Rætt við Egil Gunnarsson bústjóra á Hvanneyri

Um tíma leit út fyrir að Egill Gunnarsson gæti orðið næsti æðsti páfi Íslands í plöntukynbótum og bjargvættur íslensks landbúnaðar. Eða í það minnsta fannst Agli sem þannig væri horft á hann, dúxinn frá Hvanneyri, sem var á leiðinni út til Noregs í meistaranám í landbúnaðarháskólanum í Ási í plöntuerfðafræði. „Ég er svo feginn að hafa ekki farið til Noregs, þetta eru svo miklir lúðar! Þetta er menningarlega fátækt land, þeir eiga Röyksopp en hvað annað? Þú getur ekki farið á bar í Noregi og keypt þér tvöfaldan drykk, hvað er að þessu fólki,“ segir bústjórinn á Hvanneyrarbúinu hlæjandi.

Egill fór sem sagt aldrei út til Noregs, en af hverju ekki? Hvað kom upp á? Ástæðan var ekki sú að hann hefði ekki burði námslega til að takast á við meistaranámið og hún var heldur ekki sú að Norðmenn væru eins miklir lúðar og Egill lýsir glettnislega. Ástæðan var öllu heldur sú að haustið sem Egill hóf meistaranám sitt sökk hann ofan í svo slæmt ástand þunglyndis og kvíða að hann réði ekki neitt við neitt. „Ég veit ekkert hvað orsakaði það en ég fór bara mjög langt niður í hausinn á mér og það kom í ljós að ég gat þetta ekkert. Ég hrundi alveg andlega þarna um haustið og það var mjög vont ástand á mér. Ég var bara í mjög vondum málum, ég sá ekki hversu vondum samt fyrr en seinna.“

Egill Gunnarsson, bústjóri Hvanneyrarbúsins, heilsar blaðamanni glaðhlakkalegur yfir tölvuskjáinn þegar viðtalið hefst. Blaðamaður gerir eins og Íslendinga er siður og byrjar á að ræða veðrið. Sjálfur situr blaðamaður í mildu vorveðri í Búdapest og fýsir því að vita um veður og færð í Borgarfirðinum. Egill svarar því til að veður sé gott en ansi kalt og hefur orð á því að gott færi verði til að fara á gönguskíði síðar þennan dag. Spurður hvort hann eigi slík hlær hann dátt. „Ég á mjög dýr og fín gönguskíði, sem mig minnir að hafi verið keypt í Covid. Mér er nú mjög hugleikin hlutdeild fasts kostnaðar í rekstri, sem lengi hefur verið snöggur blettur í íslenskum landbúnaði, og fastur kostnaður á þessum skíðum er ennþá mjög hár sé miðað við notkun,“ segir Egill en samsinnir þó blaðamanni þegar nefnt er að einhverjar séu afskriftirnar þó orðnar.

Bændalífstíllinn og bras

Egill er fæddur 1988 og alinn upp á Egilsstöðum, innsta bæ í Fljótsdal á Héraði. Á Egilsstöðum var rekið hefðbundið sauðfjárbú á uppvaxtarárum Egils. Allt fé var þó skorið niður árið eftir að Egill fæddist, á milli Jökulsár í Fljótsdal og Jökulsár á Dal, en Egill segir að hann muni ekki eftir fjárleysisárunum, enda svo ungur. „Mínar fyrstu minningar eru þegar fjárhúsin voru byggð, gott ef ég man ekki eftir þegar þau gömlu voru rifin, og svo þegar keyptur var nýr fjárstofn.“

Egill er með BS gráðu í búvísindum frá Hvanneyri, kláraði raunar einnig bændadeild, en segir að það hafi ekki endilega verið áhuginn á búskap sem hafi orðið til þess að hann fór í námið. „Það sem rak mig í búvísindanámið var að ég vissi ekkert hvað ég ætlaði að verða þegar ég yrði stór, og veit það ekki enn, hef ekki hugmynd um það. Búvísindanám er eins og landbúnaður er, þú þarft að kunna svolítið í öllu. Þú verður aldrei mjög góður í neinu held ég en kannski slarkfær í flestu. Ég hef alltaf haft áhuga á búskap og skepnum en það var ekki það sem rak mig í þetta nám. Ég held ég hafi meira haft áhuga á að brasa. Bróðir minn er þannig miklu meiri sauðfjármaður en ég, ég veit ekki neitt um hjörðina heima. Samt er ég látinn gera kynbótaáætlanir en ég hef ekki hugmynd um hvaða skepnur þetta eru sem ég er að vinna með, þetta eru bara númer á blaði. Ég held ég hafi miklu meiri áhuga á lífsstílnum.“

*Anna Dúna vinnur sem sálfræðingur við Heilbrigðisstofnum Vesturlands. Að sögn Egils er mjög gagnlegt fyrir bændur að vera í sambandi við sálfræðing.*

Hafa aldrei setið í dráttarvél

Egill var virkur þátttakandi í búskap heima við, eins og gerist og gengur með börn í sveitum, og var látinn keyra dráttarvélar áður en hann náði niður á petalana. „Mér finnst þetta vera orðið töluvert öðruvísi í dag, og ég sé það á nemendahópum sem ég fæ hingað á Hvanneyri. Ég er að fá hingað nemendur sem eru þetta um tvítugt og það eru að koma krakkar frá rótgrónum kúabúum sem ég held að séu vön og ætla að láta til dæmis merkja kálfa og þá kemur í ljós að þau hafa aldrei gert það. Eða hreinlega aldrei sest upp í dráttarvél.“

-Svo þú þarf að reikna með að allir séu á núllpunkti þegar kemur að því að kenna nýjum nemendum sem koma til náms á Hvanneyri? „Já, þetta er dálítið erfitt því okkur er oft legið á hálsi varðandi búfræðina að ná ekki veita nemendum næga sérhæfingu. Dráttarvélar eru til að mynda orðnar svo ofboðslega fullkomnar í dag að það hefur ekki orðið önnur eins bylting síðan Ferguson fann upp þrítengibeislið. Þær geta keyrt sjálfar og safnað alls konar gögnum. En við náum ekki að sinna þeim nemendum sem gætu náð verulegri færni á þær, af því við þurfum að kenna öllum fyrst að stýrið er kringlótt.“

-Þannig að það eru tækifæri til staðar til að auka hagræðingu í landbúnaði, ef einhverjir gætu fengið slíka kennslu? „Já, algjörlega. Þetta verður þannig í framtíðinni að það að vera dráttarvélaekill verður mjög sérhæft starf. Það eru bara fáir sem eru meðvitaðir um það.“

-Bændastéttinni er oft legið á hálsi að vera græjufíkin, sem er auðvitað mikill fastur kostnaður. Áttu þá von á því að verktaka í landbúnaði verði enn snarari þáttur á næstu árum en verið hefur? „Já, ég á alveg von á því og það er kannski óvænt að hún sé ekki orðin enn snarari þáttur en raun ber vitni. Þó er verktaka orðin regla frekar en undantekningin þar sem landbúnaður er þokkalega þéttbýll. Það er vandamál í þessum efnum hvað bændur eru dreifðir. Það að sauðfjárbóndi sem er með kannski 500 kindur eigi meira en eina dráttarvél er eiginlega fáránlegt. Búið á ekki að geta borið það. Ég hef ekki reiknað það nýlega en ég gerði það einhvern tímann og það að eiga rúllusamstæðu og rúlla minna en 2.000 rúllur á ári, það er engin hagfræði í því.“

Hvanneyrarbúið á þannig ekki rúllusamstæðu heldur nýtir sér þjónustu Búnaðarfélags Andakílshrepps sem á rúllusamstæðu, gerir út verktaka og rúllar sex til átta þúsund rúllur á sumri. „Búnaðarfélagið er held ég eina búnaðarfélagið á landinu sem er með þetta svona og hefur gert þetta frá því að rúlluheyskapur hófst, og gott ef ekki lengur. Gott ef það átti ekki baggabindivél áður,“ segir Egill.

*Egill sækir jólatré í heimahögunum í Fljótsdal.*

Nafli alheimsins í æsku

Talinu víkur aftur að heimaslóðum Egils austur á landi. Egilsstaðir eru innsti bær í Fljótsdal og sumum finnst það býsna afskekkt, enda hefur Óbyggðasetri verið komið á fót í hlaðinu. Spurður hvort honum hafi þótt hann búa afskekkt þegar hann var að alast upp gefur Egill lítið fyrir það. „Ég held að enginn sem býr afskekkt telji að hann búi afskekkt í æsku sinni, fyrir mér var þetta auðvitað bara nafli alheimsins. Þetta er ekkert afskekkt í dag og ég hló oft að samnemendum mínum í menntaskóla sem bjuggu á Eskifirði og fannst ég búa afskekkt. Þau þurftu að fara Fagradal og yfir Hólmahálsinn, og þetta var alltaf ófært og þau miklu lengur á leiðinni heim en ég. Eða Seyðfirðingar að tala um að aðrir búi afskekkt, það er náttúrulega bara fyndið. En jú, auðvitað var þetta aðeins afskekkt, ég held að ég hafi ekki séð sjó fyrr en ég var fimm ára. Það eru kannski smá ýkjur, en það var allavega ekki pottþétt að ég myndi sjá sjó á hverju ári.“

Grunnskóla sótti Egill á Hallormsstað og strax í öðrum bekk fór hann á heimavist þar. Það var þó ekki vegna þess hversu afskekktir Egilsstaðir væru, raunar alls ekki. „Þetta var ekkert langt, hálftíma akstur ef það var gott að fara. Þetta var bara heimavistarskóli, allir sem voru í honum voru á heimavist,“ segir Egill.

Sjö ára á heimavist

Heimavist á Hallormsstað var þó lögð niður þegar Egill fór í unglingadeild grunnskóla. Á sama tíma voru miklar vegabætur orðnar í Fljótsdal í tengslum við virkjunarframkvæmdir þar, sem Egill segir kíminn að hafi haft hörmulegar afleiðingar fyrir hans skólaakstur. Ný brú yfir Jökulsá niðri við Hengifoss hafi þýtt að hann kom fyrstur í skólabílinn, en ekki síðastur eins og áður hafði verið þegar fara þurfti yfir gömlu brýrnar innst í dalnum. Hann hafi því þurft að; „vera fastur í skólabíl tvisvar á dag með gelgjum sem vildu bara hlusta á FM 957 á meðan ég vildi bara hlusta á Rás 1. Mér finnast þetta verstu ár ævi minnar. Þetta og að missa heimavistina, mér fannst það alveg ömurlegt. Heimavistin var auðvitað oft erfið og mörgum finnst furðulegt að ég hafi verið á heimavist þegar ég var að alast upp, ekki eldri en ég er. Borgfirðingar voru þó með Varmaland lengi svo þeir þekkja þetta. Að missa heimavistina á þessum árum, þegar ég var að verða unglingur, það var ekki gott.“

Þegar Egill er spurður að því hvort það hafi þó ekki verið erfitt að vera langdvölum heiman að frá foreldrum sínum aðeins sjö ára gamall útskýrir hann að í 2. og 3. bekk hafi börnin úr Fljótsdal ekki gengið í skólann alla daga vikunnar og það hafi á þeim tíma bara verið ein nótt sem þau gistu á heimavistinni. „Það var ekkert mál, það var bara gaman. En þetta varð mjög erfitt í fjórða bekk þegar þetta voru orðnar þrjár nætur, ég man vel eftir því. En eftir þann vetur man ég ekki eftir öðru en þetta hafi bara verið gaman. Það var ekki búið að bómullarvæða allt eins og er dálítið búið að gera núna, það var þarna íþróttahús sem við höfðum frjálsan aðgang að og það voru spilakvöld og vídeókvöld og bara stuð og gleði.“

Egill segir að heimavistardvölin hafi gert honum mjög gott. „Þegar ég byrjaði í grunnskóla var ég stórskrýtinn, ég hafði varla séð svona margt fólk áður, eða alla vega alls ekki þannig að ég þyrfti að umgangast það á hverjum degi. Heimavistardvölin hafði mjög góð áhrif hvað það varðaði.“

Blómstraði á fjórða ári

Egill gekk í Menntaskólann á Egilsstöðum að loknum grunnskóla, og var auðvitað á heimavist þar. Hann var góður námsmaður að eigin sögn. „Kannski finnst sumum ég ekki hafa þurft að hafa mikið fyrir því en ég hef alltaf passað mig að toppa á réttum tíma, fyrir próf. Ég var aldrei að hugsa um að útskrifast á þremur árum en eftir þrjú ár var ég óvart kominn með 138 einingar, þegar stúdentsnámið var 140 einingar. Mörgum árum seinna sagði áfangastjórinn mér að ef hann hefði fattað þetta sjálfur hefði hann nú reddað mér þremur einingum,“ segir Egill og glottir.

Egill segir samt að hann hafi aldrei séð eftir því að hafa þurft að taka ár til viðbótar í skólanum. „Stundum finnst mér ég ekki hafa eytt menntaskólaárunum nógu mikið í vitleysu. Ef maður á einhvern tíma að eyða tíma í vitleysu þá er það á þeim árum. Ég varð hins vegar formaður nemendafélagsins á fjórða árinu, tók við því í ekkert of góðu standi, og það kenndi mér miklu meira en árin þrjú á undan. Bæði félagslega og lífsfærnislega skulum við segja.“

Blaðamaður segir að Egill hafi þá væntanlega haft tíma til að sinna þeim störfum í ljósi þess hversu lítið hann átti eftir í námi. Því svarar Egill að hann hafi nú verið í því sem næst fullu námi engu að síður og mjög litlu hafi munað að hann kláraði félagsfræðibraut ofan á náttúrufræðibrautina. „Ég var í Gettu Betur og ég var aktívur í félagsstarfinu öllu. Þetta er það sem ég man eftir að hafi virkilega gefið mér eitthvað á þessum árum, að taka við nemendafélaginu, ásamt öðrum auðvitað. Svo hafði ég tíma til að gera vitleysurnar líka því ég var með töluvert fríspil sem formaður. Ég var líka aðallega í félagsfræðibrautaráföngum þennan vetur og við skulum bara viðurkenna það, það er auðvitað ekki nám,“ segir Egill skelmislega, og bætir við að svona megi nú ekki segja. „Kærastan mín kemur reglulega upp um sig með það að hún kann ekki hluti sem mér þykja sjálfsagðir, eins og til dæmis muninn á einhverjum mælieiningum og svona. Þá hnýti ég í hana með að hún hafi auðvitað farið á mis við alvöru nám. Hún er reyndar með þrjár háskólagráður, en fór á félagsfræðibraut í MH!“

*Egill með Önnu Dúnu Halldórsdóttur kærustu sinni en þeu keyptu sér hús á Hvanneyri 1. febrúar síðastliðinn.*

Semí dúx með valkvíða

Þó að það hafi reynst þægilegt að hafa fríspil varðandi mætingu varð það nú ekki bara til til gæfu fyrir Egil. „Þegar ég útskrifast fékk ég alls konar viðurkenningar fyrir námsárangur en ég náði ekki dúx, ég held ég hafi orðið semi-dúx. Það munaði hins vegar ekki miklu og ég skoðaði það síðar hvort að skólasóknareinkunn hefði verið tekin inn í. Það reyndist hafa verið gert og ef ég hefði mætt bara aðeins betur hefði ég dúxað!“ Egill segir hlæjandi að þetta sitji þó ekki harkalega í honum. „Ég hef eiginlega aldrei haft áhuga á skóla, hann er kvöð. Allt sem ég geri vil ég gera vel og þess vegna náði ég góðum árangri í skóla. Ég hins vegar taldi að það væri leið til að ég þyrfti ekki að vera lengi í námi, sem er ákveðin rökvilla. Ég hef til dæmis komist að því síðar að háskólanám er pýramídasvindl. Ég hélt ef ég væri mjög góður í grunnskóla þyrfti ég ekki í framhaldsskóla og ef ég væri mjög góður í framhaldsskóla þyrfti ég ekki í háskóla. Ég hafði engan sérstakan metnað til meira náms, og hef aldrei haft neina sérstaka stefnu í lífinu. Ég hef alltaf dauðöfundað fólk sem er ákveðið hvert það vill stefna. Rest væri auðveld. Svo komst ég nú að því eftir að ég hætti í skóla að skóli er ekki bara mikilvægur heldur stórskemmtilegur og áhyggjulaus.“

Að loknu stúdentsprófi vorið 2008 hafði Egill því ákveðið að taka sér frí frá námi. Hann hugðist vinna fyrir austan þennan vetur og hafði ekki leitt hugann neitt lengra fram í framtíðina. Það heillaði hann ekki að flytja til að mynda suður, hvorki til náms né vinnu. „Ég hef alltaf, og sérstaklega á þessum tíma, verið alveg skíthræddur við Reykjavík, sem auðvitað voru bara fordómar sem ég þurfti á endanum að sigrast á með því að búa þar.“

Ótti og kvíði hamlaði ævintýrum

Egill hafði fengið vilyrði fyrir vinnu um veturinn á verkstæði á Egilsstöðum og búið var að nefna að hann myndi kannski mest vera í því að rúnta um sveitir, skipta um olíu og síur á dráttarvélum og viðlíka. Það leist honum ljómandi vel á. „Ég var hins vegar búinn að ákveða að vera bara töluvert heima hjá mér um haustið, í göngum og réttum og fjárragi og gerði það. Ég á afmæli 4. október og hélt upp á það, tvítugsafmælið. Það var á laugardegi og ég held að Alcoa hafi meira að segja haldið ball mér til heiðurs, í það minnsta var ókeypis inn á ball í Valaskjálf þetta kvöld. Svo var ég nú örugglega ennþá dálítið þunnur á mánudeginum 6. október, þegar Geir H. Haarde bað Guð um að blessa Ísland. Ég man að það kom nú í ljós daginn eftir að það væri nú ekki hægt að ráða mig í þetta starf.“

Við tók óvissutími hjá Agli en hann fékk svo vinnu hjá Skógrækt ríkisins á Hallormsstað þar sem hann vann sem skógarhöggsmaður. Hann samþykkir að það hafi verið ákveðið millibilsástand hjá honum, á sama tíma og flestir sem ekki fóru í háskólanám hafi verið með ákveðnari plön. „Það fóru allir annað hvort í interrail um Evrópu eða í lýðháskóla í Danmörku.“ Spurður hvort hvorugt hafi hvarflað að honum svarar Egill neitandi og dregur seiminn: „Ég var mjög lengi að láta eldast af mér alls konar ótta og kvíða sem að plagaði mig bara dálítið. Það hélt aftur af mér með að kanna nýjar lendur og upplifa nýja hluti. Ekki endilega að mig hafi ekki langað til þess heldur leyfði ég óttanum að halda aftur af mér.“

Egill segir að þessi kvíði hafi komið víðar fram í hans lífi heldur en bara varðandi það sem nýlunda var fyrir hann. Þannig hafi hann alltaf kastað upp fyrir öll próf sem hann tók, og engu máli skipt þó alltaf hafi prófin gengið vel, alltaf hafi þetta endurtekið sig. „Ég var alltaf dálítið vondur í ferðalögum til dæmis, mér leið aldrei sérstaklega vel í þeim. Þetta hefði örugglega verið tæklað betur í dag.“

Kvíði sem þessi er vitanlega bæði hamlandi og óþægilegur. Spurður hvort hann telji að kvíðinn hafi rænt sig tækifærum og upplifunum svarar Egill því játandi. „Já, ég efa það ekki. En ég hugsa ekkert um það. Ég er ekkert að gráta mig í svefn yfir því.“

Hafþór Finnbogason, Egill og Jóhannes Kristjánsson þegar þeir byrjuðu saman við búreksturinn á Hvanneyri árið 2015. Í dag er Hafþór bóndi í Miðdal í Kjós og Jóhannes er MSc í búvísindum og vinnur við kennslu og rannsóknir við LbhÍ.

Hvanneyri þægilegri kosturinn

Spurður hvernig hann hafi unnið bug á kvíðanum og hvenær það hafi gerst svarar Egill því til að hann eigi það til að detta ennþá ofan í þessa for. „Það var samt ekki þannig að ég gerði ekki hlutina en ég valdi mér hins vegar kannski alltaf þægilegri kostinn. Þegar ég svo fór í háskólanám þá valdi ég að fara á Hvanneyri. Ég man að ég hugsaði að það væri bara lítill þægilegur staður, allir úr sveit og svona. Ég sótti líka um í verkfræði við Háskóla Íslands og fékk inni. Kannski langaði mig bara ekkert í verkfræði, en ég held að þetta hafi spilað of stóran þátt í ákvörðuninni um að fara á Hvanneyri. Það var mér alveg nóg skref að fara hingað.“

Egill hóf sem sagt nám í búvísindum við Landbúnaðarháskólann haustið 2009. Hann hlóð bílinn með sínum veraldlegu eigum og keyrði svo yfir landið. „Ég átti nú örugglega ekkert stórkostlega mikið af dóti. Ég tók með mér dýnu, sjónvarpið mitt sem ekki var stórt og kaffivélina, hún var mikilvæg, og keyrði bara af stað. Á Hvanneyri kom ég á sunnudegi. Ég var með tveimur drengjum í íbúð, annan þeirra þekkti ég lítillega en hinn ekki neitt, og þeir komu viku eða tveimur á eftir mér af því þeir voru í búfræðideildinni sem byrjaði seinna. Svo ég var þarna einn fyrstu dagana og eldaði pylsur í kaffivélinni, svaf á dýnunni minni og horfði á litla sjónvarpið mitt.“

Egill segir að þessi fyrsti vetur á Hvanneyri hafi verið mjög skemmtilegur. Þennan vetur hafi einhver stærsti hópur allra tíma verið við nám í búvísindadeild og þetta hafi verið frábær hópur. „Það hefur ekki komið svona góður hópur í skólann síðan,“ segir Egill glottandi, vitandi fullvel að núverandi nemendur lesa Skessuhorn.

Pýramídasvindl í háskólanámi

BS-gráðuna kláraði Egill á tilskyldum þremur árum og að því loknu tók hann bændadeild við skólann. „Það myndaðist einhver svona stemning í hópnum að taka búfræðideildina líka og það var mjög auðvelt fyrir mig að fara með á þann vagn. Það voru litlar breytingar og ekki mjög kvíðavaldandi. Mér fannst líka spennandi að fara í verknám og sjá hvernig það sem maður var búinn að læra virkaði í praxís.“

Að loknu bændadeildarnáminu var hins vegar komið að því að taka ákvarðanir um framhaldið og þá gerðist Egill þátttakandi í „pýramídasvindlinu“ eins og hann orðar það sjálfur. „Því var haldið býsna þétt að okkur þegar við vorum í BS-náminu að fara í frekara framhaldsnám og þarna kemur pýramídasvindlið sem ég sagði áðan að háskólanám væri. Þú ert plataður í háskóla undir því yfirskini að þetta séu bara þrjú ár sem opni þér tækifæri og möguleika. Þegar þú ert búinn með þau þrjú ár kemstu auðvitað að því að þau gefa þér ekki neitt og þá er þér sagt að þú þurfir í mastersnám en það séu nú bara tvö ár. Og fólk gerir það og lifir áfram á núðlum og pylsum eða einhverju. Og þegar þú ert búinn með masterinn kemstu að því að það er erfitt með vinnu nema að fara í doktorsnám. Ef að eitthvað er til sem er ígildi þrælahalds í dag þá held ég að það sé doktorsnám. Doktorsnemar eru oft algjörlega undirsettir sínum leiðbeiningum, látnir vinna mjög langa vinnudaga og öll þeirra framtíð hangir á því.“

Allt um það, samt hóf Egill sitt meistaranám, enda kenningar hans um pýramídasvindl háskólanáms kannski aðeins meira í nösunum á honum en hann vill viðurkenna. „Ég var kominn með flott verkefni, um kynbætur í landbúnaði, sérstaklega í byggræktun. Það var fjármagn tryggt fyrir verkefnið og ég átti að fara til Áss í Noregi og var kominn með flottan leiðbeinanda þar.“

*Þær Skúffa, Hjálma og Sandlengja eru hér kampakátar að gæða sér á töðunni í Hvanneyrarfjósi í tilefni alþjóðlega mjólkurdagsins 1. júní sl. Ljósm. Hvanneyrarbúið á FB*

Varð að byrja frá grunni

En sem fyrr segir varð meistaranámið endasleppara en ráð hafði verið gert fyrir, og ekki bara vegna þess hversu hallærislegir Norðmenn eru. „Það var alls konar djöfulgangur í gangi þarna um haustið í lífi mínu, mamma var mjög veik á þessum tíma og það magnaðist alls konar upp.“ Ekki var það vegna þess að hann hefði ekki ráðið við námið sem slíkt, Egill hafði enda útskrifast sem dúx úr BS-náminu, heldur voru það utanaðkomandi aðstæður sem voru að plaga hann. Egill glímdi á þessum tíma við blöndu af þunglyndi og kvíða sem lék hann svona grátt. „Ég hætti í náminu og þegar ég tek þá ákvörðun er það vegna þess að ég held að mig langi ekkert í þetta nám. En það var svo allt annað sem var að þvælast fyrir mér.“

Svo Egill hélt heim, austur á land, og þar hrundi hann fullkomlega andlega. Spurður hvort hann hafi leitað sér aðstoðar vegna þess, hjá læknum eða öðrum, játar hann því. „En ég gerði það ekkert fyrr en ég var fullkomlega hruninn. Ég fer ekkert til læknis var viðkvæðið, svona eins og íslenskir karlar eru, sérstaklega ef þeir eru úr afskekktri sveit. Maður átti dálítið að berja sér bara á brjóst og halda áfram. Og það er auðvitað stundum gott ráð, að setja hausinn bara undir sig. Hvenær líður manni illa og hvenær er það orðið vandamál? Ég meina, mér líður oft illa í dag en það er ekki þar með sagt að það sé sjúklegt ástand.“

Egill fékk aðstoð hjá læknum á Egilsstöðum og hjá félagsfræðingi sem hjálpaði honum mjög mikið. „Ég var settur á lyf og ég fór á HAM námskeið. Ég man eftir augnablikinu þegar ég, dúx úr landbúnaðarháskólanum sem var nánast eyrnamerktur sem næsti sérfræðingur Íslands í plöntukynbótum, sat á slíku námskeiði og var að teikna einhverja hamingjusól, eitthvað verkefni sem minnti mig á 3. bekk grunnskóla. Þá hugsaði ég: Núna er lífi mínu lokið. En jæja, það verður víst að byrja frá grunni!“

Væntingar annarra verið áttavitinn

Spurður hvort honum hafi þá fundist þetta vera algjör uppgjöf í lífinu, að hann hefði brugðist þessum miklu væntingum, svarar Egill því játandi. „Ég held að það hafi spilað mikið inn í líðan mína. Ég hef alltaf lifað svolítið eftir væntingum annarra, það er stundum þægilegt að gera hlutina eins og aðrir vilja og þurfa ekki að hafa sérstaka skoðun á því hvert maður ætlar að stefna. Ég er nú að verða laus við þetta, eftir því sem ég verð eldri þá er mér að verða alveg sama. Ég hef á sama tíma orðið töluvert mikið minna „tolerans“ fyrir öllu kjaftæði og bulli, þolinmæði mín fyrir slíku er orðin afar takmörkuð.“

Spurður hvort hann sé enn að takast á við þessa andlegu vanlíðan segir Egill að það sé nú eiginlega ekki svo. „Ég hef alveg farið niður eftir þetta, sérstaklega árin á eftir, en þetta var stóra hrunið. Ég er oft haldinn ákveðinni tilvistarkreppu en það er ekki sjúklegt ástand.“

Þar sem Egill var í tómu myrkri í lífinu ákvað hann, í einhverri maníu líklega segir hann, að sækja um kennarastöðu við Menntaskólann á Egilsstöðum. „Það er auðvitað það gáfulegasta sem maður getur gert þegar það er ekkert nema svartnætti í kringum mann, að fara að kenna hormónafylltum unglingum.“ Þetta þótti skólastjórnendum alveg gráupplagt, sem segir kannski meira um vöntun á kennurum í framhaldsskólum á landsbyggðinni heldur en nokkuð annað, segir Egill.

Borg óttans stóð ekki undir nafni

Egill kenndi við ME fram á vorið en haustið eftir kom að stóra stökkinu, hann fluttist til hinnar stóru höfuðborgar, sem hafði verið svo hættuleg í huga hans. Það gerðist þannig að hann var eins og gengur að leita sér að vinnu og tvennt kom til greina. Annars vegar kom til greina að hann fengi vinnu hjá Ráðgjafarmiðstöð landbúnaðarins og hefði þá aðsetur á Akureyri. Hins vegar að fara að vinna hjá Líflandi, sem ráðgjafi og sölumaður. „Ég gat valið úr þessu tvennu ef ég man rétt. Og ég valdi að flytjast suður til Reykjavíkur og fara að vinna fyrir Lífland. Eftir þessa lífsreynslu um veturinn, þetta andlega hrun, ákvað ég að ég mætti ekki leyfa mér að fara alltaf auðveldari leiðina í lífinu. Svo ég valdi Reykjavík því ég þyrfti að vinna á þessum borgarótta mínum, og svo voru nú kannski miklu fleiri sem ég þekkti þar heldur en fyrir norðan.“

Um veturinn komst Egill að eigin sögn að því að Reykjavík sé mun saklausari staður en hann hafði búið til í huganum. „Það getur verið mjög fínt að búa í Reykjavík. Ég hef mjög gaman að myndlistarsýningum og leiksýningum og ég skil ekki þá sem velja sér að búa í úthverfum. Ef ég myndi vilja búa í Reykjavík þá er alveg á hreinu að ég myndi vilja búa miðsvæðis til að geta verið í nálægð við það sem mig langar að njóta þar.“

Bústjóri með hunda á hendi

Egill var síðan beinlínis sóttur í starf bústjóra á Hvanneyri eftir árs feril hjá Líflandi. „Það var verið að breyta rekstrarforminu á þessu. Þetta hafði verið rekið sem einkahlutafélag, Grímshagi ehf. Það var alls konar hrært inn í þetta, Hvanneyrarbúinu, tilraunabúinu á Hesti og einu og öllu. Reksturinn á þessu hafði alls ekki verið í lagi en ég held að það hafi nú verið vegna þess að forveri minn fékk kannski hálfgerða hunda á hendi og ekki þann stuðning og aðhald sem þurfti frá eiganda búrekstrarins. Þetta var ekki bara rekstrarlega gjaldþrota heldur faglega líka. Kennarar voru til dæmis löngu hættir að nota búreksturinn í kennslu því það var ekkert hægt að fara þangað með nemendur fyrir sakir ófagmennsku og umgengni og svona. Hefði ég vitað hversu slæm staðan var hefði mér aldrei dottið í hug að taka við þessu.“

Næstu misseri fóru því í það hjá Agli að taka til, bæði í eiginlegri og óeiginlegri merkingu, á Hvanneyrarbúinu. Hann vill þó meina að hann hafi fengið góða hjálp við verkið og stuðning frá skólanum þar sem nýir stjórnendur voru komnir til starfa. „Ég var svo heppinn, þó ég hefði ekki komið sjálfur nálægt því, að það voru ráðnir þarna inn þeir Hafþór Finnbogason frá Breiðalæk á Barðaströnd og Jóhannes Kristjánsson. Þeir höfðu báðir verið ofur nemendur og voru landbúnaðarnördar, miklir verkmenn. Ég gat ekki verið heppnari með samstarfsmenn þegar ég byrjaði í þessu.“

Framtíðin er á Hvanneyri

Nýhafið ár verður níunda árið sem Egill sinnir bústjórastarfinu. Nú á dögunum festu hann og Anna Dúna Halldórsdóttir kærasta hans kaup á íbúðarhúsi á Hvanneyri svo eðlilegt er að spyrja hvort hann hyggi á nokkuð annað en að setjast að til framtíðar á Hvanneyri og sinna bústjórastarfinu um lengri hríð.

„Þetta átti nú bara að vera svona tveggja eða þriggja ára djók sko. Svo vatt það bara upp á sig. En ég ætla ekki að vera við þetta að eilífu, það er ákveðið. Ég er búinn að ákveða með sjálfum mér að vera hérna næstu tvö árin að minnsta kosti, en það getur vel verið að þau verði fimm. Ég segi næstu tvö ár að minnsta kosti en það stjórnast að mörgu leyti af því að Anna kærastan mín er nýútskrifuð úr sálfræði og er í sínu fyrsta starfi sem slík hjá Heilsugæslunni í Borgarnesi. Það er nauðsynlegt að hún fái tíma til að komast inn í það starf. Ég er líka búinn að ákveða það að þegar ég hætti sem bústjóri á Hvanneyri þá ætla ég ekki að fara og verða kúabóndi annars staðar. Þetta skeið í lífi mínu verður þá bara búið, það er búið að vera mjög gaman en ég held að ég segi skilið við þennan kafla þegar þar að kemur.“

-Þó þú lýsir því að þú sért stefnulaust rekald í lífinu, hlýtur þú að vera sæmilega sáttur á Hvanneyri, og í Borgarfirðinum, miðað við hvað þú hefur staldrað lengi við? „Já, þetta er mjög fínn staður, það vantar ekki. Það er fallegt umhverfi hér, falleg fjöll, og minnir að mörgu leyti á heimaslóðirnar á Héraði.“

Hvaða máli telur þú skólann og byggðina á Hvanneyri skipta Borgarfjörðinn og Borgfirðinga? „Ég held að þetta sé dálítið mikið akkeri í Borgarfirði. Ég veit samt ekki hvort Borgfirðingar kunna alltaf að meta það, ég er kannski orðinn svo gegnsýrður af Hvanneyringum. Hvanneyringar eru alveg á því að þetta sé nafli alheimsins, sem það er ekki. Þeir eru dálítið uppteknir að því hvað þeir eru mikilvægir. Ef að landbúnaðarháskóla yrði valinn staður í dag held ég að Borgarfjörður kæmi ekki til greina, af alls konar ástæðum, svo það að hann honum hafi á sínum tíma verið komið fyrir hér er auðvitað lukka fyrir byggðarlagið. Ætli að það séu ekki þetta 300-400 manns með fasta búsetu á Hvanneyri og ekki nærri því allir eru tengdir skólanum. Aftur á móti væri þetta þorp ekkert hér ef ekki væri fyrir skólann, með öllu því sem því tengist.“

En ætlar Egill að búa áfram á Hvanneyri þegar hann lætur, einhvern tímann, af störfum sem bústjóri? „Ég hugsa að ég muni byrja á því að fara burt, ég ætla nú ekki að selja húsið samt enda væri það gert með því augnamiði að koma einhvern tímann aftur. Kannski ég fari bara til Búdapest eða eitthvað,“ segir Egill glottandi.

-Þú lítur alltaf á þig sem Fljótsdæling samt? „Ég er klárlega Fljótsdælingur og verð það alltaf. Ég á alltaf heima á Egilsstöðum í Fljótsdal, og uppi á Fljótsdalsheiði.“

Kvíðinn rak hann á Hvanneyri

Rætt við Egil Gunnarsson bústjóra á Hvanneyri

Rætt við Egil Gunnarsson bústjóra á Hvanneyri