Sextán tónverk Páls á Húsafelli sem samin eru við ljóð borgfirskra skálda

Á Reykholtshátíð um næstu helgi verða alls fluttir fernir tónleikar og mega gestir búast við fjölbreytni. Reykholtshátíð er nú haldin í 28. skipti og er ætíð í lok júlí, sem næst vígsluafmæli kirkjunnar, en allir fara tónleikarnir fram í Reykholtskirkju. Þórunn Ósk Marinósdóttir og Sigurður Bjarki Gunnarsson eru listrænir stjórnendur Reyholtshátíðar. Yfirskrift hátíðarinnar að þessu sinni er „Sígild tónlist í sögulegu umhverfi.“

„Reykholtshátíð hefur haldið formi sínu án mikilla breytinga í gegnum árin; oftast fernir tónleikar yfir síðustu helgina í júlí sem jafnframt markar vígsluafmæli Reykholtskirkju. Hátíðin er oft ólík frá ári til árs en ekki hefur þótt tilefni til að hræra mikið í umgjörð hátíðarinnar sem hefur reynst mjög vel. Vissulega hafa mismunandi listrænir stjórnendur sínar ólíku áherslur en hver hátíð er alltaf fjölbreytt og einkennist af gæðum og frumleika,“ segja þau Sigurður Bjarki og Þórunn Ósk í samtali við Skessuhorn. „Reykholtshátíð hefur frá upphafi verið alþjóðleg tónlistarhátíð og vakið verðskuldaða athygli erlendis. Við höfum haldið þeirri hefð áfram og gjarnan verið með annað hvort íslenska listamenn búsetta í útlöndum eða erlenda listamenn á hátíðinni. Þannig hefur hátíðin byggt upp tengsl við listamenn erlendis og hróður hátíðarinnar aukist jafnt og þétt. Núna fyrr í sumar fóru til dæmis nokkrir flytjendur Reykholtshátíðar í tónleikaferð til Spánar í samstarfi við þarlenda tónlistarhátíð. Reykholtshátíð dregur einnig að sér vaxandi fjölda ferðamanna á hverju ári.“

Þau Sigurður og Þórunn segja að hátíðin í ár verði fjölbreytt að venju. „Það mætti kannski segja að listafólk af Vesturlandi setji sterkan svip á hátíðina í ár. Hanna Ágústa Olgeirsdóttir sópransöngkona úr Borgarnesi verður í stóru hlutverki og syngur meðal annars lög eftir Steinunni Þorvaldsdóttur frá Hjarðarholti. Kammerkórinn Röst frá Akranesi verður einnig með tónleika þar sem list Páls á Húsafelli verður í forgrunni. Þess fyrir utan verður svo auðvitað úrvals listafólk á hátíðinni; Strokkvartettinn Siggi verður með tónleika, Gissur Páll Gissurarson tenórsöngvari kemur fram ásamt Nínu Margréti Grímsdóttur píanóleikara auk þess sem píanistinn Alfredo Oyaguez verður sérstakur gestur frá Spáni.“ Þau segja að hægt verði að kaupa miða á tix.is en einnig verða seldir miðar við innganginn.

*Kammerkórinn Röst ásamt Hilmari Erni og Páli á Húsafelli. Ljósm. aðsend*

Kammerkórinn Röst og Páll

En óvenjulegustu tónleikarnir á Reykholtshátíð í ár bera heitið „Ljóð úr hverjum steini“ og verða þeir klukkan 15 á laugardaginn. Að stærstum hluta verða þar frumflutt lög Páls Guðmundssonar á Húsafelli, flest við ljóð þekktra borgfirskra skálda. Flytjendur verða fjölmargir en burðarásinn á tónleiknunum er Kammerkórinn Röst á Akranesi undir stjórn Hilmars Arnar Agnarssonar organista og kórstjóra. Aðstoðarstjórnendur verða þær Anna Björk Nikulásdóttir og Abélia Nordmann. Einsöng flytja Hanna Ágústa Olgeirsdóttir og Jófríður Ákadóttir. Á steinhörpu og slagverk sjá Frank Arnik og Páll Guðmundsson ásamt félögum úr Röst. Orgelleik annast Viðar Guðmundsson en lesari verður Þorleifur Hauksson. Ljóst er að þarna eru á ferðinni sérstæðir tónleikar þar sem spilað verður á dýpstu rætur listformsins; allt frá ómþýðum röddum og niður í dýpstu tóna steinhörpu Páls á Húsafelli.

Semur tónverkin á steinhörpu

Blaðamaður Skessuhorns settist undir lok síðustu viku niður með þeim Hilmari Erni, sem stjórnar Kammerkórnum Röst, og Páli Guðmundssyni listamanni á Húsafelli. Æfing var þá fyrir dyrum í Vinaminni á Akranesi og ljóst að mikillar spennu var farið að gæta í hópnum enda um vandasaman frumflutning að ræða. Á tónleikunum verða flutt 16 sönglög Páls, 14 þeirra í fyrsta sinni, en þau hefur hann samið m.a. við ljóð þekktra borgfirskra skálda. Meðal ljóðskáldanna sem Páll semur lög sín við má nefna Guðmundur Böðvarsson frá Kirkjubóli, Snorra Hjartarson, Sveinbjörn frá Draghálsi, Jón Helgason frá Rauðsgili og sjálfan Snorra Sturluson, svo einhverjir séu nefndir, en einnig yngri skáld sem eiga tengingu við héraðið svo sem Thor Vilhjálmsson sem var mikill vinur Páls, og önnur skáld allt frá Hallgrími Péturssyni og Jónasi Hallgrímssyni til Flosa Ólafssonar. „Ég tengi við hvert og eitt ljóðskáld og verk þeirra og sem svo öll lögin á steinhörpuna heima á bæ og reyni að einangra mig frá umheiminum meðan ég er að semja. Ég reyni að tengja við mörg þau einstöku borgfirsku skáld sem héraðið hefur alið í gegnum tíðina. Ég geri síðan af skáldunum mynd, ýmist mála ég þau eða geri af þeim mynd á samlokustein sem verður svo hluti af steinhörpu hljóðfærinu sem spilað verður á á tónleikunum. Þetta er því svona samspil ólíkra listforma,“ útskýrir Páll. Hann bætir við að hann er afar þakklátur Hilmar Erni fyrir að hafa trú á tónsmíðum hans, en þeir hafa unnið náið saman á undanförnum árum, meðal annars á þeim tíma sem Hilmar stjórnaði Kammerkór Suðurlands. Þannig má segja að Páll á Húsafelli sé nú óðum að víkka út listsvið sitt, en fram undir þetta hefur hann verið þekktastur fyrir höggmyndir en einnig olíumálverk, vatnsliti og svellþrykk svo eitthvað sé nefnt.

*Páll sýnir blaðamanni samlokusteina þar sem Nótt og Dagur kallast á. Hilmar Örn situr við spjaldtölvuna.*

Í minningu Ástu

Fyrsta lagið sem flutt verður á tónleikunum er verkið Móðurminning eftir Pál sem hann samdi um móður sína. Það verður flutt til minningar um Ástríði Þorsteinsdóttur frá Húsafelli, sem lést á aðfangadag á liðnu ári í hárri elli. Móðurminning verður flutt við undirleik Páls á panflautu en Viðar Guðmundsson spilar undir á orgel. Stærsta tónverkið sem flutt verður á þessum tónleikum er hins vegar Surtshellir í Hallmundarhrauni við ljóð Guðmundur Böðvarsson frá Kirkjubóli sem Christoph Müller útsetti fyrir kammerkórinn.

Magnaður hljóðheimur

Um aðdraganda þessara tónleika segja þeir Hilmar Örn og Páll að tíminn sé eins og ein meðganga. „Þessi hugmynd kviknaði fyrir um níu mánuðum síðan og hefur heldur betur undið utan á sig. Páll hóf lagasmíðar fyrir síðustu áramót og hefur heldur betur áorkað miklu síðan,“ segir Hilmar. Flutningur tónlistarinnar verður að stórum hluta í höndum Kammerkórsins Rastar sem eru 14 söngvarar úr Kirkjukór Akraness, meira og minna lært tónlistarfólk. „Við látum þau reyna á sig,“ segir Hilmar. „Flutningur þessara laga og nýsmíði Páls er mikil áskorun fyrir söngfólkið af því þetta er ört framandi tónheimur, samspil söngs og framandi hljóðfæra frá Húsafelli. Raunar er þetta einstakur og magnaður hljóðheimur sem fólk hefur aldrei heyrt áður því tónlistin er jú ný,“ bætir Hilmar við. Inn á milli flutnings á lögum Páls segir Hilmar Örn að dagskráin verði brotin upp með ýmsum hætti. Þarna munu m.a. birtast í ýmsum myndum ljóðskáldin sem hlut eiga að máli, meðal annars Thor, fornvinur Páls. Nánar vill Hilmar ekki útskýra það. „Það munu ýmis skáld birtast í ólíku formi,“ segir hann þó. Hilmar segir að dagskráin verði einnig brotin upp með söng. „Eftir flutning fimm laga Páls syngjum við klassísk íslensk sönglög og brjótum þannig dagskrána dálítið upp. Svo fáum við til liðs við okkur frábæra einsöngvara og lesara. Ég get því lofað óvenjulegum og sérstökum tónleikum í Reykholti,“ segir Hilmar Örn. Hann og Páll segjast vonast til að sjá sem flesta gesti í Reykholtkirkju á laugardaginn.

Nafn tónleikanna sótt til Úlfs

Að lokum skal þess til gamans getið að heiti tónleikanna í Reykholti; Ljóð úr hverjum steini, er með vísan í ljóð eftir Úlf Ragnarsson lækni sem Páll samdi lag við:

Komum hér og hittum Pál.

Hrifinn frá ég greini.

Listin full af lífi og sál

ljóð í hverjum steini!

Skáldin prýða hvert sína samloku og mynda tón í steinhörpu Páls sem spilað verður á á tónleikunum. Dýpsta nótan er Guðmundur Böðvarsson frá Kirkjubóli sem samdi Surtshelli, lengsta verkið sem flutt verður.

Tónleikar með heitinu „Ljóð úr hverjum steini“ meðal viðburða á Reykholtshátíð

Sextán tónverk Páls á Húsafelli sem samin eru við ljóð borgfirskra skálda

Sextán tónverk Páls á Húsafelli sem samin eru við ljóð borgfirskra skálda