Rætt við Smára Axelsson skipstjóra um lífið á sjónum

Smári Axelsson býr í Stykkishólmi með konu sinni, Þórheiði Gunnlaugsdóttur, en saman eiga þau fjögur uppkomin börn; Bergþór, Gunnlaug, Hönnu Rún og Nökkva Frey ásamt fjölmörgum barnabörnum og tveimur langafabörnum.

Smári er ekki að skafa að gestrisninni í heimsókn blaðamanns en þar var boðið upp á nýmalað kaffi frá Guatemala. „Nökkvi vildi endilega að ég leyfði þér að smakka þetta blessaða kaffi. Viltu ekki mjólk? Tengdadóttir okkar er frá Mexíkó og hún kom með þetta,“ segir Smári og tekur fyrsta sopann úr Arsenal bolla sem hann rígheldur í. Smári spilaði á yngri árum fótbolta en sjómanns- og fjölskyldulífið hefur ávallt verið í fyrsta sæti. „Nú hlustar maður á þessi fótbolta hlaðvörp, fylgist þannig með fótboltanum en ég er byrjaður að nota þessa frasa sem þar heyrast. Ég er farinn að nota „sjjii“ alltof mikið til dæmis út af þessum dr. Football þáttum og ég er að verða 66 ára í haust! „Sjjii,“ segir Smári og hlær hátt.

Grundfirðingar eru frábærir

Smári tekur sopa af kaffinu og fer nú að rifja upp upphaf sitt á sjó. „Ég byrjaði þegar ég kláraði grunnskólann. Þá fór ég á grásleppu með Björgvini Guðmundssyni en fór svo á skelveiðar með honum og Sigurjóni Helgasyni á Smáranum. Ferillinn byrjaði ekki vel en við náðum að stranda í minni fyrstu ferð. Við vorum bara að spæla egg og vorum á stými út en þá lentum við beint á skeri. Ég fer svo á Gullþór með Viðari Björnssyni en þar um borð voru reynslumiklir og skemmtilegir menn sem hjálpuðu mér mikið og voru með góðan húmor. Náði að fara á síld fyrir austan um tvítugt en ég ákvað að fara í Stýrimannskólann árið 1980,“ segir Smári þegar hann fyllir á Arsenal bollann sinn.

Smári fór svo með Viðari Björnssyni á bátinn Sigurð Sveinsson sem breyttist svo í bátinn Svanur. Smári ákvað að færa sig yfir í að vera skipstjóri á Kristni Friðrikssyni. Við tóku 17 ár sem skipstjóri hjá útgerð Sigurðar Ágústssonar áður en honum var boðið skipspláss á Farsæli með Sigurjóni Halldórssyni hjá útgerð Hermanns Sigurjónssonar, sem stýrimaður og afleysingaskipstjóri. „Það var skemmtilegur tími. Grundfirðingarnir eru frábærir. Hermann Sigurjónsson var þá við stjórnvölinn og ég næ að kynnast honum. Hann var einn af þessum gömlu góðu mönnum og hann lifði fyrir sjóinn. Hann sá vel um sitt starfsfólk, sína menn og stundum vorum við nýkomnir af túr frá honum og þá lá við að launin væru komin á undan manni heim í Hólminn. Stundum vorum við ekkert að gera á sumrin og við mættum á bryggjuna í fyrsta túr og þá kom hann og spurði; „vantar ykkur ekki pening drengirnir mínir eftir sumarið?“ Alveg yndislegur maður og var stöðugt í sambandi við okkur, hvort sem við værum á landi eða úti á sjó,“ segir Smári.

*Gunnlaugur sonur Smára og báturinn Svanur SH 111*. Ljósmynd úr einkasafni

Panama skurðurinn

Skelveiðar hrundu árið 2004 og var þá keyptur rækjutogari sem Smári var skipstjóri á. „Við gerðum rækjutogarann út í eitt sumar en hann var síðan seldur til Kanada. Þrír Kanadamenn og við þrír Íslendingar sigldum til Vancouver í Kanada og það voru 39 sólahringir sem það ferðlaga tók. Sigldum niður til Panama og þar tók við þessar svokölluðu slussur í Panama skurðinum. Báturinn fer í þrjár slíkar og hækkar jafn óðum, áður en við tekur stöðuvatn sem við sigldum upp á. Þetta voru 45 mílur sem við sigldum og svo var farið í þessar slussur Kyrrahafs megin og við sigldum alla leið til Vancouver. Þessi framkvæmd var svo rosaleg að maður gerði sér ekki grein fyrir því á meðan hún stóð yfir. Við vorum nefnilega ávallt með eitthvað fólk sem náði að koma sér um borð í bátinn okkar og var bara að borða sinn kvöldmat og svo lét það sig hverfa. Þetta var mjög undarlegt en ég var ávallt að fylgja öðrum bát í gegnum skurðinn þannig að ég náði ekki að láta þetta fólk heyra það,“ segir Smári og hlær.

*Báturinn Kristinn Friðriksson SH 3*. Ljósmynd úr einkasafni.

Boðið til Bíldudals

Smári var búinn að vera í ýmsum störfum áður en honum var boðið pláss á Bíldudal sem stýrimaður á brunnbáti. Hann var stýrimaður á ferjunni Baldri, starfsmaður í Skipavík í Stykkishólmi, stýrimaður og afleysinga skipstjóri á bátnum Farsæli frá Grundarfirði. „Mér var boðið þetta pláss fyrir vestan og þar var fín vinna. Var þá að sækja lax út í kvíarnar og pumpa honum upp á land. Ég vann þarna í nokkurn tíma, prófaði að fara á grálúðu veiðar en í miðju Covid var mér boðið að gerast stýrimaður á þjónustubáti hjá Arnarlaxi. Í dag er ég skipstjóri hjá Sjótækni á þjónustubáti fyrir laxeldisfyrirtækin fyrir vestan, að þjónusta kvíarnar. Við erum þrír sem búum um borð í bátnum og erum við þar í hálfan mánuð í senn. Þetta er mjög fjölbreytt starf og erum við fara á milli Patreksfjarðar og inn í Djúpið,“ segir Smári.

Áhyggjur af fiskistofnum

Nú er borið á borð súkkulaði með kaffinu en umræðan fer nú yfir í fiskistofna hér við land. „Ég hef miklar áhyggjur af hinum og þessum stofnum sem við höfum verið að veiða úr, sem eru að týnast úr hafinu. Meira að segja þorskstofninn, sem við höfum verið að reyna að byggja upp, er að klárast. Skötuselurinn, skarkoli, steinbítur og sólkoli til dæmis, eru bara að týnast. Ég hef alveg tekið þátt í þessari eyðingu, viðurkenni það alveg. Ég og allir hinir sjómennirnir. Allavega rækjunni og skelinni. Við þurfum að stýra þessu miklu betur,“ segir Smári.

*Smári í fjallgöngu á Kaldbaki*. *Ljósmynd úr einkasafni*.

Fjallganga og 19 í forgjöf

Blaðamaður nær að róa Smára með því að bjóða honum Extra tyggigúmmí og förum við nú að spjalla um næstu ár. „Við hjónin erum mjög dugleg að fara út að ganga í náttúrunni. Við höfum held ég farið allan þennan fjallgarð sem þú sérð hérna út um gluggann og við munum halda því áfram. Við erum búin að bóka einhverja skipulagðar ferðir en annars finnst okkur gaman að fara bara eitthvert út, bara við tvö að ganga. Svo ætla ég að reyna að njóta þess að spila golf, ekki að taka því of alvarlega en ef ég þekki drengina mína rétt munu þeir reyna að koma mér í keppnisástand en ég mun reyna að halda þeirri vitleysu frá,“ segir Smári að lokum.

*Þórheiður í fjallgöngu á Fimmvörðuhálsi*. *Ljósmynd úr einkasafni*.

*Gunnlaugur, Nökkvi Freyr, Bergþór og Smári saman í golfi*. *Ljósmynd úr einkasafni*.

Launin voru á undan manni í Hólminn

Rætt við Smára Axelsson skipstjóra um lífið á sjónum

Rætt við Smára Axelsson skipstjóra um lífið á sjónum