Viðtal við Ingu Björnsdóttur í Grundarfirði sem birtist í Skessuhorni árið 2020

Blaðamaður var búinn að mæla sér mót við listakonuna Ingu Björnsdóttur í Grundarfirði. Fundarstaðurinn var listagallerí sem hún hefur tekið á leigu. Vegna ókunnugleika, og lítilla merkinga, gekk blaðamaður um og góndi inn um glugga á líklegum stað. Þar fyrir innan var nett kona, með eftirstöðvar af dreadlocks í gráu hári og í svörtum fötum. Þetta hlaut að vera viðmælandinn og svo reyndist vera. Þegar inn um dyrnar er komið, fer blaðamaður úr vetrarskóm sínum. Listakonan bendir á að gólfið sé ekki hreint og skítugir sokkar blaðamanns verði á hans ábyrgð. Ísinn hefur verið brotinn, nú er hægt að hefja spjall.

Grundfirðingur að nýju

Inni blasa við listaverk Ingu Björnsdóttur sem ólst upp í Grundarfirði en flutti til Stavanger í Noregi fyrir mörgum árum. Það eru ekki síst augun sem fanga athygli gests en listamaðurinn gerir lítið úr því. En nú er hún aftur komin heim og segist langa til að verða Grundfirðingur að nýju. „Ég fór fyrst út til Noregs árið 1982 en kom svo heim um 1990 til að eiga dætur mínar og stofna fyrirtæki sem hét Völvan þar til ég flutti aftur út 1992, þá skipti ég um nafn og nefndi fyrirtækið Ingas Kunst sem það hefur heitið síðan, svo árin eru orðin nokkur í Noregi. En ég vann og lifði af myndlist, leirgerð og námskeiðahaldi. Þá var ég reyndar gift, svo það var léttara,“ segir listakonan hlæjandi. „Eftir skilnaðinn þurfti ég því að læra markaðssetningu. Það var eitthvað.“

Lifibrauðið

Listamenn þurfa að eiga fyrir salti í grautinn eins og aðrir og Inga skellti sér í að markaðssetja sjálfa sig og listaverkin sín. Hún hélt ýmis námskeið úti í Noregi; í teikningu, keramik, meðferð olíulita og ýmsu fleiru og gekk býsna vel. En nú er hún komin til Íslands en kúnnahópurinn er enn í Noregi. „Ég þarf því að byrja upp á nýtt, er þó búin að vera með eina sýningu hér sem gekk mjög vel og halda eitt námskeið sem var fullbókað á. En Grundarfjörður er ekki milljóna bær og ég geri mér ljósa grein fyrir því að ég þarf að útvíkka starfsemi mína, þar sem hér er einfaldlega ekki nægur markaður. Svo nú er ég að æfa mig að gera video,“ segir hún hugsi og lyftir upp fjólublárri rafrettu og spyr hvort blaðamanni sé sama. Honum er það, reykir sjálfur. Svo Inga fær sér eitt sog. „Ég þarf að dreifa úr mér á alheimsnetinu svo allir frétti og sjái hvað ég er að gera. Það er ekki hægt að gera uglubolla endalaust. Ég þarf því að verða meira svona alþjóðleg. En þetta er samt svo ólíkt vinnu listamannsins. Hann fær innblástur, vinnur úr frá því og fer af stað mitt í allri óreiðunni, eða ekki og skapar eitthvað. En í þessari markaðssetningarvinnu, þarf allt að vera skipulagt, skref fyrir skref, ramma fyrir ramma. Það er sannarlega ögrandi, en ég mun ná því,“ og aftur er tekið eitt sog úr rettunni. „Ég er enn með nokkur gallerí úti í Noregi og er að senda þangað myndir, sem er að mörgu leyti gott, er kemur að alheiminum. Við sjáum til hvert þetta leiðir.“

Hlutir á hold

„Ég er aðeins með hluti á hold í augnablikinu,“ segir Inga íhugandi. „Ég þarf að komast inn í samfélagið hér, verða Grundfirðingur aftur. Hér á ég ættmenni, móður og systkini og langar til að finna mig í samfélaginu. Ég flutti heim vegna veikinda móður minnar. Ég missti pabba minn fyrir mörgum árum og vil ekki missa af því að vera hjá mömmu þegar hún er heilsulaus. Ég stokkaði allt upp í fyrirtækinu, losaði mig við flestar af mínum veraldlegu eigum og flutti. Ég vildi hins vegar halda kettinum. Þurfti að fá alls konar vottorð vegna þess, en svo kom í ljós að hann var veikur svo það varð að lóga honum. Ég hefði ekki trúað því hversu mikil sorg fylgdi því.“ Hún sýgur ögn upp í nefið og heldur áfram. „Allt í einu átti ég ekkert, ekki einu sinni flugmiða heim. En í dag þá bý ég í Grundarfirði og búin að dreifa mér út um allan bæinn. Ég er með herbergi hjá systur minni og mömmu. Ég fæ að vera með keramikkið uppi á lofti á verkstæði mágs míns og svo er listagalleríið hér á Hrannarstígnum. Þannig að ég hef ekkert ákveðið hvar ég set mig niður hér í bænum, það verður að hafa sinn tíma. Þarf eiginlega að finna mér húsnæði þar sem ég get bæði búið og starfað. Listamaðurinn fær kannski hugmynd um miðja nótt, þá er gott að geta bara farið í vinnustofuna og unnið. En þetta kemur allt í ljós. Ég er því í lausu lofti ennþá. Vonandi rekur eitthvað gott á mínar fjörur,“ segir hún hugsi, stendur upp og fær sér einn smók úr rettunni.

Fall er fararheill

Síðasta árið sitt í Noregi bjó Inga úti í sveit í stóru húsi, sem hún leigði ásamt dóttur sinni. Hún segir það hafa verið dásamlegt að hafa geta búið og starfað á sama stað. En síðan vildi dóttirin flytja sig nær sínum vinnustað svo Inga sá ekki fram á að geta leigt þetta stóra hús ein, enda var móðir hennar orðin veik á þessum tíma svo hún varð að taka ákvörðun. Fram hefur komið að hún losaði sig við flestar veraldlegar eigur sínar og keypti sér flugmiða til Íslands. En svo kom Covid og allt var breytt. „Allt í einu var ekkert flogið lengur frá Osló til Íslands, svo ég var föst þar. En gat fundið flug með engum fyrirvara frá Osló til London og þaðan átti ég svo að geta komist til Íslands. Það var allt sett á fullt og ég náði fluginu, fyrir einhverja lukku. En á flugvellinum í London var veskinu mínu stolið, sem mér finnst alveg ótrúlegt. Það var enginn á þessum flugvelli. Ég var að tala í símann og snéri mér aðeins frá kerrunni og viti menn, veskinu mínu er stolið sem innihélt alla peningana mína og vegabréfið. Sem betur fer var ég með símann og hringdi í systur mína sem bjargaði mér um peninga til að komast heim. En ég var vegabréfslaus svo ég þurfti að ná í íslenska sendiráðið í London og þeir björguðu mér alveg. Ég gat ekki farið inn í borgina til að tala við þá, því ég átti enga peninga en þeir höfðu samband við flugvöllinn og sögðust samþykkja að ég færi í gegn. Guði sé lof. Svo ég komst loksins heim og fór í fjórtán daga einangrun. Ég ákvað að þetta væri bara byrjun á einhverju góðu því að mínu viti er fjölskyldan gríðarlega mikilvæg og ég vil verða partur af henni aftur.“

Góðar móttökur

Inga segir að móttökurnar hafi verið mjög góðar í bænum. „Grundarfjarðarbær bað mig um myndir sem prýða heimasíðu bæjarins nú á aðventunni, sem er yndislegt. Svo fékk ég einnig verkefni frá bókaklúbbnum um að hanna og gera einskonar skilti. Í öllu þessu held ég að það skipti máli hvernig þú ert sjálfur. Ef þú gefur af þér, eru móttökurnar í samræmi við það. Þetta er einnig útlistað í markaðsfræðinni. Það er mikilvægt að gefa af sér því þá dregur þú að þér og með þér fólk sem hefur áhuga. Gefðu eitthvað sem veitir gleði og þú færð það endurgoldið. Þetta er nú ekkert flóknara en það.“

Ýmsar hugmyndir

Það eru margar hugmyndir á lofti um hvernig megi nýta húsnæðið sem Inga hefur í dag undir listsköpunina. Hún hefur rætt við eigandann sem einnig er spenntur fyrir því að skoða eitthvað nýtt. „Það er frænka mín, Olga Aðalsteinsdóttir, sem á húsnæðið og rak áður kaffi Emil hér í bænum. Nú dreymir okkur um að opna menningar- og listakaffi í þessu húsnæði. Þar væri listamaður jafnvel að störfum sem mörgum finnst gaman að horfa á og myndir til sölu. Einnig væri möguleiki á að halda hér námskeið af ýmsum toga þegar kaffihúsið væri lokað. Þetta rými hér er alveg gráupplagt í svona starfsemi,“ segir Inga og horfir dreymandi í kringum sig. „Það er hins vegar verra með keramikkið, það passar ekkert hér inn, en ég mun finna á því flöt, engin hætta á öðru. Þó ég hafi ætlað að taka tíma í að hvíla mig, þá er hausinn alveg á fullu, eins og þú heyrir, sem í raun er bara skemmtileg,“ og hún brosir prakkaralega.

Skrímsli og jóladagatal

Inga hefur komið víða við í listsköpun sinni. Fyrir nokkru hannaði hún skrímslabolla, sem leiddi til þess að hún fór að gera leikföng fyrir ketti. Upp úr því spruttu svo leikföng og eitthvað allskonar fyrir börn. Nú langar hana að koma þessu á bók með eigin teikningum en með texta frá einhverjum sem það getur. „Mér finnst þetta ótrúlega spennandi sjálfri. Það er svo margt hægt að gera skemmtilegt ef ímyndunaraflið er virkjað. Sjáðu fyrir þér hvernig Dust bunny eða rykhnoðra líður undir stól. Nafnið kemur til af því að kettirnir týndu heimatilbúna dótinu sem ég gerði undir sófa og þar fór það að safna ryki, hárspennum og einhverju fleiru sem hefur tilhneigingu til að enda þar. Rykhnoðrakríli gætu þá verið dót fyrir ketti og börn.“ Inga stendur upp og baðar út handleggjunum í ákafa sínum við að útskýra þetta fyrir blaðamanni. Greinilegt er að þetta verkefni á hug hennar allan.

Rokkarinn

Það er farið að húma að og blaðamaður farinn að sýna á sér fararsnið. Spyr þó um lokka í hári listamannsins sem eru með allt öðrum lit en hið gráa hár. Inga segir það vera leifar af dreadlocks sem hún hafi sett í hárið fyrir allnokkru. Nú sé hún að mestu gráhærð og líki vel við það. „Ég hef alltaf verið rokkari og inn við beinið mun ég alltaf vera það. En þegar einhver eldist sjálfur, breytist afstaðan til aldurs, það sama gerðist hjá mér. Því þarf rokkarinn að aðlaga sig. Ég er að reyna að innleiða blandaða tækni í myndlistinni og vil einnig gera það í eigin lífi. Ég er því að breyta rokkaranum í pastelrokkara með blóm í hárinu og blúndur í góðri blöndu við allt þetta svarta og rokkaða, sem ég hefði aldrei gert fyrir nokkrum árum. Svo hlakka ég reyndar mjög til þess að sjá hvað þú getur gert úr þessu viðtali, sem hefur farið út um alla móa,“ segir Inga Björnsdóttir brosandi að lokum.

bgk

„Ég hef alltaf verið rokkari og verð svo bara svona pastelrokkari með auknum aldri“