéðinn afi minn var frá Hlíðarenda fyrir ofan Sauðárkrók og er golfvöllurinn þar nefndur eftir honum. Skarphéðinn var tólf árum yngri en amma Fríða. Þau áttu heima í húsinu Sjávarborg sem stóð rétt hjá þar sem nú er JL húsið en Seltjarnarnesmegin skammt frá fjörukambinum. Skarphéðinn afi var háseti á olíuflutningaskipinu Þyrli. Hann lést í hörmulegu slysi í Hvalfirði 1948. Var einn þriggja manna að hreinsa olíutank þegar gríðarleg sprenging varð og þeir dóu allir. Afi var með í vasa á vinnufatnaði sínum vasaklút með fangamarkinu sínu sem amma saumaði í. Það sérkennilega gerðist að nokkrum dögum seinna fann amma vasaklútinn í fjöruborðinu fyrir neðan Sjávarborg, heimili þeirra. Klútinn hafði þá rekið yfir Flóann. Þessi saga er lygileg en dagsönn,“ segir Hólmfríður.

Hornstrandaferðir eftirminnilegar

Móðir Hólmfríðar, Jónína Garðarsdóttir, var fjögurra ára þegar hún fór frá Hornströndum ásamt sínu fólki þegar byggðin þar lagðist í eyði. Fjölskyldan bjó í Þverdal í Aðalvík, sem er fyrir miðri víkinni undir fjallinu Hreggnasa þar sem gengið er fram að Stað og Staðarkirkju. Hinum megin við Nasann er Hesteyri, gamall síldarvinnslustaður og einn þriggja byggðakjarna í Sléttuhreppi á Hornströndum, hinir voru Látrar og Sæból í Aðalvík. „Meðan ég var barn var nokkrum sinnum farið vestur í Þverdal. Þeirra ferða var beðið með mikilli eftirvæntingu. Það tók líka talsverðan tíma að undirbúa þessar ferðir. Skipuleggja varð og skrá allt það nauðsynlegasta sem taka þurfti með. Ekki mátti neitt gleymast því ekki var hægt að skreppa út í búð ef eitthvað vantaði. Yfirleitt fórum við keyrandi að Bæjum á Snæfjallaströnd. Þaðan fórum við á bátnum Páli Níelssyni sem stórfjölskyldan átti. Stundum vorum við systurnar alveg hræðilega sjóveikar á leiðinni en spenningurinn var samt mikill þegar við fórum fyrir Grænuhlíð og fyrir Ritinn. Það var eins og Riturinn kallaði á okkur; „komiði, komiði,“ og okkur fannst við aldrei ætla að komast fyrir fjallið enda báturinn ekki hraðskreiður. Svo smám saman opnaðist víkin og við blasti bærinn í Þverdal sem var þessi fullkomni algjöri griðastaður fjölskyldunnar. Þaðan á ég margar ljúfar minningar af ærslaleikjum í guðsgrænni náttúrunni.“

**Kvennasveitin Skaði eftir tónleika í Vatnsholti í byrjun desember.**

Stofnaði karlakór Kvennaskólans

Framhaldsskólanám Fríðu var í MR þaðan sem hún varð stúdent. Í Háskóla Íslands lagði hún stund á almenn málvísindi og þýsku og bætti uppeldis- og kennslufræðunum strax við. Áttunda stigi í einsöng frá Tónlistarskólanum í Reykjavík lauk hún árið 1996 undir leiðsögn Rut Magnússon.

Lengst af hefur Fríða verið þýskukennari. „Ég var orðinn fullgildur framhaldsskólakennari 25 ára. Ég kenndi í sex vetur við Fjölbrautaskólann í Garðabæ. Á þeim tíma eignaðist ég dætur mínar þrjár sem fæddust þétt, það voru tvö ár á milli tveggja fyrstu og síðan 15 mánuðir. Ég kenndi einn vetur í MR og síðan komu önnur sex ár sem ég kenndi við Kvennaskólann í Reykjavík og stjórnaði kór skólans en stofnaði einnig Karlakór Kvennaskólans. Ég var orðinn svolítið þreytt á kennslunni á þessum tíma og þetta var kannski ekkert sérstaklega létt líf hjá mér síðustu árin áður en ég flutti vestur. Ég var ein með stelpurnar mínar í nokkur ár og kennslan og reyndar kórstjórnin krefst þess að þú þarft alltaf að koma með ákveðna orku og léttleika, taka ábyrgð á því að stundin heppnist vel. Mér fannst ég eiginlega vera búin að þjóna framhalsskólanum nóg þegar ég tók þessa stóru ákvörðun, að tímabært væri að brjóta upp tilveruna og flytja út á land á vit náttúrunnar og landsins sem ég elska. Ég átti reyndar eftir að halda áfram kennslu og kenni enn við Fjölbrautaskóla Snæfellinga í Grundarfirði.“

Ákvörðun tekin við Eldborg

Hólmfríður segir að röð tilviljana hafi ráðið því að hún ákvað að flytja á Vesturland í upphafi þessarar aldar. Samstarfskona hennar úr Kvennaskólanum var þá nýbúin að kaupa jörðina Svelgsá í Helgafellssveit. Hólmfríði var boðið þangað í heimsókn með dætur sínar þrjár. Í framhaldi af þeirri heimsókn ákvað Hólmfríður að skreppa í Hólminn með Kvennaskólakórinn, en vildi undirbúa þá heimsókn. Renndi þangað kyrran vetrarmorgun til að kanna aðstæður og Vatnaleiðin og Helgafellssveitin heilluðu hugann ákaft. Það sama var uppi á teningnum þegar hún skoðaði sig um í Stykkishólmi. „Gunnar Svanlaugsson þáverandi skólastjóri tók á móti mér, sýndi mér skólabyggingarnar og lóðsaði mig um bæinn og nágrennið, glaðlegur og skemmtilegur eins og hans er von og vísa. Í okkar spjalli kom fram að söngkennarinn við tónlistarskólann væri að fara í leyfi um haustið. Á leiðinni suður sótti sú hugsun fast að mér að hugsa mér til hreyfings, það var eitthvað þarna fyrir vestan sem togaði svo sterkt í mig. Þessi fallegi bær og yndisleg náttúran, allt þetta lífsrými. Á heimleiðinni man ég að á móts við Eldborg tók ég þá ákvörðun að slá til og flytja með dætur mínar í Stykkishólm. Tók þar við starfi söng- og tónlistarkennara og fljótlega fór ég að kenna þýsku í FSN.

Þegar ég flutti vestur seldi ég íbúðina mína í Reykjavík og náði að kaupa einbýlishús sem kostaði svipað og verðið sem ég fékk fyrir íbúðina. Ég bjó í Stykkishólmi í 17 ár og dafnaði þar mjög vel. Ég kenndi við Tónlistarskóla Stykkishólms á klassískan gítar, söng og smávegis á píanó. Svo fór ég að dafna í kórastarfinu, fann mig í því,“ segir Hólmfríður. ,,Kennslunni hef ég því sinnt með hléum í 35 ár og núna eru rúmir tveir áratugir í starfi fyrir ýmsa kóra og sönghópa sem hafa orðið til á lífsleiðinni,“ segir Fríða.

**Freyjukórinn á tónleikum í Skagafirði sl. vor. Viðar Guðmundsson sá um undirleik.**

Mörg járn í eldinum

Hólmfríður slær hvergi af í kórstarfinu. Nú stjórnar hún karlakórnum Heiðbjörtu og kvennakórnum Skaða í Staðarsveit, Freyjukórnum í Borgarfirði, Gleðigjöfum – kór 60 ára og eldri í Borgarnesi og nágrenni en nýjasta verkefnið er sönghópurinn Stemma. Hún hætti að stjórna Reykholtskórnum á síðasta ári og stofnaði þá Söngfélagið Stemmu. Kórfélagar úr Reykholtskórnum hafa sumir hverjir fylgt yfir í nýja sönghópinn. „Stemmu er best lýst með því að hópurinn er stofnaður til að efla styrk, hamingju og andans gleði í gegnum söng. Allir félagar fá einkatíma í söng með góðri leiðsögn og nemendur koma með sínar hugmyndir um hvað þeir vilja syngja. Innan Stemmu starfar svo söngsveit sem syngur tónlist í léttari kantinum í aðeins sveiflukenndum og skemmtilegum útsetningum. Einnig koma félagar fram sem einsöngvarar, hluti af dúett, tríói eða kvartett,“ segir Hólmfríður. Þá segist hún auk þessara verkefna muni stjórna Söngfjelaginu í Reykjavík fram á vorið og skipuleggur nú ásamt Hilmari Erni Agnarssyni organista á Akranesi æfingar breiðs hóps söngfólks af Vesturlandi fyrir vígslu nýs íþróttahúss á Akranesi 15. maí í vor. Þar verður sungið með Sinfóníuhljómsveit Íslands. Hólmfríður segir mikla eftirvæntingu fyrir þeim viðburði sem verður vissulega með þeim stærri í tónlistarlífinu í landshlutanum.

Að láta sönginn flæða áreynslulaust

Ekki þarf að sitja lengi andspænis Fríðu til að sjá að þar fer kraftmikil manneskja, sannkallaður orkubolti. Hún segist njóta lífsins og elskar að hafa nóg fyrir stafni. „Ég nýt þess alltaf að stíga inn í veruleika söngfólksins míns og beisla kraftinn sem í því býr. Mest gleði og næring felst í að fara með góða orku út af æfingum þar sem allir hafa notið sín; alþýðu- og hæfileikafólk í söng og gleði. Það hrós sem mér finnst vænst um að heyra þegar sagt er eftir tónleika: „Það eru góðar raddir í kórnum þínum.“ Kúnstin er að láta sönginn flæða frá sér áreynslulaust. Til þess þarf að sleppa hömlum og alls ekki bæla niður röddina, rödd gleðinnar. Fá útrás fyrir mælskuna og gleðina þannig að þér líði vel.“ Hólmfríður segist þannig alltaf láta söngfólkið sitt á æfingum sitja í hring; horfa og hlusta á hvert annað. Þannig fái hún bestan hljóm fram hvort sem það er hjá kórunum sem æfa í Vatnsholti í Staðarsveit, Reykholtskirkju eða í Borgarnesi.

Drifvitund

Hólmfríður segist eiga ákveðna lífsspeki sem hún fari eftir. „Maður þarf að vita hvað maður vill verja – og verja það svo,“ segir hún staðföst. „Það má segja að líkja megi lífinu við að vera á sundi. Sumir eru alltaf að synda björgunarsund. Ef lífið er erfitt treður maður marvaðann. Þegar það svo tekur að batna er maður kominn á bringusund, finnur sér farveg og þá kemur stigmögnun og við leggjumst jafnvel á skriðsund. Á bestu stundunum náum við að komast á flugsund, vera manneskjur sem virkilega lifum lífinu. Ef illa gengur í lífinu erum við sífellt að troða marvaðann og komumst ekki almennilega í gang. Ég vil hvetja fólk til að byggja upp og efla hjá sér drifvitundina. Fara vel með lífsorkuna og virkja hana til góðra verka. Þá líður fólki betur. Þetta er ég með í huga þegar komið er saman með söngfólkinu mínu; efla það og vera uppbyggileg.“

Að finna orkunni réttan farveg

Fríða segir að örlagaárið 1996 hafi hún ákveðið að hætta að drekka áfengi, vildi frekar beisla orkuna og lífsþróttinn í að sinna lífsins verkefnum vel og af ábyrgð, lifa í heilbrigðri ákefð og hafa gaman af lífinu. Þá hafi hún einnig tekið til í mataræði sínu. „Það þarf stundum að vera vondur við sig, að manni finnst, en ég finn að það skiptir miklu máli að borða það sem hentar líkamanum og að neita sér um það sem á endanum brýtur mann niður. Ég er áhugamanneskja um tólf spora kerfið og það nýtist vel í því að stemma sig inn á rétta leið í mat og drykk. Við sem búum við mikla ákefð í eðli okkar getum orðið svo öfgafull í allskyns verkefnum og viðfangsefnum.“ Hún lýsir því hvernig hún á fyrri hluta ævinnar dreif í hlutunum í þessu eins og öðru sem hún tók sér fyrir hendur. „Þannig beisla ég mína orku á minn hátt og nærist svo í hópi með öðru fólki. Finnst skemmtilegast af öllu að laða fram það besta hjá samferðarfólki mínu og að sjá því líða vel. Vonandi hefur samferðafólk mitt, ekki síst söngfólkið, kunnað að meta þetta og það útskýri tilnefningar til Vestlendings ársins, sem ég er ákaflega stolt af og þakklát fyrir,“ segir Hólmfríður Friðjónsdóttir að endingu.

**Hólmfríður Friðjónsdóttir og Oddur Jakobsson létu pússa sig saman 1. ágúst 2025.**

Hólmfríður Friðjónsdóttir er Vestlendingur ársins 2025 – ítarlegt viðtal

Ötull kórstjórnandi sem laðar fram það besta í hverjum og einum

Ötull kórstjórnandi sem laðar fram það besta í hverjum og einum