Laxdæla tekur flugið í Landnámssetri

Þúsund ára gömul saga getur verið fersk og ný. Þetta raungerist á Sögulofti Landnámssetursins í Borgarnesi þessa dagana þar sem Vilborg Davíðsdóttir rithöfundur flytur Laxdælu fyrir fullum sal. Laxdælasaga er sérstök, litrík og mannleg. Hún býr yfir mörgum persónum sem greina sig vel frá hvor annarri og söguþráðurinn er sterkur. Blaðamaður Skessuhorns fór á Söguloftið síðastliðið laugardagskvöld þar sem áheyrendur áttu auðvelt með að fylgja Vilborgu, þúfu af þúfu allt til enda. Hún hefur allt í hendi í túlkun sinni og dregur skýrt fram blæbrigði þess ríka mannlífs sem sagan teflir fram.

Laxdæla er sérlega athyglisverð vegna þess hvernig hún er skrifuð. Tímalínan hefst um 900 með landnámi Auðar djúpúðgu og segja má að þar með sé tónninn sleginn; konur eiga ríkan þátt í allri framvindu. Stóra spurningin er svo hvort þetta segir okkur eitthvað um höfundinn? Hvað sem því líður er sagan samtíma sínum trú. Hún gerist í karlasamfélagi, þar sem konur eru sjaldnast spurðar um vilja sinn í stórum ákvörðunum eins og varðandi hjúskap. En Laxdæla segir okkur að einhvern veginn hafi þeim samt tekist að hafa mikilvæga þræði í höndum sér, þær eru klókar og ákveða örlög manna. Þannig brýnir Guðrún Ósvífursdóttir syni sína til að vega afburðamanninn Kjartan Ólafsson: „Gott skaplyndi hefðuð þér fengið ef þér væruð dætur einhvers bónda og láta hvorki að yður verða gagn eða mein. En slíka svívirðing og skömm sem Kjartan hefir yður gert þá sofið þér eigi að minna að hann ríði hér hjá garði við annan mann og hafa slíkir menn mikið svínsminni…“

Til að njóta góðrar sögu þarf að sjá atburði fyrir sér í myndum sem birtast ein af annarri. Til þess þarf sögumaður að lauma inn staðháttalýsingum og skýringum án þess að það trufli spennu framvindunnar. Þetta tekst Vilborgu afar vel. Hún lýsir persónum af innsæi, gægist dýpra og leitast við að skilja tilfinningar og líðan. Sagan verður því ljóslifandi og nálæg, enda eru persónurnar fyrst og fremst mannlegar.

Vilborg er sögumaður eins og þeir gerast bestir. Hún dregur fram hvert atvikið á fætur öðru með skýrum hætti og gleymir hvorki persónum né bókmenntaverki. Kímnin er líka uppi á borðum og sagt er frá af þekkingu. Hér öðlast þúsund ára saga nýtt líf.

Guðrún Jónsdóttir

Svínsminni hafa slíkir menn

Laxdæla tekur flugið í Landnámssetri

Laxdæla tekur flugið í Landnámssetri