Rætt við Báru Sigurðardóttir um endurbyggingu Dagverðarneskirkju

Bára Sigurðardóttir í Lyngbrekku er fyrrverandi kúa- og sauðfjárbóndi á Fellsströnd. Bára var virk í félagsstarfi bænda og er ötull talsmaður Dagverðarneskirkju á Fellsströnd. Hún vinnur nú að endurbyggingu kirkjunnar; að sækja styrki til verksins og finna iðnaðarmenn til framkvæmda. Á nýlöguðum vegi sem liggur frá afleggjara Vestfjarðavegar og Hvammsfjarðarvegar er búið að leggja nýtt slitlag. Vegurinn er breiður, bílnum leið vel á veginum og endalok þessa nýja vegar er við bæinn Kýrunnarstaði, en þá tekur við gamli góði Fellstrandarvegurinn eins og flestir þekkja hann. Leiðin liggur að bænum Lyngbrekku og tekið hús hjá Báru.

*Loftmynd af Dagverðarneskirkju og umhverfi áður en framkvæmdir hófust.*

Dagverðaneskirkja á Fellströnd

Dagverðarneskirkju var friðuð í ágúst árið 2009 af Húsafriðunarnefnd en kirkjan er bárujárnsklætt timburhús, byggð 1848 – 1849 og kirkjan sem nú stendur var síðan endurbyggð 1934 af Stefáni Björnssyni snikkara. Úr gömlu kirkjunni var mest notaður viður gömlu kirkjunnar, en þá var byggingarkostnaður 4.700 krónur. Dagverðarneskirkja ber þannig margvísleg merki eldri kirkjubygginga þegar litið er til forms, smíði og frágangs þó svo að hún sé byggð svo seint sem var árið 1934. Menningarsögulegt gildi kirkjunnar felst ekki síður í því byggingarefni sem notað var úr gömlu Dagverðarneskirkju til endursmíðinnar.

„Gólfið er hallandi og virðist vera grjót undir sem heldur henni uppi. Annars er enginn hiti og ekkert rafmagn inni í kirkjunni og er það svolítil sérstaða að hafa kirkjuna svona,“ segir Bára en bætir svo við. „Hún var byggð upp þannig að hún er ekki einangruð. Alltaf var messa einu sinni á ári í kirkjunni, á sumri síðast 11. ágúst 2019. Kirkjumunir eru í geymslu,“ nefnir Bára. Inni í kirkjunni voru gluggar sem smíðaðir voru árið 2009 og hafa beðið þess að verða settir í kirkjuna. „Kristinn Sveinsson sem gerði mikið fyrir kirkjuna á sínum tíma, smíðaði glugga og þeir voru geymdir inni í kirkjunni. Það er nú búið að ná í þá, setja gler í, mála og eru þeir tilbúnir, þegar búið er að setja nýtt járn, laga sökkul og gólf,“ segir Bára.

*Kirkjugarður snyrtur til og Dagverðarneskirkja til vinstri.*

Kostnaðarsamt verkefni

Verkefnið á Dagverðarnesi hófst í sumar þegar unnið var í kirkjugarðinum við gömlu kirkjuna. „Við fengum styrk frá Jöfnunarsjóði kirkjugarða og þannig gátum við ráðist í það verkefni. Það voru tveir starfsmenn sem löguðu legsteina í garðinum og gerðu betrumbætur á garðinum. Síðan fengum við styrk nú í ár frá DalaAuði og Minjastofnun og munu þeir styrkir hjálpa okkur mikið við að ráðast í framkvæmdir á næsta ári en þetta er dýrt verkefni sem framundan er,“ segir Bára. Hún hefur nú þegar ráðið tvo verktaka í verkefnið á næsta ári, til að gera endurbætur á kirkjunni og á kirkjugarðinum. „Það er mikill áhugi fyrir þessu verkefni hér og er fólkið sem á ættir sínar að rekja í gamla Klofningshreppinn mjög spennt. Við stefnum að því að stofna Hollvinasamtök fyrir kirkjuna en þessi kirkja á sér svo mikla sögu og náttúrufegurðin er gríðarleg þarna,“ bætir Bára við.

*Verktakar að vinna við kirkjugarðinn í sumar.*

Ýmis tækifæri í boði

Bára er formaður sóknarnefndar og lyklavörður að kirkjunni og hefur hún verið vör við mikinn áhuga fyrir verkefninu. „Það hafa hringt hópar í mig í sumar, sem vilja komast inn í kirkjuna og skoða hana. Einhverjir hafa gengið alla leið frá afleggjara Fellsstrandarvegar og niður í Dagverðarnes sem er um 10 kílómetrar, því vegurinn sem liggur að kirkjunni var mjög slæmur en nú er búið að laga hann og gera hann aksturshæfan fyrir alla bíla,“ nefnir Bára.

Tvær kirkjur eru á Fellsströnd; Staðarfellskirkja og Dagverðarneskirkja en Bára segir að sóknin sé orðin mjög fámenn. „Það þarf að nýta Dagverðarneskirkju í eitthvað, það segir sig sjálft. Það eru þessar vegasamgöngur sem ekki er hægt að hrópa húrra yfir nema þessi nýi kafli sem þú hefur örugglega keyrt á þegar þú keyrðir út Fellsströndina,“ segir Bára og bætir við. „Við ferðuðumst í Selárdal í sumar og þar eru sjálfboðaliðar sem eru að vinna við að sýna listaverkin og í kirkjuna. Þar koma gestir, borga fyrir og geta keypt kaffi og meðlæti en einnig til að geta skoðað svæðið. Eitthvað svona væri hugsanlega hægt að gera í Dagverðarnesi en þetta er draumur og það rætast ekki alveg allir draumar, er það nokkuð?“ spyr Bára og hlær.

Framkvæmdir í fullum gangi

Við rýnum í myndir sem Bára hefur prentað út og einnig eru myndir sem hún er með í símanum af þeim framkvæmdum sem hafa farið fram síðustu daga og vikur. „Þarna hefur verið tekið efni fyrir ofan kirkjuna og verið er að búa til veglegt bílastæði. Það er stefnt á að keyra sand í bílastæðin til að láta þetta jafna sig fyrir veturinn en efnið sem var tekið fyrir ofan kirkju var síðan sett fyrir fram kirkjuna og verður þá aðkoma auk inngangs inn í kirkjuna með miklu betra móti,“ segir Bára þegar við rýnum í myndir og sést þar kofi við kirkjuna. „Kofi! Þú talar eins og verktakinn sem var að vinna í kirkjugarðinum! Þetta er hús en þarna voru verktakarnir nú í sumar og er þetta hús fyrirhugað fyrir verktakana næsta sumar. Það er náttúrulega ekkert vatn né rafmagn í þessu húsi en það er gasvél í eldhúsinu og allar hellurnar eru í lagi. Það er svefnpláss fyrir eitthvað af fólki þarna inni en ég á eftir að ganga betur frá þarna inni og vonandi verður allt tilbúið fyrir verktakana, þegar þeir mæta hingað í maí á næsta ári,“ segir Bára.

*Teikning af kirkjunni og umhverfi eftir að framkvæmdum lýkur.*

Sveitalífið

Á Lyngbrekku á Fellsströnd eru 70-80 mjólkandi kýr en einnig er sauðfjárbúskapur á bænum. „Dóttir okkar og tengdasonur eru með kúabúið hérna. Við hættum því og þau tóku við. Það eru kindur hérna en þeim hefur verið að fækka hægt og rólega,“ segir Bára. Enginn búskapur er frá bænum Lyngbrekku á Fellsströnd að bænum Geirmundarstöðum á Skarðsströnd. „Félagsstarfið er ekki mikið. Hér áður fyrr í Hvammssveitinni voru spilakvöld á bæjunum og þá kannski spilað á níu borðum en það var spiluð félagsvist eða framsóknarvist eins og hún var kölluð,“ segir Bára. „Það er bara allt annar tími nú í dag. Allir í tölvunni, í símanum eða horfandi á sjónvarpið. Lítið sem ekkert er um að fólk hittist, spili eða spjalli. Og sú tenging, frá yngri kynslóðinni, að umgangast eldra fólkið hefur minnkað. Að mínu mati þroskast krakkar mikið á því þegar amma og afi voru á heimilinu eða þegar einhver hittingur var á milli bæja. Við erum með þorrablót hér í sveitinni en annars er lítið annað,“ segir Bára.

*Teikning af Kýrunnarstöðum sem Bára heldur mikið upp á. Ljósm. hig*

Ég slapp sem betur fer út

Bára sýnir fleiri myndir úr síma sínum og þar er að finna eldri myndir en einnig er stórglæsilega teiknuð mynd á vegg eldhússins. „Þetta er bærinn Kýrunnarstaðir, þar sem ég ólst upp. Blóðmóðir mín bjó í Reykjavík en fjölskyldan hennar flytur út til Svíþjóðar 1971. Ég er fædd í janúar 1953 en er sett inn á Vöggustofu Thorvaldsen í mars sama ár og er þar til júní árið eftir eða þar til ég er tekin í fóstur að Kýrunnarstöðum til Þuríðar Guðjónsdóttur ljósmóður sem bjó með föður sínum. Flutti hún með mig á Kýrunnarstaði árið 1954, þá var ég eins og hálfs árs. Ég slapp sem betur fer út og lenti hjá góðu fólki. Hef oft sagt að ég hafi unnið í happdrætti,“ segir Bára og hlær. „Það er ekki gaman að horfa á þessa þætti sem voru gerðir fyrir sjónvarpið um starfsemi fæðingarheimilanna. Það mátti ekki snerta börnin og það var átakanlegt að horfa á þessar aðstæður sem þarna voru. En hér er ég búin að vera, í Dölunum mínum, eftir þetta en ég kem hingað á Lyngbrekku árið 1976.”

Endurfundir

Bára vissi af blóðmóður sinni í Svíþjóð en það var aldrei neitt samband þeirra á milli. „Svo fer ég að heimsækja son minn og tengdadóttir út í Svíþjóð árið 2021 og tengdadóttir mín fer í rannsóknarvinnu, sem endar á því að hún hefur upp á hálfsystur minni þarna úti og hlutirnir eru stundum mjög fljótir að gerast,“ nefnir Bára og heldur áfram. „Þegar ég var svo nýkomin heim frá Svíþjóð, þá fékk ég skilaboð um að hitta hálfsystur mína og blóðmóður. Ég þorði ekkert að bíða enda var hún orðin gömul eða um 91 árs,“ segir Bára og sýnir mynd af þeim mæðgum úti í Svíþjóð. Blóðmóðir hennar dó fyrir stuttu en Bára segir sambandið við Svíþjóð sé með besta móti. „Ég hef reyndar ekki farið í nokkurn tíma en ég og hálfsystir mín erum í sambandi á samfélagsmiðlum og dóttir mín sem býr hér á bænum á stóran þátt í að ýta við mér og koma mér af stað í að hitta mitt fólk í Svíþjóð. Ég verð ævinlega þakklát því góða fólki sem ég á í kringum mig,“ segir Bára að lokum.

Mikill áhugi fyrir að laga kirkju og hennar umhverfi

Rætt við Báru Sigurðardóttir um endurbyggingu Dagverðarneskirkju

Rætt við Báru Sigurðardóttir um endurbyggingu Dagverðarneskirkju