Rætt við húsasmíðameistarann Guðjón Fr. Jónsson frá Einfætingsgili á Ströndum

Strandamaðurinn og Borgfirðingurinn Guðjón Friðbjörn Jónsson fæddist á Hólmavík 16. júní 1958 en ólst upp í Bitrufirði á Ströndum. Guðjón er giftur Margréti Vagnsdóttur sem er frá Bolungarvík og eiga þau saman dótturina Ágústu Höllu. Þau hafa búið í Borgarfirði frá árinu 2005 en fjölskyldan flutti á Bifröst þegar Margrét hóf þar nám í lögfræði. Guðjón hefur starfað sem umsjónarmaður fasteigna við Háskólann á Bifröst frá árinu 2008 og að loknu námi hóf Margrét að starfa við fjármáladeild skólans og sinnti nú síðast starfi fjármálastjóra. Í júní á þessu ári tóku hjónin þá sameiginlegu ákvörðun að segja upp störfum sínum þar. Í dag sinnir Guðjón ýmsum smíðaverkefnum ásamt því að kenna iðngreinina við Fjölbrautaskóla Vesturlands á Akranesi. Guðjón er slökkviliðsmaður, syngur með karlakórnum Söngbræðrum og þau hjónin dansa með danshópnum Sporinu, svo eitthvað sé nefnt. Guðjón á jörðina Óspakseyri á Ströndum þar sem hann hugðist verða bóndi þegar hann keypti hana árið 1981. Blaðamaður Skessuhorns hitti á Guðjón á dögunum og fékk að forvitnast um sögu hans.

Einfætta tröllskessan

Guðjón fæddist á Hólmavík en ólst upp á Einfætingsgili í Bitrufirði ásamt fjórum bræðrum sínum og einni systur en foreldrar hans voru bændur. Bærinn er innsti bær í Krossárdal, um 60 km suður af Hólmavík. Óvenjulegt bæjarnafnið vakti áhuga blaðamanns og hófst því samtalið á að forvitnast um uppruna þess. ,,Bærinn stendur við gil og svo liggur gljúfur inn í fjallið. Sagan segir að þar hafi einfætt tröllskessa hoppað yfir gilið og þannig sé þetta nafn til komið. Hún hefur verið ansi kröftug og frá á sínum fæti ef maður ímyndar sér hvar hún hefur hoppað yfir,“ segir Guðjón og hlær. ,,En nafnið er sérstakt og ég veit ekki til þess að annar bær beri þetta nafn á Íslandi. Þarna ólst ég sem sagt upp og var í farskóla. Þá voru tveir hreppar sem stóðu sameiginlega að kennslu; Óspakseyrarhreppur og Fellshreppur. Kennarinn kom annan hvern mánuð að kenna en fór mánuðinn á milli til kennslu í hinum hreppnum. Þess á milli setti kennarinn manni fyrir svo maður lærði samviskusamlega heima á meðan,“ segir Guðjón.

*Fjölskyldan í London. Guðjón ásamt Margréti Vagnsdóttur, eiginkonu sinni, Ágústu Höllu dóttur þeirra og tengdasyninum Ísak.*

Farkennari og skólastjóri

Guðjón varð svo sjálfur kennari nokkru seinna og var með síðustu farkennurunum á Íslandi. ,,Þegar ég var búinn að fara í framhaldsskóla, Héraðsskólann á Reykjum og í Bændaskólann á Hvanneyri, fór ég að kenna. Þetta var haustið 1977 en ég kenndi sem farkennari og var einn af síðustu farkennurunum hér á Íslandi. Ég starfaði sem farkennari til 14. febrúar 1978 þegar nýbyggður skóli á Broddanesi var tekinn í notkun. Þá hófst samkennsla en nemendurnir voru 24 talsins. Sá vetur var hvað mesta nám sem ég hef farið í en ég var eini kennarinn í skólanum. Ekki var svo hægt að reka skóla öðruvísi en að hafa skólastjóra, svo ég var titlaður skólastjóri og hækkaði um sex launaflokka. Ég hafði aldrei séð svona mikið af peningum og vissi ekki hvað ég ætti að gera við þessi ósköp,“ segir Guðjón kíminn.

Varð bóndi

Árið 1981 keypti Guðjón jörð sem ber heitið Óspakseyri og liggur á móti Einfætingsgili en þau Guðjón og Margrét eiga jörðina enn í dag. ,,Þetta var hálfu ári eftir myntbreytinguna en ég keypti jörðina á 900.000 krónur, sem fyrir myntbreytingu taldi 90 milljónir. Þetta var heilmikið vesen, en gaman. Ég stefndi á að verða bóndi og tók lán fyrir jörðinni en lenti svo í verðbólgu árin á eftir. Ég keypti 200 ær með bænum og átti 40 kindur fyrir en mamma og pabbi hirtu kindurnar á veturna fyrir mig á meðan ég vann fyrir skuldunum. Á þessum tíma var skyldusparnaður en menn fengu merki til að leggja inn í bók, kölluð sparimerki. Ég átti hundrað þúsund í sparimerkjum eftir kennsluna sem kom sér mjög vel og hjálpaði gríðarlega mikið. Ég var bóndi til ársins 1987, þá fargaði ég þeim 160 kindum sem ég átti eftir. Á þessum tíma var mikil offramleiðsla á kjöti en þá var kvótinn skorinn niður. Eftir að hafa ráðfært mig við fyrrum samnemendur mína frá Hvanneyri varð þetta niðurstaðan en þetta var erfiður tími fyrir landbúnað og það tók á að þurfa að skera niður. Nú hefur sauðfé fækkað gríðarlega í landinu og staðan allt önnur, en bændum áfram erfið,“ segir Guðjón.

*Óspakseyri, jörð á Ströndum sem Guðjón festi kaup á aðeins 23 ára gamall en hann á jörðina enn í dag.*

Óspakseyri

Óspakseyri er sögufrægur staður og landnámsjörð en þar nam Óspakur nokkur land sem þótti mikill ójafnaðarmaður. Húsakostur á jörðinni er mikill en þar stendur Óspakseyrarkirkja, sem enn er sóknarkirkja, kaupfélag var rekið þar til ársins 2005 og sláturhús til ársins 2002. Þar að auki stendur stórt einbýlishús á jörðinni auk útihúsa og annarra bygginga sem fylgdu kaupfélaginu. ,,Íbúðarhúsið var byggt 1950 en það var orðið illa farið svo við erum að gera það upp í rólegheitunum. Við erum búin að skipta um glugga, klæðningu og þak en tökum svo eitt herbergi af öðru að innan. Það kemur sér ágætlega að vera smiður þegar þarf að sinna svona verkefni en húsið er 240 fermetrar á tveimur hæðum.

Þorkell Guðmundsson kaupfélagsstjóri byggði húsið en gamli bærinn stóð utar á bakkanum. Þar var mikill gestagangur og húsið þröngt. Þetta er líka í leiðinni norður svo fólk gisti mikið á ferðum sínum. Hann ákvað þess vegna að byggja vel utan um sig og sína fjölskyldu, það var mikill hugur í honum á sínum tíma og húsið var tvö ár í byggingu. Það var samt alltaf kalt í húsinu, þetta sagði mér kona sem var vinnukona á bænum á þessum tíma. Hún sagði að þarna hefði aldrei verið eins notalegt og var í gamla bænum. Einhverjir erfiðleikar fylgdu víst miðstöðinni.

En við Margrét eigum jörðina enn í dag og njótum þess að dvelja þarna í okkar frítíma. Við reynum að slá kirkjugarðinn og hafa snyrtilegt. Það sem mér finnst merkilegast við sögu Óspaks á Óspakseyri er höfnin. Hægt er að lesa sögu hans frekar í Eyrbyggju en sagt er að hann hafi byggt sér höfn því hann átti góða báta. Þegar er fjara kemur þessi höfn upp úr sjó þegar fellur út. Við köllum þetta rif, kanski er þetta bara náttúrulegt rif en fyrir innan það er lægi fyrir báta. Ég veit ekki hvort þetta séu leifar eftir hann eða hvort þetta sé af náttúrunnar hendi, en sagan er góð,“ segir Guðjón.

Lærði smíðar

,,Ég bjó í raun aldrei heilt ár á Óspakseyri því ég var alltaf að vinna. Ég prufaði að fara á sjó en var ekki góður sjómaður því ég var alltaf sjóveikur. Svo vann ég í Reykjavík á steypustöð BM Vallár í nokkur ár en þar var mikið um að vera. Fyrirtækið var að flytja út vikur. Þá var vinsælt að vera í blettóttum gallabuxum og þessi vikur var notaður til að gera gallabuxurnar gamlar. Svo það fór óhemjumikið af svona vikri út til Þýskalands. Ég fór svo að læra smíði eftir það eða árið 1989. Síðan þá hef ég unnið við smíðar og rak eigið fyrirtæki í tíu ár í Reykjavík. Ég lærði hjá Sveinbirni Sigurðssyni byggingameistara og flutti til Reykjavíkur til að læra en fór norður á sumrin, náði að heyja og taka þátt í sauðburði. Maður er alltaf tengdur sveitinni.“

18. desember

Guðjón kynntist Margréti síðla árs 1994. ,,Við keyptum okkur fljótlega hús í Reykjavík sem við endurbyggðum frá grunni en við lentum í veseni þar sem húsið var mjög illa farið. Við fluttum svo til Hólmavíkur árið 2002, hvar við bjuggum í þrjú ár. Magga var alltaf með það í huganum að kára námið sitt en hún var í námi í Reykjavík haustið 1990 þegar eiginmaður hennar og faðir hennar fórust í sjóslysi 18. desember. Það var sorglegt og skrítið því þennan sama dag slasaðist pabbi minn mjög illa og höfuðkúpubrotnaði. Þetta er svolítið skrítin saga og örlagaríkur dagur fyrir okkur, en 18. desember 1994 kynntumst við. Þetta er þess vegna stór dagur í okkar lífi og mjög sérstakur. En við erum búin að búa saman síðan og giftum okkur árið 2004. Við eigum eina dóttur, hana Ágústu Höllu sem er fædd 2001. Mesta breyting sem ég hef upplifað í lífinu var þegar hún fæddist. Mikið sem lífið varð yndislegt. Hún er í dag í meistaranámi í kennslufræði og býr með kærastanum sínum í Kópavogi. Þannig að lífið er bara frábært,“ segir Guðjón.

Störfuðu lengi á Bifröst

Árið 2005 flutti fjölskyldan til Bifrastar, þegar Margrét ákvað að halda áfram í námi. ,,Hún kláraði BS í viðskiptalögfræði vorið 2008, þá fluttum við á Óspakseyri og ætluðum að setjast þar að. Á þessum tíma vantaði umsjónarmann húsnæðis á Bifröst svo ég var fenginn til að koma aftur til Bifrastar og taka við því starfi. Magga ákvað að halda þá áfram og fara beint í meistarnám í skattarétti og síðan í lögfræði. Þegar hún var búin í náminu réði hún sig í starf í fjármáladeildinni við háskólann, svo við erum búin að starfa þarna óslitið síðan, eða þangað til við sögðum bæði upp núna í maí á þessu ári. Við bjuggum á Bifröst til ársins 2019 en þá keyptum við hús í Borgarnesi þar sem okkur líður afar vel,“ segir Guðjón.

Vantar ekki verkefni

Í dag starfar Guðjón sem húsasmíðameistari og er sem stendur að vinna fyrir Eirík J. Ingólfsson við að byggja tvö viðbótar hjúkrunarrými á Dvalar- og hjúkrunarheimilinu Brákarhlíð. ,,Eftir að við Magga hættum á Bifröst hefur einhverra hluta vegna verið hellingur að gera. Við fórum í beinu framhaldi með danshópnum Sporinu í yndislega ferð til Búlgaríu, mikið sem það er frábær og skemmtilegur hópur, en við erum búin að dansa með þeim í um fjögur ár. Svo fórum við norður á Hesteyri sem er í Jökulfjörðum á Vestfjörðum. Þar á tengdamanna læknishúsið sem er nýtt undir ferðaþjónustu. Hún á líka skólann en við gerðum okkur ferð vestur til að gera aðeins við hann. Ég vann svo með mági mínum í Reykjavík í ágúst og september, og er búinn að taka að mér ásamt honum að byggja einbýlishús í Mosfellsbæ sem hann er þegar byrjaður á. En þetta verkefni hér á Brákarhlíð kom svolítið óvænt inn á planið. Mig vantar a.m.k. ekki verkefni en húsasmíðameistarar í Borgarnesi eru búnir að bjóða mér vinnu, það vantar iðnaðarmenn alls staðar.

Svo er ég stoltur slökkviliðsmaður en ég byrjaði í slökkviliðinu á Hólmavík árið 2002. Þegar við fluttum á Bifröst byrjaði ég í slökkviliðshópnum sem er staðsettur þar, og er nú í hópnum hér í Borgarnesi. Í slökkviliðinu er einstakur félagsskapur og við erum heppin að vera með ofurstjórnanda, hann Heiðar Örn Jónsson sem hefur kennt okkur mikið. Hann er með kennsluréttindi svo nú erum við allir orðnir löggiltir slökkviliðsmenn. Ég syng svo líka með Söngbræðrum og er t.d. sem stendur á sundnámskeiði. Þannig að maður stendur bara svona eins og maður er, á nokkuð góðum aldri að verða 66 ára og nýtur lífsins,“ segir Guðjón brosmildur að lokum.

*Margrét og Guðjón dansa með danshópnum Sporinu. Hér eru þau í Búlgaríu með danshópnum síðastliðið sumar.*

,,Maður er alltaf tengdur sveitinni sinni“

Rætt við húsasmíðameistarann Guðjón Fr. Jónsson frá Einfætingsgili á Ströndum

Rætt við húsasmíðameistarann Guðjón Fr. Jónsson frá Einfætingsgili á Ströndum