Rætt við Skagamanninn Hörð Geirlaugsson sem flutti aftur heim á æskuslóðirnar

Hörður Geirlaugsson er fæddur og uppalinn á Akranesi, sonur hjónanna Geirlaugs Kristjáns Árnasonar og Sveinbjargar Heiðrúnar Arnmundsdóttur. Hann á fimm systkini, Inga Þóra er elst fædd 1948, Kári er fæddur 1949, Þuríður Erna árið 1954, næstyngst er Laufey Guðríður sem er fædd 1963 og Geirlaug Björg er yngst, fædd 1967. Hörður er giftur Sigrúnu Gísladóttur og eiga þau fjögur börn. Gísli Geir er elstur, fæddur 1977 og rekur fyrirtækið Safnarann, Guðni Már fæddur 1980 er prestur í Lindakirkju í Kópavogi, Erna Björk fædd 1982 er hjúkrunarfræðingur á Heilbrigðisstofnun Vesturlands og Kristbjörg Heiðrún sem er fædd 1989 er yngst en hún er grunn- og leikskólakennari og vinnur á leikskólanum Garðaseli á Akranesi. Hörður og Sigrún fluttu á Skagann fyrir þremur árum síðan og blaðamaður Skessuhorns bauð Herði á rúntinn í síðustu viku og spjallaði við hann um æskuna, fjölskylduna, vinnuna, áhugamálin og ýmislegt annað. Hörður sem er fæddur 12. september árið 1951 er ánægður að vera kominn heim á æskuslóðirnar en hvernig var að alast upp á Akranesi sem ungur drengur?

Áhugamaður um skip og báta

„Það var mjög skemmtilegt og mikið um að vera á Akranesi á þessum tíma eins og til að mynda í sjávarútveginum. Ég hafði mikinn áhuga á öllu sem tengdist skipum og bátum, hvað þeir voru að fiska og hverjir áttu þá. Við vorum oft í keppni um það nokkrir að geta hlýtt hvor öðrum yfir bátaflotann þegar við vorum í kringum tíu ára aldurinn. Ég var líka mikið á bryggjunni að fylgjast með bátunum og fiskiríinu og svo fékk ég oft að vera í vigtarskúrnum hjá Guðna Eyjólfssyni, pabba Ernu í Einarsbúð. Þar voru oft kallar sem voru að segja skemmtilegar sögur sem maður drakk í sig. Síðan gerist það árið 1965 að þá þurftum við fjölskyldan að flytja suður vegna Þuríðar systur okkar sem var þroskaskert. Hún þurfti að komast í sérskóla en hann var ekki til á Akranesi á þessum tíma. Það var svolítið leiðinlegt í sambandi við hana en hún varð fyrir svo miklu einelti hér á Akranesi og krakkar sem voru eins og hún urðu einnig fyrir einelti. Það er gaman að segja frá því með Þuru systur okkar að hún hefur einstakt minni, hún man alveg ótrúlegustu hluti eins og alla afmælisdaga í fjölskyldunni. Svo tók ekkert betra við þegar við komum suður því þá varð hún einnig fyrir einelti þar þannig að þetta var ekkert bara á Akranesi. Ég var alltaf mjög ósáttur við það að flytja suður, mér leiddist í Reykjavík til að byrja með og hugsaði alltaf að einhvern tímann vildi ég flytja aftur á Akranes.“ Hörður var í Grunnskólanum á Akranesi til 14 ára aldurs og segir að það hafi verið mjög fínt að vera þar. „Karl Helgason var aðalkennarinn þar og svo var ég eitt ár í gaggó þar sem voru margir góðir kennarar að kenna. Skólastjórinn var Ólafur Haukur Árnason og hann var frekar strangur en góður karl og stjórnaði skólanum vel.“

*Hörður á sínum yngri árum. Ljósm. Árni S. Árnason*

Tók við af föður sínum

Varstu eitthvað á þessum tíma farinn að velta því fyrir þér hvað þú ætlaðir að verða? „Ég átti alltaf þann draum að verða málari og fór á langtímasamning hjá Einari Árnasyni föðurbróður mínum en ég kláraði aldrei samninginn. Ég fór í tvö ár til Noregs 19 ára gamall í verslunarskóla þar sem nokkrir Íslendingar höfðu verið í áður og lauk verslunarprófi þar. Síðan fór ég út á vinnumarkaðinn og fór að vinna hjá Sigurði Elíassyni í Kópavogi sem sölustjóri í innihurða verksmiðju og var þar til ársins 1980. Þá fór fjölskyldan aftur til Noregs þar sem ég ætlaði að stunda nám í markaðsfræði við Háskólann í Ósló en árið eftir verður faðir minn bráðkvaddur og við förum heim fjölskyldan. Þá spurði Gylfi Þórðarson hjá Sementsverksmiðjunni á Akranesi hvort ég myndi vilja leysa föður minn af í 3-4 vikur á meðan væri verið að reyna að finna mann í hans stað en hann var sölustjóri í Reykjavík hjá Sementinu. Ég tók boðinu og síðan við starfinu hans og þar var ég að vinna í 20 ár. Þetta var mjög ánægjulegur tími vegna þess að þetta var sérlega vandað og gott fólk sem ég var að vinna með og ég var stoltur af því að fá að vinna þarna.“

Hvað voruð þið mörg að vinna þarna í Reykjavík? „Við vorum tveir að vinna á söluskrifstofunni en það voru um 30 manns að vinna á bifreiðaverkstæðinu og í sementsafgreiðslunni og útkeyrslunni.“ Starf Harðar fólst í því að sjá um söluna og innheimtuna og reka söluskrifstofuna frá degi til dags og að sögn Harðar var mjög mikið að gera og honum leiddist aldrei í vinnunni. „Ég kynntist þarna mörgu góðu fólki og þetta voru mjög góðir vinnufélagar sem unnu þarna með mér í sementinu. Ég þurfti að erinda heilmikið fyrir Akranes og það var margt sem þurfti að gera í Reykjavík og það sá ég alveg um.“

*Hörður fermdist árið 1965 og er í 2. röð að ofan lengst til hægri. Ljósm. Ólafur Árnason*

Með sykursýki í áratugi

Þegar Hörður var 51 árs fór hann að vinna hjá fyrirtæki sem hét Múr og Mál og var í málningarvinnu. Hörður segir að það hafi verið erfitt að fá vinnu við hans hæfi á þessum árum og má segja að þarna hafi gamall draumur ræst þegar hann fór að mála. „Ég hafði oft unnið í gegnum árin með Einari föðurbróður mínum í málningu í bænum í aukavinnu en þarna fékk ég að kynnast alveg nýjum vinnubrögðum í málningarvinnunni. Þarna var allt gert með sprautum, allir veggir og loft voru sprautuð í stað þess að nota rúllur. Ég var að vinna með manni sem heitir Ingvi Jón Kjartansson og var úr Keflavík en hann er bróðir Magnúsar Kjartanssonar tónlistarmanns og við Ingvi eigum gott samband ennþá.“ Hörður var að vinna þarna í tvö ár en þá fór hann að vinna í véla- og rafmagnsdeild Fálkans við afgreiðslu. Hann kunni vel við sig þar og var þar til ársins 2008 en þá reif fjölskyldan sig upp með rótum og flutti til Noregs.

„Þetta ár fór Sigrún konan mín í framhaldsnám í hjúkrunarfræði og síðan komum við heim eftir ár en í millitíðinni bjuggum við á Spáni í þrjá mánuði. Þegar við komum til baka gerðist ég ráðsmaður í sumarbúðunum Vindáshlíð í Reykjavík og hafði ég þar umsjón með öllu viðhaldi og starfaði við það í tvö ár.“ Síðan lá leið Harðar í rekstur á Fatahreinsun Kópavogs sem hann rak fyrir frænda sinn sem fékk MND sjúkdóminn og sá Hörður um reksturinn í þrjú ár. „Sá rekstur gekk illa, þar sem eigandinn gat ekki unnið við þetta sjálfur þurfti að fjölga starfsfólki og því var launakostnaður of mikill. Ég rak fatahreinsunina í þessi þrjú ár en eftir það fór ég á eftirlaun. Þá varð ég fyrir heilsubresti 65 ára gamall sem ég bý enn við en ég hef verið með sykursýki í 36 ár. Það hefur gengið ótrúlega vel að glíma við þann sjúkdóm af því hann er ólæknandi en ég stend ennþá í fæturna þannig að ég er ekki óhress með það. Þá var ég formaður Samtaka sykursjúkra á Íslandi í sjö ár og var allt starfið á þessum tíma unnið í sjálfboðavinnu.“ Hörður glímir einnig við skjálfta í höndum og líkama sem er afleiðing af lyfjum sem hann tekur vegna taugasjúkdóms. Er hann búinn að fara tvisvar í greiningu vegna þessa en er Hörður að sögn lækna ekki með taugahrörnunarsjúkdóminn Parkinson.

Líður vel á Akranesi

En hvað kom til að þið hjónin ákváðuð að flytja á Akranes? „Það kom til aðallega vegna þess að báðar dætur okkar voru fluttar á Akranes og við vorum í allt of stóru húsnæði í Reykjavík. Eldri sonur okkar vildi kaupa af okkur húsið, hann vantaði pláss fyrir fyrirtækið sitt svo það varð niðurstaðan þegar við sáum íbúð á Sólmundarhöfða auglýsta til sölu. Við keyptum hana og sjáum alls ekki eftir því. Það er mjög fínt að búa við Sólmundarhöfða, fallegt útsýni og við eigum góða nágranna. Okkur líður afskaplega vel á Akranesi og hér er gott samfélag, öll þjónusta í boði eins og til dæmis í sambandi við heilbrigðisþjónustuna. Maður kemst mun fyrr að hjá lækni hér en í bænum og það er ekki þessi langa bið eins og oft er fyrir sunnan.“

*Sveina og Geirlaugur með frumburðinn Ingu Þóru árið 1948. Ljósm. Bjarni Árnason*

Griðastaður fyrir fjölskylduna

Hörður er mikill fótboltaáhugamaður og hefur fylgst með Skagamönnum frá blautu barnsbeini og gerir enn. Hann er í félagsskapnum Sterkir Skagamenn en það er stuðningsfélag Knattspyrnufélags ÍA. „Ég fékk þennan fótboltaáhuga frá föður mínum en hann var mikill áhugamaður um fótbolta. Ég spilaði í 4. og 5. flokki með Skagamönnum og hélt áfram með Ármanni í Reykjavík.“ Varstu efnilegur? „Nei, ég held ég hafi verið óttalegur tuddi í vörninni.“ Þá er Hörður mikill áhugamaður um enska boltann og segist halda með Arsenal eins og margir Skagamenn.“ Hvað með önnur áhugamál? „Ég hafði mjög gaman af því að stunda laxveiði en eftir að ég hætti að vinna þá hætti ég líka að veiða því þetta var svo dýrt.“ En hvað er Hörður að gera núna dags daglega? „Ég fer mikið í sund og reyni að ganga því samkvæmt læknisráði á ég að hreyfa mig mikið. Svo nýt ég þess að eiga sumarbústað upp í Kjós, við höfum átt hann síðan 1998 og hann er orðinn 120 fermetrar með síðustu stækkun. Þetta er heilsársbústaður og við hjónin erum dugleg að fara þangað og einnig krakkarnir, þau nota hann mikið. Bústaðurinn er í rúmlega hálftíma fjarlægð og það er gott að slaka á þar, svo er hægt að fara í gönguferðir í náttúrunni. Þarna er hitaveita og við erum með heitan pott svo þetta er mikill griðastaður fyrir fjölskylduna að koma saman.“

Menning á rakarastofunni

Geirlaugur Árnason, faðir Harðar, var á margan hátt merkilegur maður og fjölhæfur. „Pabbi var með rakarastofu sem hann keypti af föður sínum og afa mínum, Árna Björgvini Sigurðssyni, árið 1947. Árni afi var skondinn karl, hann var rakari, málari og smiður og vann jöfnum höndum við það að klippa, mála og smíða. Þeir unnu samt ekki mikið saman feðgarnir nema í restina þegar pabbi kaupir af afa. Rakarastofan var einnig hálfgerð menningarmiðstöð. Þangað komu margir skemmtilegir karlar við í heimsókn, ekki endilega til að láta klippa sig heldur til að spjalla. Ég man eftir einni sögu þegar Jón í Guðnabæ kom á rakarastofuna einu sinni sem oftar og þá var Ríkharður Jónsson í stólnum, nýgiftur, og þá segir Jón við Rikka: „Ertu ekki svolítið húslegur og hjálplegur við Hallberu?“ Jú jú, ég reyni það eftir bestu getu segir Rikki, en hvernig er með þig Jón, ert þú ekki hjálplegur við Rósu? Nei, ég get nú ekki sagt það en ég spjalla við hana á meðan!“

*Stúlkur í Ölveri í kringum 1965. Sveina er í efstu röð önnur frá vinstri. Ljósm. Jóhannes Gunnarsson*

Mikið högg fyrir alla

Hörður segir að faðir sinn hafi verið mikill tónlistarmaður og hann stóð fyrir því á þessum árum að tónlistarskólinn var stofnaður á Akranesi og tónlistarfélagið. Geirlaugur var mikill söngmaður og spilaði meðal annars á píanó, orgel, gítar og trompet. Hann var formaður skólanefndar Iðnskólans á tímabili, bæjarfulltrúi frá 1958-1962 og jafnframt var hann ritari bæjarstjórnar. Hann stjórnaði karlakórnum Svönum í ein 15 ár og var aðeins 19 ára þegar hann tók við stjórnartaumunum. „Pabbi fæddist í Sjávarborg árið 1926 og mamma fæddist á Suðurgötunni í húsi sem var síðar rifið, rétt hjá versluninni Grímu. Þau voru mikið í starfi KFUM & K á Akranesi og kirkjunni, og eins í sumarbúðunum Ölveri sem við erum tengd ennþá systkinin og höfum mikinn áhuga fyrir starfinu þar. Pabbi deyr svo árið 1981, 55 ára gamall úr hjartaáfalli, en það er mikil hjartveiki í föðurættinni okkar.“ Hvernig kom það við þig að missa pabba þinn svona skyndilega? „Ég var þrítugur og þetta var voða mikið högg fyrir okkur öll að missa hann, hann var svo skemmtilegur og lífsglaður karl sem leiddist aldrei.“ En hvað með móður þína Sveinbjörgu eða Sveinu eins og hún var kölluð? „Hún var 83 ára þegar hún lést árið 2010 en þá hafði hún glímt við krabbamein í tíu ár. Hún var kaupmaður á Akranesi í versluninni Drífandi sem hún rak í einhver tíu ár. Hún var mjög dugleg kona og stjórnaði í Ölveri á eftir Kristrúnu Ólafsdóttur og var formaður eftir að hún hætti. Síðan hefur þetta færst í arf því Erna Björk dóttir okkar er formaður í Ölveri núna þannig að þetta fylgir okkur í fjölskyldunni.“

Gullbrúðkaup eftir tvö ár

Hörður kynntist konu sinni Sigrúnu vorið 1973 í gegnum starfsemi KFUM & K og þau hafa því verið í sambandi í meira en 50 ár. Þau giftu sig árið 1975 og eiga því gullbrúðkaup eftir tvö ár. Hörður segir að þau eigi tíu barnabörn og það ellefta sé á leiðinni. Ertu ekki sáttur við þitt lífshlaup hingað til? „Jú, mjög svo og maður þakkar bara fyrir hvern dag þegar maður er kominn á áttræðisaldurinn. Ég á góða að, yndislega konu og góða fjölskyldu og ég get ekki farið fram á meira. Heilsan er sæmileg og mesta furða. Ég er að glíma við bakveiki um þessar mundir og er að bíða eftir því hvort ég verði skorinn upp við því. Það eru þrengsli á mjóhryggnum sem ég er búinn að fara einu sinni í aðgerð út af og það er að versna og bitnar á því hvað ég get gengið. En það er ekki í mínum kokkabókum að gefast upp, ég er ekki talsmaður þess og hef aldrei verið.“ En að lokum, ertu líkur foreldrum þínum að einhverju leyti? „Ég vona það og ef ég ætti að lýsa sjálfum mér myndi ég segja að ég tel mig hafa góða og létta lund, ég lít frekar jákvæðum augum á lífið og tilveruna, mér finnst gaman að vera til og þannig á það að vera.“

„Þakklátur fyrir hvern dag þegar maður er kominn á þennan aldur“

Rætt við Skagamanninn Hörð Geirlaugsson sem flutti aftur heim á æskuslóðirnar

Rætt við Skagamanninn Hörð Geirlaugsson sem flutti aftur heim á æskuslóðirnar