Rætt við Jón Arnar Sigurþórsson um nýja starfið hans

Lögreglan er sífellt að leita leiða til að bæta þjónustuna og efla tengslin við almenning, ekki síst unga fólkið. Markmiðið er að auka traust á lögreglu og sýnileika í samfélaginu, leysa félagsleg vandamál og ná til barna og ungmenna í viðkvæmri stöðu. Í verkefninu felst virkt samtal og samvinna lögreglu við þá aðila sem hafa aðkomu að málefnum barna svo sem skóla, frístundastarf og barnaverndar- og félagsþjónustu sveitarfélaga.

Samfélagslögregla er hugmyndafræði og stefna löggæslu sem leggur áherslu á nauðsyn þess að lögreglumenn byggi upp jákvæð tengsl við samfélagið sem þeir þjóna. Samfélagslögregla færir lögreglumenn nær samfélaginu með því að vera sýnilegri á meðal fólks. Samfélagslögregla vinnur að forvörnum og skipuleggur heimsóknir lögreglu í leikskóla, félagsmiðstöðvar, fræðslu í grunn- og framhaldsskólum með það að augnamiði að að vinna að afbrotavörnum og byggja upp traust meðal barna og unglinga.

Meiri kröfur í samfélaginu

Jón Arnar Sigurþórsson tók við starfi samfélagslögreglu á Vesturlandi í byrjun febrúar á þessu ári og hitti blaðamaður Skessuhorns hann fyrir helgi á lögreglustöðinni í Borgarnesi. Jón er með yfirumsjón á verkefnum samfélagslögreglu á Vesturlandi. „Ég er með hálfa stöðu í því og hálfa stöðu í rannsóknardeildinni og svara því til yfirmanns rannsóknardeildarinnar. Þetta eru tvö ólík störf en gaman að geta stundum blandað þeim saman. Þessi forvarnarhluti mun væntanlega stækka hjá öllum embættum því það eru meiri kröfur um slíkt í samfélaginu. Við höfum verið að stórbæta þessa samfélagslöggæslu og fræðslu sem hefur ekki verið mikil hingað til og við getum sannarlega gert betur. Við sendum markmiðin okkar á alla grunnskóla og framhaldsskóla á Vesturlandi og ætlum að koma alla vega einu sinni í hvern bekk í vetur. Fræðslan er mismunandi, það fer eftir árstíðum og aldri þeirra sem fá fræðsluna og svo erum við með fræðslu fyrir foreldra og einnig fyrir aldraða um netglæpi og hættur á netinu.“

Nú er Vesturland ansi víðfeðmt svæði, hvernig hefur starfið gengið? „Við skiptum þessu upp í þrjú svæði, ég sé að mestu um Borgarfjörð og Dali og ásamt mér eru einn til tveir lögreglumenn á Akranesi sem hafa verið mjög duglegir að heimsækja skólana þar og svo er einn með starfsstöð í Stykkishólmi. Einnig erum við að reyna að fá fleiri lögreglumenn inn í þetta. Við reynum að kynna sem flesta lögreglumenn fyrir samfélagslögreglustarfinu og að þeir fái að kynnast þessum hluta lögreglustarfsins. Þessa dagana erum við að fara í 1. og 2. bekk í grunnskólunum og erum með fræðslu um hvernig börnin koma örugg í skólann, hvort sem þau gangi, hjóli eða fái far þangað. Þá kynnum við fyrir þeim bestu leiðirnar og hvernig þau eiga að haga sér í umferðinni, í hverju bæjarfélagi fyrir sig. Við förum einnig í elstu bekkina, frá 7. bekk og upp í 10. bekk, til að ræða um ofbeldi og vopnaburð.“

*Frá heimsókn lögreglu í leikskólann Vallarsel á Akranesi. Ljósm. aðsend*

Viðtökurnar mjög jákvæðar

Jón Arnar segir frá því að verið sé að undirbúa umferðargetraun fyrir 5. bekk sem verður í desember eins og var í gamla daga ef einhverjir muna eftir því. „Við förum í heimsókn með getraunina í alla 5. bekki í desember og svo kemur lögreglan í heimsókn á aðfangadag til sigurvegarans.“ En hvernig hafa viðtökurnar verið eftir heimsóknir í skólana? „Þær hafa verið mjög jákvæðar enda var forvarnahluti lögreglunnar eiginlega kominn í lágmark. Á vorönninni áður en þetta verkefni hófst voru samfélagsverkefnin 14 en vorið 2024 fóru verkefnin upp í 109 talsins, þetta er rosaleg bæting og er það mjög jákvætt. Við fáum mjög mikið af alls konar beiðnum, alveg frá þeim yngstu og upp úr. Núna í október förum við með litabókina um Lúlla löggubangsa á alla leikskóla sem tveir elstu árgangarnir í leikskólanum fá gefins.“

Amman vildi fá aðstoð við skammir

Áður fyrr voru börnin oft hrædd með því að ef þau væru ekki þæg þá kæmi löggan að sækja þau. Er það ennþá notað í dag? „Já, það er ekki langt síðan að við lentum í því að ein amma kom með barnabarnið í eftirdragi til okkar þar sem við sátum í lögreglubíl fyrir utan Hyrnuna til að láta skamma það. Ég sagði við ömmuna að hún mætti ekki gera Grýlu úr okkur því barnið ætti að geta leitað til okkar ef það lenti í einhverjum vandræðum. Enda gerum við það alls ekki því það er ekki okkar hlutverk að skamma börn eða aðra.“

En fer þetta saman, að vera í þessu starfi og í rannsóknardeildinni? „Já, það getur alveg gert það. Sum málin sem eru að koma inn geta verið barnaverndunarmál og þetta blandast stundum saman en svo eru auðvitað alvarlegri mál sem eru eingöngu rannsóknardeildarmál.“

Lenda í netsvikum og netglæpum

Sjáið þið margt jákvætt við þetta verkefni? „Við komum vonandi til með að eiga jákvæðari samskipti við börn og unglinga. Þau kynnast okkur betur og sjá að þau geta treyst okkur. Til lengri tíma litið ætti verkefnið vonandi að skila færri og jákvæðari afskiptum af börnum og unglingum og bara það að börn viti og finni að þau geta leitað til okkar. Við sjáum einnig mikla aukningu í því að fullorðið fólk lendir í netsvikum og netglæpum því það á oft erfitt með að átta sig á því hvað eru svik og hvað ekki.“ Þannig að þið sinnið fræðslu til eldri borgara um þessi mál? „Síðasta vor héldum við þrjá fyrirlestra, einn var á Akranesi, annar í Borgarnesi og þriðji í Stykkishólmi sem var bara mjög skemmtilegt. Það hefur aukist mikið að eldra fólk sé að lenda í netglæpum, öll þessi tækni er stórvarasöm og það þarf að passa sig gríðarlega vel. Það eru svo margir möguleikar og alltaf eitthvað nýtt að koma sem erfitt er að átta sig á. Við erum með sérfræðinga í þessum málum sem við fáum aðstoð hjá en það er oft afar erfitt að ná peningunum til baka þegar þeir eru farnir og langoftast nánast ómögulegt.“

Hlakkar til heimsókna í skólana

Jón segir að með þessu átaki sé lögreglan í meira samstarfi við félagsmálayfirvöld og barnavernd og þeir eru einnig með í öllum forvarnarhópunum á Vesturlandi. „Við sjáum alla vega þörfina fyrir samfélagslöggæslu og heimsóknirnar eru rosalega skemmtilegar. Við fáum alls konar upplýsingar frá krökkunum líka, þau eru að segja okkur hvað er að gerast og segja oft skemmtilegar sögur um allt og ekkert. Við lendum oft á spjalli eftir fyrirlestrana og stundum fæ ég það margar spurningar að ég á erfitt með að ljúka dagskránni en það er bara gaman.“ En hvernig er undirbúningurinn fyrir svona fræðslu? „Það er misjafnt, sumir fyrirlestrarnir eru hátt í þrjátíu glærur og það er töluverð vinna á bak við það. Svo til að mynda með yngstu krakkana er þetta kannski ein glæra með einhverjum upplýsingum, vídeói og svo spjalli. Í framhaldsskólunum höfum við verið með forvarnadaga um þá áhættuþætti sem snúa að ungum ökumönnum og það hefur heppnast mjög vel. Hafa forvarnardagarnir verið í samvinnu við viðbragðsaðila á svæðunum, Samgöngustofu og 112. Við erum mjög spennt fyrir vetrinum og hlökkum virkilega til að koma í heimsókn í skólana á Vesturlandi í vetur,“ segir Jón Arnar að lokum.

*Leikskólabörn eru mjög áhugasöm þegar lögreglan kemur í heimsókn. Ljósm. aðsend*

Með yfirumsjón á verkefnum samfélagslögreglu á Vesturlandi

Rætt við Jón Arnar Sigurþórsson um nýja starfið hans

Rætt við Jón Arnar Sigurþórsson um nýja starfið hans