Rætt við Margréti Jónsdóttur Njarðvík rektor Háskólans á Bifröst

Eins og kunnugt er hefur verið ákveðið að hefja formlegar viðræður um samstarf og mögulega sameiningu Háskólans á Akureyri og Háskólans á Bifröst. Háskólaráð beggja skólanna hafa staðfest þessi áform sem og Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir ráðherra háskólamála. Áslaug Arna segir að með sameiningu þessarar tveggja skóla á landsbyggðinni geti orðið til háskóli sem tæki afgerandi forystu í fjarnámi og þjónustu við nemendur um land allt. „Ég hef sagt það áður að einn af veikleikum háskólastigsins hér á landi sé sá að háskólarnir eru of margir miðað við fjölda íbúa,“ sagði ráðherra í nýlegri tilkynningu. Blaðamaður Skessuhorns leit undir lok síðustu viku við á einni af skrifstofum Háskólans á Bifröst, sem er til húsa í Borgartúni 18 í Reykjavík, og ræddi stuttlega við Margréti Jónsdóttur Njarðvík rektor skólans. Aðrar skrifstofur háskólans hafa nú verið færðar úr aðalbyggingu skólans á Bifröst í annað hús á staðnum, en það var gert eftir að mygla var greind þar. Ýmsar spurningar hafa vaknað vegna þeirrar stefnu sem tekin hefur verið sem og um hvað verður um þorpið á Bifröst í ljósi þess að þar er skólahald nú ekkert í fyrsta skipti frá því 1955 að Samvinnuskólinn var færður þangað úr Reykjavík.

Eiga sameiginlegar rætur í Jónasi

Sjálf er Margrét afar umhugað um að af sameiningu þessara tveggja háskóla geti orðið og dregur ekki dul á að samlegðaráhrif verði mikil og upp gæti risið öflugur skóli til frambúðar. Sjálf er hún meðal umsækjenda um starf rektors HA, sem auglýst var undir lok síðasta árs.

„Það er mikill hugur í fólki að til verði öflugur háskóli á landsbyggðinni. Öll höfum við tilhneigingu að styðja við þá tegund náms sem gerði okkur að því sem við erum. Nám hefur breyst afar hratt með tilkomu tækninnar. Allir vilja að háskólanemar geti átt kost á að sækja sér góða menntun í heimabyggð eftir sínum leiðum, rétt eins og við þessi kynslóð sem nú er á vinnumarkaði gerðum með því að setjast á skólabekk. Það er því mikilvægt að lagður verði grunnur að öflugum háskóla sem mæti kröfum fólks um aðgengi að framúrskarandi menntun.“

Margrét bendir á að báðir þessir háskólar eigi sér þá sögulegu arfleifð að Jónas Jónsson frá Hriflu kom að stofnun þeirra beggja á sinni tíð, óbeint þó að stofnun Háskólans á Akureyri. Allir þekkja tilurð Samvinnuskólans sem fyrstu áratugina var starfræktur í Reykjavík, en færri vita kannski að Jónas barðist fyrir stofnun Menntaskólans á Akureyri og setti sig þar upp á móti ákveðinni elítu sem ekki var honum sammála. Hægt er að fullyrða að hæpið sé að háskóli hefði verið stofnaður á Akureyri ef ekki hefði komið til menntaskóli fyrst. „Allt ber þetta því að sama brunni, því á grunni verka Jónasar er nú skólafólk sunnan og norðan heiðar farið að ræða saman um aukið samstarf og jafnvel sameiningu byggða með því að auka jafnrétti til náms á landsbyggðinni,“ segir hún þegar við ræðum þessar sameiginlegu rætur skólanna.

Landamæri engar hindranir

„Okkar markmið í viðræðum um sameiningu er að stofnaður verði öflugur skóli á landsbyggðinni sem muni geti keppt við evrópska háskóla í gæðum. „Háskólarnir tveir þurfa að stækka til að geta eflst, en með aukinni stærð og meiri slagkrafti eiga þeir að geta bætt samkeppnishæfni sína. Ungt fólk í dag og næstu árin mun horfa á gæðaþáttinn í því námi sem það sækir í og hjá því verða landamæri engar hindranir. Það er þó augljóst hagræði fólgið í því að geta stundað háskólanám í heimalandi sínu og á þeim forsendum sem henta hverjum og einum.“

Til viðræðna með fullri reisn

Margrét segir að forsenda þess að Háskólinn á Bifröst geti stoltur farið inn í viðræður um sameiningu við Háskólann á Akureyri, sé sú staðreynd að á síðustu árum hafi tekist að koma bæði gæðamálum og fjármálum HB í lag. Skuldir hafi verið lækkaðar með markvissum aðgerðum, meðal annars með sölu eigna, og þá segir Margrét mjög jákvætt að dregið hefur úr brottfalli nemenda. „Við getum því gengið til viðræðna við HA með fullri reisn og á jafnfræðis grunni. Í Háskólanum á Bifröst eru nú eitt þúsund nemendur, nánast allt íslenskir, og við kennum á íslensku. Nemendahópurinn dreifist um allt landið og nærri helmingur nemenda okkar stundar meistaranám. Til marks um hvernig við höfum verið að efla okkur má nefna að prófessorar við skólann eru nú átta en var einn árið 2020. Við höfum því verið að fjölga akademískum kennurum, sem um leið eykur möguleika okkar á rannsóknastarfi samhliða kennslunni.“

Nám við Háskólann á Bifröst er í þremur deildum; viðskiptafræði, félagsvísindum og lagadeild. Flestir stunda nám í viðskiptafræðinni, næstflestir í félagsvísindum og fæstir eru í laganámi. Auk þessa býður skólinn upp á nám í háskólagátt sem er aðfararnám að háskólastiginu. Nú býður Háskólinn á Bifröst einnig upp á svokallað örnám sem er stutt nám sem fólk getur sótt til að sækja afmarkaða menntun sem hentar hverjum og einum.

Skýrist á þessu ári

Aðspurð segir Margrét að áætlaður tímarammi fyrir sameiningu skólanna sé þannig að haustið 2025 er stefnt að því að hefja nám í sameinuðum skóla. „Áður en til þess kemur þarf að ganga frá ýmsum lausum endum, svo sem varðandi fjármögnun stærri og öflugri skóla. Nú eru virkilega stór fjárhagsleg mál uppi á borðum stjórnmálanna sem mögulega munu hafa áhrif á allt samfélagið, þar á meðal fjármagn til háskólastarfs,“ segir Margrét og nefnir óvissu varðandi framtíð Grindavíkur sem nýlegt dæmi. „Það mun engu að síður koma í ljós á þessu ári hvort af sameiningu verði,“ bætir hún við.

Verðum í góðu sambandi við hagaðila

Öllum er ljóst að mikil óvissa ríkir um framtíð gamla háskólaþorpsins á Bifröst. Óþreyju gætir í röðum fyrri nemenda og sveitunga sem er annt um staðinn og framtíð hans. Margrét segist vel meðvituð um að mikilvægt sé að vel takist til svo byggja megi upp nýja starfsemi á Bifröst. Til að koma böndum á slæma skuldastöðu Háskólans á Bifröst var hins vegar fyrir nokkrum árum ráðist í sölu eigna. Húsin Sjónarhóll og Hamragarðar voru seld 2017 undir hótelhald og þá hefur skólinn nú selt 31 íbúð af 44 sem honum bar að setja á markað til að mæta kröfum um bætta skuldastöðu. „Við munum vanda okkur í þessu ferli öllu sem framundan er því það skiptir miklu máli hvað verður um Bifröst. Við munum því verða í góðu sambandi við sveitarstjórn og aðra sem hagsmuni hafa að gæta,“ segir Margrét Njarðvík Jónsdóttir að endingu.

Segir sameinaðan skóla verða samkeppnishæfari á alþjóðavísu

Rætt við Margréti Jónsdóttur Njarðvík rektor Háskólans á Bifröst

Rætt við Margréti Jónsdóttur Njarðvík rektor Háskólans á Bifröst