Vesturland spannar allt litrófið – Akranes og Hvalfjarðarsveit eiga mest inni

Í nýlegri íbúakönnun var leitað vísbendinga um hvort þolmörkum sé náð í ferðaþjónustu meðal íbúa vítt og breitt um landið. Í þeim tilgangi var spurt: „Hvað finnst þér um fjölda ferðamanna í þinni heimabyggð – og finnst þér að fjöldi ferðamanna í þinni heimabyggð sé of lítill, of mikill eða hæfilegur?“ Vífill Karlsson, hagfræðingur hjá SSV, hafði yfirumsjón með skipulagi og framkvæmd könnunarinnar.

Á Vesturlandi reynir mest á þolmörk í ferðaþjónustu á Snæfellsnesi. Það verður trúlega rakið til fjölda skemmtiferðaskipa en athygli vakti að norðanverðir Vestfirðir og Akureyri voru á svipuðum stað hvað þetta snertir. Þá kann versnandi ástand vega á Snæfellsnesi einnig að hafa áhrif en íbúkönnunin sýnir sláandi aukna óánægju íbúanna þar með vegina í samanburði við síðustu íbúakönnun árið 2020. Um þriðjungur íbúa á Snæfellsnesi taldi of marga ferðamenn vera á svæðinu. Það á reyndar við um Borgarfjarðarsvæðið einnig. Hins vegar töldu hlutfallslega fleiri íbúar í Borgarfirði að ferðamenn mættu vera fleiri á þeirra svæði, en íbúum á Snæfellsnesi finnst. Í Dölunum töldu tæplega 20% íbúa að ferðamenn væru of margir en tæplega 30% töldu þá vera heldur of fáa eða alltof fáa.

Akranes og Hvalfjörður voru tekin saman sem eitt svæði í könnuninni. Þar töldu nærri 50% fjölda ferðamanna vera of lítinn í þeirra heimabyggð. Hlutfallið var enn hærra þegar íbúar á Akranesi voru dregnir sérstaklega út. Innan við 5% íbúa á Akranesi og Hvalfirði töldu ferðamenn of marga. Augljóst er því að syðst á Vesturlandi og einnig í Dölum verði ferðamönnum betur tekið en á öðrum stöðum í landshlutanum. Ástandið er ekki afgerandi slæmt í Borgarfirði og á Snæfellsnesi en það gæti reynst vel fyrir alla hagaðila að vera meðvitaður um álit íbúa. Á landsvísu er Snæfellsnes í þriðja efsta sæti af 24 hvað hlutfallslegan fjölda íbúa sem kysu færri ferðmenn en nú eru í þeirra heimabyggð, næst á eftir Skaftafellssýslum og Rangárvallasýslu. Borgarfjarðarsvæði var í 9. sæti ofan frá, Dalir í 16. sæti og Akranes og Hvalfjörður í 24. sæti og því síðasta. Þar á því ferðaþjónustan mest inni ef svo má segja.

Af niðurstöðum Vífils má segja að Vesturland spanni nánast allt litrófið í samanburði við aðra landshluta þegar kemur að vísbendingum um félagsleg þolmörk gagnvart ferðamönnum. Snæfellsnes og Borgarfjarðarsvæðið voru fyrir ofan landsmeðaltal en hin tvö svæðin fyrir neðan. Mikill munur er á milli landshluta hvað þessa mælingu varðar og því kannski mikilvægt að hugað verði að skynsamlegri dreifingu ferðamanna um landið með einhverjum ráðum. Mikið álag vegna ferðaþjónustu getur farið að hafa áhrif á lífsgæði núverandi íbúa og gæti jafnvel stuðlað að flutningi þeirra frá heimkynnum sínum.

*Á þessu grafi má sjá hversu viðhorf íbúa er mismundandi eftir landssvæðum.*

Um framkvæmd könnunarinnar

Íbúakönnun landshlutanna er samstarfsverkefni allra landshlutasamtaka utan höfuðborgarsvæðisins, ásamt Byggðastofnun. Könnunin hófst haustið 2023 en dróst fram á veturinn 2024. Að sögn Vífils er úrvinnsla nú í gangi en endanleg útgáfa heildarniðurstaðna könnunarinnar verður í júní. Efnið verður birt í áföngum á þeim verkhlutum sem klárast hverju sinni. Þátttakendur voru um 11.500 að þessu sinni. Könnunin byggir á tilviljanakenndu úrtaki en stundum var einstaklingum úr ákveðnum hópum boðið sérstaklega þegar útlit var fyrir að of fáir væru þaðan. Innflytjendur eru dæmi um það, en 900 þeirra tóku þátt og var könnunin lögð fyrir á íslensku, pólsku og ensku. Íbúakönnun þessi var fyrst framkvæmd á Vesturlandi árið 2004 en síðan á þriggja ára fresti. Könnunin var nú framkvæmd í annað sinn á öllu landinu.

Félagsleg þolmörk ferðaþjónustu könnuð

Vesturland spannar allt litrófið - Akranes og Hvalfjarðarsveit eiga mest inni

Vesturland spannar allt litrófið - Akranes og Hvalfjarðarsveit eiga mest inni