Viðtal úr safni Skessuhorns frá árinu 2008

Í Borgarnesi var nýlega tekið í notkun eitt fullkomnasta upptökuver landsins og hefur það fengið nafnið Gott hljóð. Þótt ekki sé það stórt í fermetrum talið, er allur tæknibúnaður og aðstaða með besta móti. Það er Sigurþór Kristjánsson, tónlistarmaður, “tæknigúrú” og starfsmaður í félagsmiðstöðinni Óðali til margra ára sem komið hefur upp þessari aðstöðu og lætur þar með margra ára draum sinn rætast. Upptökuverið er einungis í 35 fermetra viðbyggingu sem Sigurþór byggði í sumar að mestu leyti sjálfur í bakgarðinum við heimili sitt við Fálkaklett í Borgarnesi. Skessuhorn leit í heimsókn til Sissa.

Líflegt í stúdíó Óðals

Sissi er Borgnesingur í húð og hár og hefur lengst af búið þar. Hann er í sambúð með Þórdísi Arnardóttur frá Miðgarði og eiga þau dótturina Sif. Sissi hefur sérlega létta lund og þægilega nærveru og það er gaman að líta í heimsókn til hans. Ekkert vol og víl, eins og einkennir svo marga nú á hinum síðustu og verstu tímum. Í upphafi heimsóknar til kappans er komið við í Óðali en þar stóðu yfir upptökur á auglýsingum og innslögum fyrir jólaútvarpið sem þá var á næstu grösum. Það var í næg horn að líta hjá upptökustóranum, en hann virtist eiga gott með að stjórna stórum og líflegum hópi fjórðu bekkinga úr grunnskólanum sem þar var staddur. “Þau eru með yngstu krökkunum sem koma í upptökur. Það er ótrúlega gaman að fylgjast með því hvernig þau smám saman læra inn á að umgangast svona upptökuver og að taka tillit til aðstæðna eftir því sem þau eldast. Tíundu bekkingarnir sem verið hafa í þessu í mörg ár eru komnir með reynslu á við ýmsa útvarpsmenn. Í jólaútvarpi Óðals taka allir grunnskólakrakkarnir þátt og þau læra rosalega mikið af þessu öllu,” segir Sissi.

Áhugamál verður að atvinnu

Við færum okkur upp í Fálkaklett í nýja hljóðverið. Sissi er stoltur af verkinu en nýlega vígði hann viðbygginguna við bílskúrinn heima hjá sér þar sem hljóðverið er til húsa. “Ég hef verið að fást við upptökur í mörg ár en eignaðist fyrst alvöru græjur árið 2006. Síðustu árin hef ég starfað í félagsmiðstöðinni Óðali og vinn þar mikið með ungu fólki og meðal annars að útvarpsútsendingum.” Hið árlega Útvarp Óðal var í síðustu viku og segir Sissi að mikil vinna sé fólgin í slíkri dagskrárgerð. “Tæknin sem fylgir þessu höfðar til krakkanna og þau fá mörg brennandi áhuga. Það er til dæmis DJ-klúbbur starfandi sem ég hef umsjón með og leiðbeini þar unga fólkinu í ýmiss konar hljóðvinnslu.” Sissi segir að fyrir nokkrum árum hafi til dæmis unglingspiltur í Borgarnesi fengið brennandi áhuga á allri þessari tækni og nefnir sérstaklega til sögunnar Brynjar Berg, eða Binna eins og flestir kalla hann. “Binni fann sig í þessari tækni allri og heillaðist algjörlega af henni. Nú starfar hann í Þjóðleikhúsinu, hefur verið tæknimaður hjá Nýherja og fleiri fyrirtækjum og hljóðmaður í mörgum þekktum hljómsveitum síðan hann var hjá mér. Það er gaman þegar maður á þátt í að leiðbeina mönnum í gang og sjá svona áhugamál verða að atvinnu. Öll þessi tæki og tól bjóða upp á svo margt fyrir þá sem hafa áhuga á tækninni,” segir hann.

Gott hljóð

Þegar inn í hljóðverið Gott hljóð er komið blasa við svampbólstraðir veggir og þverhandarþykk teppi á gólfum. Allt er gert til að dempa hljóð og einangra upptökuverið frá umhverfishljóðum utan frá. “Ég held að það hafi tekist ágætlega til við smíðina og aðstaðan fyrir tónlistarfólk er góð hérna,” segir Sissi. Glerveggur aðskilur upptökusalinn frá tækjaherberginu þar sem upptökumaðurinn starfar. Í fjærhorni er auk þess rými á borð við stóran símaklefa þar sem söngvarar geta verið og sungið í rými sem er algjörlega dempað. “Kerfið sem ég hef hér í stúdíóinu kallast Protools C-24. Það þýðir að 24 rásir eru inn í tækjarýmið samtímis og síðan eru átta rásir út og surround kerfi. Þannig er t.d. hægt að talsetja kvikmyndir fyrir sjónvarp svo dæmi sé tekið. Mér skilst að hér á landi sé einungis til einn annar svona mixer.”

Sissi segir að tæki hljóðversins og aðstaðan gefi nánast óendanlega möguleika til að taka upp á bestu fáanlegum gæðum í dag. “Svo get ég stækkað hljóðverið með því að opna inn í bílskúrinn ef þarf. Þannig geta kórar og stórar strengjasveitir komið hingað í upptöku alveg eins og einsöngvarar, hljómsveitir, sönghópar og trúbadorar.”

Fyrsta eiginlega upptakan í nýja hljóðverinu var fyrr í mánuðinum en þá tók Sissi upp söng og hljóðblandaði lag Írisar Bjargar Guðbjartsdóttur úr Dölunum. Hún sendi eigið lag inn í jólalagasamkeppni Rásar 2 og vann það sjálf með aðstoð Sissa. “Það var gríðarlega skemmtilegt að fylgjast með þessu verkefni hjá Írisi. Svo var bróðir hennar Guðbjartur, bóndi á Erpsstöðum, ekki síður áhugasamur. Hann safnaði saman hópi krakka í grunnskólanum og þau unnu myndband við lagið. Ég er verulega spenntur að vita hvort lagið hennar nær ekki bara langt í keppninni.”

Gæsapartí

Sissi segist á undanförnum árum hafa reynt ýmislegt fyrir sér í upptöku þótt aðstaðan sé núna fyrst orðin “þrusugóð”, eins og hann segir sjálfur. “Ég hef til dæmis gert svolítið af að taka upp lög fyrir gæsapartí. Þá koma vinkonurnar með karókílag og syngur sú sem er að fara að gifta sig lagið í upptöku. Ég reyni svo að laga það aðeins til, bæti við hljóðfærum og set á disk. Þetta er mjög vinsælt efni í gæsapartíum og er jafnvel spilað líka í brúðkaupunum.” Þá bendir Sissi á þann möguleika að taka upp söng barna. “Það væri örugglega alveg ómetanlegt að eiga upptöku af eigin söng frá því maður var barn. Slíkt er nú mjög auðvelt og ætla ég að reyna að stuðla því að slíkar upptökur verði unnar. Ég hef líka útbúið mig þannig að ég get flakkað með upptökutækin og auðveldar það slíka vinnu. Það er draumurinn að heimsækja til dæmis leikskólana og getað boðið upp á upptökur af söng barnanna. Það býður upp á óendanlega möguleika á útgáfu á diskum til minningar um barnæskuna og þá getur þetta verið kjörin leið til fjáröflunar.”

Mikil fjárfesting

En hver er kostnaðurinn við byggingu hljóðvers af fullkomnustu sort? “Ég reyndi að byggja eins hagkvæmt og ég gat og vann mikið sjálfur, en fékk auk þess góða hjálp frá ættingjum og vinum. Ætli byggingin sjálf kosti ekki um átta milljónir og tækjabúnaðurinn hleypur á mörgum milljónum einnig. Þetta er því dálítið á annan tug milljóna sem þetta hefur kostað fram til þessa. Þangað til nú hefur upptökuvinnan verið áhugamál eða aukavinna, en nú verður þetta líklega eitthvað meira, maður verður að þéna upp í svona fjárfestingu. Starfið hjá mér í Óðali er mikil kvöldvinna og því get ég nýtt morgnana og er síðan hérna oft á nóttunni. Ég er þokkalega bjartsýnn á að þetta brölt muni skila sér áður en langt um líður.”

Á upptökur þekktra tónlistarmanna

Sissi segist hafa menntað sig í upptökustjórn og er nú búinn að læra allt sem kennt er hér á landi í fræðunum. Auk þess hefur hann verið í fjarnámi í svokölluðu Protools operator námi, eða hljóðupptöku og -vinnslu, en það er kennt frá Manchester í Englandi. Skólinn þar nefnist School Sound Recording (SSR) en þar á hann eftir að mæta í eina viku á námskeið og taka lokapróf. “Ég hef dvalið um tíma í skólanum áður og það er ómetanleg reynsla. Þá hef ég einnig verið erlendis og tekið þátt í námskeiði á stað þar sem fjöldi upptökuvera er á sama stað. Ég hef lært hjá manni sem heitir Chris Power og er frá Liverpool en hann er alveg magnaður í þessari grein. Hann hefur auk þess útvegað mér ýmsar hljóðskrár af þekktu fólki til að leika mér með. Ég á til dæmis upptökuskrár með ekki óþekktara fólki en Diönu Ross, Herbie Hancock og Michael Jackson. Eðallinn í mínu safni er þó afrit af frumupptöku Queen þar sem Freddie Mercury syngur Bohemian Rhapsody. Þú getur rétt ímyndað hvort ekki væri gaman að taka upp söng með sér og blanda því saman við söng Freddies? Eða þá að setja eigin trommuleik með hressilegu lagi með Hurbie Hancock. Svona upptökur í frumútgáfunni bjóða allavega upp á skemmtilega möguleika.” Sissi rótar aðeins í tölvunni og finnur þar upptöku sem hann á af söng Michael Jackson frá því hann var barnastjarna um sex ára aldurinn. Hann spilar upptökuna og trekkir upp í græjunum. Það er ótrúlegt hvernig söngur hinnar fallandi stjörnu hljómaði þegar Jackson var barn.

Lengi í bransanum

Tónlistin er aldrei langt undan þegar Sissi er annars vegar. “Ætli ég hafi ekki byrjað í hljómsveit þegar ég var 13 ára. Við stofnuðum hljómsveitina Turbó, ég og Einar Þór Jóhannsson, örvhenti gítarleikarinn, sem spilar m.a. í Dúndurfréttum og Buffinu. Síðan hef ég verið í ýmsum hljómsveitum. Nú síðast stofnuðum við hljómsveitina Festival, ég og gamlir félagar úr Stuðbandalaginu ásamt fleirum. Að spila í hljómsveit er einhvern veginn lífsstíll sem maður sækir alltaf í aftur, samanber sveiflukóngurinn Geirmundur, þótt maður reikni nú kannski ekki með að vera eins lengi og hann viðloðandi.”

Skessuhorn þakkar hinum síhressa Sissa fyrir móttökurnar. Með komu svona hljóðvers í héraðið er ástæða til að hvetja söngfólk, foreldra, kóra og hljóðfæraleikara til að láta draumana um upptökur, frægð og frama verða að veruleika. Í það minnsta er aðstaðan til fyrirmyndar í stúdíói Góðu hljóði við Fálkaklett.

mm

Sissi lætur gamlan draum rætast